El Nino: આ વર્ષે મોટા પ્રમાણમાં દેખાઈ રહ્યો અલ નીનો, ઓછા વરસાદની શક્યતા, અલ નિનો શું છે?

author img

By

Published : May 1, 2023, 7:26 AM IST

Less rainfall likely this year as El Nino looms large

અલ નીનો સમગ્ર એશિયા પેસિફિકમાં હવામાનની સ્થિતિને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરી શકે છે કારણ કે ગરમ પાણીને કારણે પેસિફિક જેટ પ્રવાહ તેની તટસ્થ સ્થિતિથી દક્ષિણ તરફ જાય છે. વૈજ્ઞાનિકો આ ઘટનાને અલ નીનો-સધર્ન ઓસિલેશન (ENSO) ચક્ર કહે છે. અલ નીનો અને લા નીના બંને હવામાન, જંગલની આગ, ઇકોસિસ્ટમ અને અર્થતંત્ર પર વૈશ્વિક અસરો કરી શકે છે.

નવી દિલ્હી: આ ચોમાસામાં વરસાદ લાંબા ગાળાની સરેરાશ (LPA) કરતાં ચાર ટકા ઓછો રહેવાની શક્યતા છે. તે ચિંતાનું કારણ બની શકે છે, કારણ કે તે દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિ તરફ દોરી શકે છે. આ વર્ષનો ઉનાળો સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ રહેવાની ધારણા છે અને દેશના અમુક ભાગોમાં આ વર્ષે ગંભીર હીટવેવની સ્થિતિનો અનુભવ થઈ શકે છે. ચોમાસા દરમિયાન ઓછો વરસાદ અલ નીનોની સ્થિતિને આભારી છે, જે ચોમાસા દરમિયાન ઈન્ડો-પેસિફિક પ્રદેશમાં વિકસિત થવાની સંભાવના છે, જે સમગ્ર એશિયા અને અમેરિકામાં હવામાનની પેટર્ન અને આબોહવાને અસર કરે છે.

અલ નિનો શું છે? સ્પેનિશમાં અલ નિનોનો અર્થ નાનો છોકરો થાય છે. યુએસ સરકારના ઓશનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન અનુસાર, દક્ષિણ અમેરિકાના માછીમારો 16મી સદીથી પેસિફિક મહાસાગરમાં અસામાન્ય રીતે ગરમ પાણીથી વાકેફ છે. આ માછીમારોએ આ અસામાન્ય ઘટનાને અલ નીનો ડી નવીદાદ તરીકે ઓળખાવી કારણ કે અલ નીનો સામાન્ય રીતે ડિસેમ્બરની આસપાસ ટોચ પર હોય છે. પેસિફિક મહાસાગરમાં સામાન્ય હવામાન પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન, વેપાર પવનો વિષુવવૃત્ત સાથે પશ્ચિમમાં ફૂંકાય છે, જે દક્ષિણ અમેરિકાથી એશિયા તરફ ગરમ પાણી લઈ જાય છે. પ્રક્રિયામાં, ગરમ પાણીને બદલવા માટે ઠંડા પાણી મહાસાગરોના ઊંડા ભાગોમાંથી વધે છે. આ પ્રક્રિયાને વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા 'અપવેલિંગ' કહેવામાં આવે છે.

સામાન્ય હવામાન પેટર્નમાં વિક્ષેપ: અલ નીનો દરમિયાન, આ પવનો જે પશ્ચિમથી ફૂંકાય છે તે નબળા પડી જાય છે. પરિણામે, ગરમ પાણી પૂર્વમાં, અમેરિકાના પશ્ચિમ કિનારે પાછળ ધકેલાય છે. સામાન્ય હવામાન પેટર્નમાં આ વિક્ષેપ ભારતના દક્ષિણ પશ્ચિમ ચોમાસા પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે. સામાન્ય રીતે, અલ નીનોને કારણે થતી વિક્ષેપ નવથી 12 મહિના સુધી ચાલે છે, પરંતુ કેટલીકવાર વર્ષો સુધી ટકી શકે છે. અલ નીનો અને તેની વિપરીત આબોહવા વિક્ષેપ લા નીના, સરેરાશ દર બે થી સાત વર્ષે થાય છે, પરંતુ તે નિયમિત શેડ્યૂલ પર થતા નથી.

Chardham Yatra: કેદારનાથ અને બદ્રીનાથ યાત્રામાં આવ્યુ વિધ્ન, શ્રીનગર પોલીસે અટકાવી ચારધામ યાત્રા

અલ નીનો હવામાનને કેવી રીતે અસર કરે છે? અલ નીનો સમગ્ર એશિયા પેસિફિકમાં હવામાનની સ્થિતિને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરી શકે છે કારણ કે ગરમ પાણીને કારણે પેસિફિક જેટ પ્રવાહ તેની તટસ્થ સ્થિતિથી દક્ષિણ તરફ જાય છે. વૈજ્ઞાનિકો આ ઘટનાઓને અલ નીનો-સધર્ન ઓસિલેશન (ENSO) ચક્ર કહે છે. અલ નીનો અને લા નીના બંને હવામાન, જંગલની આગ, ઇકોસિસ્ટમ અને અર્થતંત્ર પર વૈશ્વિક અસરો કરી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, અલ નીનો વર્ષમાં ઓછા વરસાદની શક્યતાઓ નિર્વિવાદપણે વધી જાય છે, પરંતુ ભારતમાં અલ નીનોના ઉદભવ અને ચોમાસાના ઓછા વરસાદ વચ્ચે કોઈ એક-થી-એક પત્રવ્યવહાર નથી. અલ નીનોના ઉદભવનો અર્થ એ નથી કે વરસાદમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો અથવા દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિ.

Bomb Blast in Buxar: અચાનક જોરથી ધડાકો સંભળાયો ને બોમ્બ બ્લાસ્ટથી હચમચી ગયું ગામ

સિન્હાએ ETV ભારતને જણાવ્યું: સુનિલ સિન્હા, પ્રિન્સિપાલ ઇકોનોમિસ્ટ અને ઇન્ડિયા રેટિંગ્સ એન્ડ રિસર્ચના પબ્લિક ફાઇનાન્સના નિયામકના જણાવ્યા અનુસાર, 1990-2022 સુધીના 33 વર્ષોમાંથી 10ને વેરિયેબલ ઇન્ટેન્સિટીના અલ નીનો વર્ષો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા. સિન્હાએ ETV ભારતને જણાવ્યું હતું કે, "જો કે, ભારતમાં આ 10માંથી સાત વર્ષમાં પાંચ ટકાથી વધુ વરસાદની ઉણપ અનુભવાઈ હતી અને આ સાત વર્ષોમાંથી માત્ર પાંચ જ વર્ષમાં દુષ્કાળના વર્ષો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા," સિન્હાએ ETV ભારતને જણાવ્યું હતું.

ETV Bharat Logo

Copyright © 2024 Ushodaya Enterprises Pvt. Ltd., All Rights Reserved.