ETV Bharat / opinion

ভাৰত মহাসাগৰৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি, কি হ'ব ইয়াৰ পৰিণাম ? - Indian Ocean warming

author img

By C. P. Rajendran

Published : May 30, 2024, 5:31 PM IST

Indian Ocean warming: আন্তৰ্জাতিক জলবায়ু নিৰীক্ষণ সংস্থাসমূহৰ মতে ২০২৪ চনৰ শেষলৈ পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰ, পূৱ অংশতকৈ গৰম হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে । এনে পৰিস্থিতিত পূৱ এছিয়া আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ খৰাং পৰিস্থিতিৰ বিপৰীতে পূৱ আফ্ৰিকা আৰু পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচণ্ড বৰষুণ হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে ।

Indian Ocean warming
ভাৰত মহাসাগৰৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি, কি হ'ব ইয়াৰ পৰিণাম (ETV Bharat)

বিশেষ প্ৰতিবেদন,৩০ মে': আন্তৰ্জাতিক জলবায়ু নিৰীক্ষণ সংস্থাসমূহে ২০২৪ চনৰ শেষৰফালে এক ইতিবাচক ভাৰত মহাসাগৰ ডিপোল (আইঅ'ডি) ঘূৰি অহাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে । ইয়াৰ দ্বাৰা পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰ, পূৱ অংশতকৈ গৰম হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে ।

ভাৰত মহাসাগৰ ডিপোল (IOD) হৈছে এক পুনৰাবৃত্তিযোগ্য জলবায়ুৰ আৰ্হি যাৰ ফলত পশ্চিম আৰু পূৱ ভাৰত মহাসাগৰত সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ তাপমাত্ৰা সলনি হয় । ইতিবাচক পৰ্যায়ত, ভাৰত মহাসাগৰৰ পশ্চিম অংশ পূৱ অংশতকৈ গৰম হৈ পৰে আৰু যেতিয়া এই আৰ্হি বিপৰীত হয় ইয়াক ঋণাত্মক পৰ্যায় বুলি কোৱা হয় ।

১৯৯৯ চনত 'নেচাৰ' আলোচনীখনৰ এটা সংখ্যাত প্ৰকাশিত, এনএইচ চাজীৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় গৱেষকৰ এটা গোটে প্ৰথমে ভাৰত মহাসাগৰৰ এই পৃথক আচৰণৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন দিছিল । এই পৰিঘটনাটো ইএনএছঅ' বা এল নিনো চাউদাৰ্ণ অচিলেচনৰ সৈতে একে । ই এক পুনৰাবৃত্তি হোৱা জলবায়ুৰ আৰ্হি যি মধ্য আৰু পূৱ ক্ৰান্তীয় প্ৰশান্ত মহাসাগৰক প্ৰভাৱিত কৰে । IOD পৰ্যায়ত আমি ভাৰত মহাসাগৰৰ ক্ষেত্ৰত দেখিছো যে প্ৰতি ২ৰ পৰা ৭ বছৰত সাগৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা আৰু বায়ুৰ চাপৰ বৈকল্পিক পৰিৱৰ্তন । এই পৰিৱৰ্তনবোৰৰ বিশ্বব্যাপী প্ৰভাৱ আছে যে ই সমগ্ৰ ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত বৰষুণ আৰু বতাহৰ প্ৰভাৱ ব্যাহত কৰে ।

IODক লৈ বহুতৰে পৃথক প্ৰস্তাৱ আছে । কিছুমান গৱেষকে ভাবে যে ভাৰত মহাসাগৰত সীমাবদ্ধ বায়ু-সাগৰৰ আন্তঃক্ৰিয়া হৈছে প্ৰাথমিক কাৰণ, আন কিছুমানে দাবী কৰে যে নিয়ন্ত্ৰণকাৰী কাৰকবোৰ পশ্চিম প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ ইএনএছঅ' দোলনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ।

