চৰিত তোলা প্ৰথা : শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱসহ পৰৱৰ্তী আতাপুৰুষসকলৰ গুণ-গৰিমা কীৰ্তন

এই সন্দৰ্ভত তেওঁ কয়, "মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ মহাপ্ৰয়াণৰ পিছত তেৰাৰ প্ৰিয় শিষ্য শ্ৰীমাধৱদেৱ পুৰুষে গুৰুজনাৰ ধৰ্মাদৰ্শ প্ৰচাৰৰ নিমিত্তে প্ৰথমে গুৰুৰ চৰিত কথা কীৰ্তন কৰিবলৈ লৈছিল । পৰৱৰ্তী সময়ত ৰামচৰণ ঠাকুৰ, চতুৰ্ভূজ ঠাকুৰকে ধৰি পঁচিশজনা আতা সমস্তই গুৰুদুজনাৰ চৰিতকথা সত্ৰ-থান, নামঘৰসমূহত ভকত-বান্ধৱৰ মাজত শ্ৰৱণ কৰাৰ প্ৰথা আৰম্ভ কৰিছিল । বিশেষকৈ, বদলা পদ্মআতাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা শ্ৰীশ্ৰীকমলাবাৰী সত্ৰকে প্ৰমুখ্য কৰি নিকা সংহতিৰ সত্ৰসমূহত বুঢ়াভকতসকলৰ দ্বাৰা আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে ।"

ভক্তি মাৰ্গৰ তত্ত্ব, পৰমাৰ্থিক তত্ত্ব, আধ্যাত্মিকতাৰ কথা ভাদমাহৰ চৈধ্য প্ৰসঙ্গ চৰিত তোলাৰে শেষ কৰা হয় । তদুপৰি, বিভিন্ন সময়ৰ ঘটনা-পৰিঘটনাসমূহৰ জৰিয়তে মহাপুৰুষৰ বিশাল ব্যক্তিত্ব তথা ধৰ্মীয় আদৰ্শ চৰিত তোলাৰ জৰিয়তে সৰ্বসাধাৰণৰ মাজত প্ৰচাৰ হয় ।

• শ্ৰীশ্ৰীগোবিন্দ নাৰায়ণ সত্ৰৰ প্ৰয়াত সত্ৰাধিকাৰ গিৰীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামীৰ অৱদান

কালক্ৰমত এই 'চৰিত তোলা প্ৰথা'ৰ চৰ্চা কমি আহিবলৈ ধৰিলে । কলিয়াবৰত শ্ৰীশ্ৰীগোবিন্দ নাৰায়ণ সত্ৰৰ প্ৰয়াত সত্ৰাধিকাৰ গিৰীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামীয়ে কলিয়াবৰত 'চৰিত তোলা প্ৰথা'ৰ জীয়াই ৰাখিছিল । কিন্তু তেখেতৰ পিছত কলিয়াবৰত এই প্ৰথা চলা দেখা নাযায় ।

বৰ্তমান কলিয়াবৰত এই প্ৰথাৰ চৰ্চাৰ ক্ষেত্ৰত যুৱপ্ৰজন্মৰ দিব্যজ্যোতি গোস্বামীয়ে আগভাগ লৈছে । বৰ্তমান সময়ত এনে এক পৰম্পৰা ধৰি ৰখাৰ প্ৰচেষ্টা প্ৰশংসনীয় ।

• চৰিত পুথি গদ্য-পদ্য উভয়তে উপলব্ধ

উল্লেখ্য যে সপ্তদশ শতিকাৰ পৰা অষ্টাদশ শতিকাৰ ভিতৰত সৰহসংখ্যক চৰিত পুথি ৰচিত হৈছিল । চৰিত পুথিসমূহৰ কেইখনমান গদ্যত আৰু সৰহভাগেই পদ্যত ৰচিত । সাধাৰণতে প্ৰথমে ৰচা চৰিত পুথিবোৰ ছন্দত আৰু পৰৱৰ্তীবোৰ গদ্যত ৰচিত । এতিয়ালৈকে পোহৰলৈ অহা পুথিৰ সংখ্যা ডেৰকুৰিখন মান হ’ব । ইয়াৰ ভিতৰত অকল শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱৰ জীৱন চৰিতেই পাঁচ-ছয়খনমান ।