IOD স্বতন্ত্ৰ নে ই কেৱল ENSOৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল । সেই প্ৰশ্নটোৰ কম বেছি পৰিমাণে উত্তৰ দিয়া হৈছে । বিভিন্ন টেম্পোৰেল পৰিৱৰ্তনশীলতা থকা দুয়োটা মোডে IOD ঘটনাবোৰ প্ৰভাৱিত কৰে, কিন্তু একে ধৰণৰ স্থানিক আৰ্হি থাকে । দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে, IOD বোৰ বায়ু-সাগৰৰ আন্তঃক্ৰিয়াৰ পৰা উৎপন্ন হয় - ENSO মোড ক্ৰান্তীয় প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ স্থানিক স্কেলত হয় আৰু আনটো মোড দক্ষিণ ভাৰত মহাসাগৰৰ মাস্কাৰেন দ্বীপপুঞ্জৰ ওচৰৰ উচ্চ চাপ যুক্ত এলেকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত ।

সহজ ভাষাত ক'বলৈ গ'লে, IOD ঘটনাবোৰ ক্ৰান্তীয় ভাৰত মহাসাগৰৰ ওপৰত অস্বাভাৱিক বতাহৰ চাপৰ ফলত হয় । যাৰ ফলত উলম্ব পৰিবহন হয় আৰু ইয়াৰ ফলত সাগৰৰ পানী ওপৰলৈ উঠি আহে বা ঢৌৰ সৃষ্টি হয় । যেতিয়া বিষুৱীয় ভাৰত মহাসাগৰৰ ওপৰত অসংগতিপূৰ্ণ প্ৰভাৱ থাকে গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় পূৱ ভাৰত মহাসাগৰত শীতল পানী ভালদৰে ওপৰলৈ উঠি যায় আৰু গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত গৰম পানী জমা হয় ।

ইতিবাচক ভাৰত মহাসাগৰৰ ডিপোল সাধাৰণতে এক শক্তিশালী দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিয়নো গৰম পানীৰ ওপৰত বায়ু অধিক সক্ৰিয় হৈ পৰে, যাৰ ফলত বাষ্পীভৱন আৰু পানী-সংপৃক্ত ডাৱৰৰ সৃষ্টি হয় । ইতিবাচক IODয়ে পূৱ এছিয়া আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ শুষ্ক পৰিস্থিতিৰ বিপৰীতে পূৱ আফ্ৰিকা আৰু পশ্চিম ভাৰতত প্ৰচণ্ড বৰষুণ আহিব বুলি আশা কৰা হৈছে । ইতিবাচক IOD গঠন হোৱাৰ সৈতে প্ৰাকৃতিকভাৱে উৎপন্ন হোৱা বতৰ আৰু জলবায়ু চক্ৰৰ সৈতে মানৱ-সৃষ্ট গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিকে ধৰি কাৰকবোৰো বিবেচনা কৰা প্ৰয়োজন ।

গোলকীয় উষ্ণতাৰ বাবে ইতিবাচক IOD ঘটনা সঘনাই হ'ব পাৰে । অষ্ট্ৰেলিয়া, ভাৰত, চীন আৰু জাপানৰ বিজ্ঞানীসকলে 'নেচাৰ'ত প্ৰকাশিত ২০১৪ চনৰ এক অধ্যয়নত ভাৰত মহাসাগৰৰ চৰম ডিপোলৰ ওপৰত CO₂-ৰ প্ৰভাৱৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিছিল ।

সেউজগৃহ গেছ নিৰ্গমন বৃদ্ধি হোৱা বুলি ধৰি লৈ এই আৰ্হিটোৱে ভৱিষ্যতবাণী কৰিছিল যে অত্যাধিক ইতিবাচক ডিপোল ঘটনাৰ সঘনতা এই শতিকাত প্ৰতি ১৭.৩ বছৰত এটাৰ পৰা প্ৰতি ৬.৩ বছৰত আন এটালৈ বৃদ্ধি হ'ব । শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত এক প্ৰবন্ধত (এলচেভিয়েৰৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত এক সংকলনত 'গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ভাৰত মহাসাগৰৰ বাবে ভৱিষ্যত প্ৰক্ষেপণ' শীৰ্ষক) ইনষ্টিটিউট অৱ ট্ৰপিকেল মেটিঅ'ৰ'লজিৰ বিজ্ঞানীসকলে এক উদ্বেগজনক পৰিস্থিতি উপস্থাপন কৰিছে যে ভাৰত মহাসাগৰ দীৰ্ঘম্যাদী সময়ত ১.৭ৰ পৰা ৩.৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছলৈকে গৰম হ'ব পাৰে ।

এনেদৰে একবিংশ শতিকাৰ শেষলৈ সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ গড় উষ্ণতা ২৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ অতিক্ৰম কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে । বিজ্ঞানীসকলে সতৰ্ক কৰি দিছে যে ইয়াৰ ফলত ভৌগোলিকভাৱে বিভিন্ন প্ৰভাৱৰ সৈতে অঞ্চলটোত অসামঞ্জস্যপূৰ্ণভাৱে সঘনাই আৰু সাময়িকভাৱে প্ৰচণ্ড বৰষুণ, খৰাং, ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহ আৰু বনজুইৰ দৰে পৰিৱৰ্তন আহিব পাৰে ।

এই পৰিৱৰ্তনবোৰে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুক প্ৰভাৱিত কৰিব, যি ভাৰতৰ বাৰ্ষিক বৰষুণৰ ৭০ শতাংশ । একেটা অধ্যয়নত, ভৱিষ্যতবাণী কৰা হৈছে যে এই শতিকাৰ শেষত পৃষ্ঠৰ পিএইচ ৮.১-ৰ ওপৰত পূৰ্বে ৰেকৰ্ড কৰা পিএইচৰ পৰা ৭.৭ৰ তললৈ নামি আহিব । ইয়াৰ ফলত সাগৰৰ পানীৰ এছিডিফিকেশ্যনে সামুদ্ৰিক পৰিৱেশ তন্ত্ৰ আৰু উৎপাদনশীলতাক অৱনমিত কৰিব । আৰৱ সাগৰৰ লাক্ষাদ্বীপ আৰু মালদ্বীপ আৰু বংগোপসাগৰৰ আন্দামান-নিকোবৰ আৰু সুমাত্ৰাৰ চাৰিওফালে সৰ্বাধিক পৰিমাণে থকা প্ৰবাল প্ৰাচীৰৰ বাবে এছিডিফিকেশ্যন এক ডাঙৰ ভাবুকি হ'ব ।

মোংগাবেই ইনষ্টিটিউট অফ ট্ৰপিকেল মেটৰিঅ'লজিৰ দ্বাৰা কৰা গৱেষণাৰ ওপৰত এক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰিছে । য'ত কোৱা হৈছে ১৯৫১ আৰু ২০১৫ চনৰ ভিতৰত প্ৰতি দশকত সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা গড়ে ০.১৫ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ বৃদ্ধি পাইছিল । এইটোও প্ৰকাশ পাইছে যে ভাৰত মহাসাগৰৰ পশ্চিম অংশত ১৯৮২ ৰ পৰা ২০১৮ ৰ ভিতৰত প্ৰায় ৬৬ টা সামুদ্ৰিক গ্ৰীষ্ম তৰংগৰ সৃষ্টি হৈছিল । ২০২২ চনত তদানীন্তন কেবিনেট মন্ত্ৰীয়ে ৰাজ্যসভাত দিয়া বিবৃতিৰ উদ্ধৃতি দি মোংগাবেয়ে প্ৰতিবেদন দিছে যে উত্তৰ বংগোপসাগৰত গ্ৰীষ্ম বা তাপ তৰংগৰ দুইৰ পৰা তিনিগুণ বৃদ্ধি হৈছে ।

সাগৰৰ পানীৰ তাপীয় সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত সাগৰৰ স্তৰ বৃদ্ধি হ'ব পাৰে, যি মেৰুবোৰত হিমবাহ গলি যোৱাৰ প্ৰভাৱৰ পৰিপূৰক হ'ব পাৰে । সাগৰৰ স্তৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰায় ৫০ শতাংশ তাপ সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে হয় । বিশ্ব বতৰ বিজ্ঞান সংস্থাৰ মতে সাগৰৰ স্তৰ বৃদ্ধি বিশ্বব্যাপী সমান নহয় আৰু আঞ্চলিকভাৱে পৃথক হয় আৰু ভাৰত আৰু বাংলাদেশ আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱিত হ'ব ।