• প্ৰথম চৰিত পুথি

পোন প্ৰথমে মহাপুৰুষ মাধৱদেৱৰ ভাগিনীয়েক ৰামচৰণ ঠাকুৰে ‘শংকৰ চৰিত’ নামৰ চৰিত পুথি এখন প্ৰণয়ণ কৰে বুলি কোনো কোনো পণ্ডিতে অভিমত দিয়ে । সেই হিচাপে পুথিখন খ্ৰীষ্টীয় ষোড়শ শতিকাৰ শেষ নাইবা সপ্তদশ শতিকাৰ আদি ভাগত ৰচিত বুলি অনুমান কৰা যায় । ৰামচৰণৰ পুত্ৰ দৈত্যাৰি ঠাকুৰেও ‘শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱ চৰিত্ৰ’ নামৰ চৰিত পুথি এখন প্ৰণয়ণ কৰে ।

ইয়াৰ উপৰি ভূষণদ্বিজৰ ‘শংকৰ চৰিত’, ৰমানন্দ দ্বিজৰ ‘গুৰুচৰিত’, কৃষ্ণ ভাৰতীৰ ‘সন্ত নিৰ্ণয়’, ৰামৰায় দ্বিজৰ ‘গুৰুলীলা’, ৰমানন্দৰ ‘বংশী গোপালদেৱৰ চৰিত’, ভৱানন্দ দ্বিজৰ ‘গোবিন্দ চৰিত’, ৰমাকান্তৰ ‘বনমালীদেৱৰ চৰিত’, বিদ্যানন্দ ওজাৰ ‘ঠাকুৰ চৰিত’ আদি উল্লেযোগ্য চৰিত পুথি ।

• চৰিত পুথিৰ ৰচনাকাল

এই চৰিত পুথিসমূহ খ্ৰীষ্টীয় সপ্তদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈ ৰচিত হয় । অষ্টাদশ শতিকাত চৰিত সাহিত্যই বিশেষভাৱে বিকাশ লাভ কৰে । সপ্তদশ শতিকাৰ দৰে এই যুগতো সৰহভাগ চৰিত পুথি ছন্দত ৰচিত । কিন্তু গদ্যত ৰচা চৰিত পুথিকেইখনহে এই যুগৰ উল্লেখযোগ্য দান । সেই পুথিকেইখন কেৱল কলেৱৰতেই বৃহৎ নহয়, সেই যুগৰ গদ্য সাহিত্যৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন স্বৰূপেও তাৰ মূল্য অধিক ।

গদ্যত ৰচিত এনে দুখন উল্লেখযোগ্য চৰিত পুথি হ’ল উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰুদেৱৰ সম্পাদিত ‘কথা-গুৰুচৰিত’ আৰু লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাদেৱৰ ‘বাঁহী’ত প্ৰকাশিত আৰু বৰ্তমান মহেশ্বৰ নেওগদেৱৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশিত ‘বৰদোৱা গুৰু চৰিত’ । ইয়াৰ উপৰি বনমালীদেৱৰ সেৱক গোবিন্দদাসৰ ‘সপ্ত সম্প্ৰদায়’ আৰু ভট্টদেৱৰ নামত প্ৰচলিত ‘সৎ সম্প্ৰদায় কথা’ নামৰ গদ্যত ৰচিত চৰিত পুথি দুখনো এই শতিকাৰে ৰচনা ।

পদ্যত ৰচিত চৰিত পুথিসমূহৰ ভিতৰত নীলকণ্ঠ দাসৰ ‘দামোদৰ চৰিত’, কৃষ মিশ্ৰৰ ‘দামোদৰ চৰিত’, জয়নাৰায়ণৰ ‘লক্ষ্মীপতি চৰিত’ আৰু ‘ৰামগোপাল চৰিত’, পূৰ্ণনন্দৰ ‘গোপালদেৱৰ চৰিত’, দ্বিজভবানন্দ মিশ্ৰৰ ‘গোবিন্দ চৰিত’, ৰামনাথ মহন্তৰ ‘সন্ত-মুক্তাৱলী’, বিভূনাথৰ ‘এটকা মহন্তৰ ঝুনা’ আদি উল্লেখযোগ্য ।

• অসমীয়া সমাজ জীৱনৰ দাপোণ চৰিত পুথি

চৰিত পুথিসমুহত কেৱল যে ধৰ্মীয় প্ৰসঙ্গইহে অগ্ৰাধিকাৰ লাভ কৰিছিল এনে নহয়, বৰঞ্চ তাৰ পাঠসমূহৰ মাজে মাজে সন্নিৱিষ্ট হোৱা টুকুৰা-টুকুৰ চিত্ৰসমূহৰ মাজেদি সমসাময়িক সত্ৰীয়া সমাজ আৰু লগতে সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ জীৱন প্ৰণালী আৰু চিন্তাৰ আভাস পোৱা যায় । সেই ফালৰ পৰা বিচাৰ কৰিলে চৰিত পুথিক বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ লগতে সমসাময়িক অসমীয়া সমাজ জীৱনৰ দাপোণ বুলি ক’লেও ভুল কোৱা নহ’ব ।