ভৱিষ্যতবাণী কৰা হৈছে যে যদি বৰ্তমানৰ উষ্ণতাৰ প্ৰৱণতা অব্যাহত থাকে, তেন্তে পৰৱৰ্তী ৫০ বছৰত বিশ্বস্তৰত প্ৰায় ২৫ শতাংশ জনাঞ্চল জলমগ্ন হ'ব পাৰে । কাৰ্বন সংগ্ৰহৰ ওপৰত ইয়াৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱৰ উপৰিও জনাঞ্চলৰ ক্ষতিয়ে বিশ্বজুৰি লাখ লাখ লোকক উপকূলীয় বানৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে ।

দক্ষিণ-পশ্চিম ভাৰত মহাসাগৰত সাগৰৰ স্তৰ বৃদ্ধি বছৰি ২.৫ মিমি হাৰত হয় । ৰাষ্ট্ৰীয় উপকূলীয় গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি পশ্চিমবংগ (সুন্দৰবন), ওড়িশা, পুডুচেৰী, তামিলনাডু আৰু কেৰালা ৰাজ্যসমূহ ইতিমধ্যে সাগৰৰ স্তৰ বৃদ্ধিৰ ফলত হোৱা উপকূলীয় খহনীয়াৰ কবলত পৰিছে ।

কুট্টানাড, কোচি (ভাইপিন), ভাইকম আৰু ত্ৰিচুৰৰ কিছু অংশকে ধৰি মধ্য কেৰালাৰ বহুতো অঞ্চলক সাগৰৰ স্তৰ বৃদ্ধিৰ উচ্চ-বিপদাশংকা অঞ্চল হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে । স্থানীয় জোৱাৰৰ তাৰতম্য, মানৱ-নিৰ্মিত ৰূপগত পৰিৱৰ্তন আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিক অৱক্ষয়ে সাগৰৰ স্তৰৰ গড় বৃদ্ধি কৰে । ভাৰতৰ কলকাতা, চেন্নাই আৰু মুম্বাই চহৰসমূহো সাগৰপৃষ্ঠৰ খহনীয়াৰ আশংকাত আছে । ২০২২ চনৰ মাৰ্চৰ ভূ-ভৌতিক গৱেষণা পত্ৰত প্ৰকাশিত এখন কাকতৰ পৰা গম পোৱা গৈছে যে মুম্বাইয়ে বৃহৎ নিৰ্মাণ আৰু বৰ্ধিত সাগৰৰ বোজাৰ সৈতে গধুৰ ভূগৰ্ভস্থ পানী পাম্প কৰাৰ ফলত বছৰি ২ মিমি হাৰত ভূমিস্খলনৰ দ্বৈত প্ৰভাৱৰ সৈতে যুঁজি আছে ।

এই গৱেষণাসমূহে দেখুৱাইছে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত ভাৰত মহাসাগৰৰ প্ৰান্তীয় দেশসমূহত বাস কৰা লাখ লাখ লোক উপকূলীয় বানৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হ'ব । উপকূলীয় খহনীয়াৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ বান্ধ আৰু ডিক নিৰ্মাণৰ দৰে ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাৰ সময় আহি পৰিছে ।

অৱশ্যে নেডাৰলেণ্ডৰ জনসাধাৰণে দেখুৱাই দিছে পানীৰ সৈতে কেনেদৰে জীয়াই থাকিব লাগে । সাগৰৰ স্তৰৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী ৰণনীতিও প্ৰস্তুত কৰিছে । যিহেতু দেশখনৰ এক-তৃতীয়াংশ ভূমি সাগৰ পৃষ্ঠৰ তলত আছে আৰু সাগৰৰ স্তৰৰ আনুমানিক বৃদ্ধিৰ ফলত আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে ।

লগতে পঢ়ক :আন্তৰ্জাতিক এভাৰেষ্ট দিৱস: ইতিহাস আৰু উদযাপনৰ তাৎপৰ্য - Mount Everest Day
ETV Bharat Logo

Copyright © 2024 Ushodaya Enterprises Pvt. Ltd., All Rights Reserved.