"గాంధీజీ" శాలువాలో దాగిన రహస్యం - రూ.500 నోట్లలో ఈ సీక్రెట్ మీరు గమనించారా?
భారీగా నకిలీ నోట్ల చెలామణీ - గైడ్లైన్స్ వెల్లడించిన 'రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా'
By ETV Bharat Andhra Pradesh Team
Published : July 2, 2026 at 3:16 PM IST
How to Identify Counterfeit Notes : నకిలీ నోట్లు చాపకింద నీరులా విస్తరిస్తున్నాయి. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశంలో పట్టుబడిన నకిలీ నోట్ల సంఖ్య 2,17,396. కాగా, 2025-26లో 2,29,746కు పెరిగిపోవడం గమనార్హం. ఇందులో రూ.500 (20.5%) నోట్లదే మెజార్టీ వాటా. ఈ నేపథ్యంలో నకిలీ కరెన్సీ నోట్లను ఎలా గుర్తించాలో ఆర్బీఐ పలు సూచనలు చేసింది. మీ వద్ద ఉన్న రూ.500 నోటు అసలైనదో, నకిలీదో తెలుసుకునే రహస్య ఫీచర్లు వెల్లడించింది.
గాంధీ శాలువాలో సీక్రెట్
మైక్రోలెటరింగ్: అసలైన ₹500 నోట్లలో మహాత్మా గాంధీ శాలువా మడతలలో "INDIA భారత్ (హిందీలో)" అనే చిన్న అక్షరాలు ఉంటాయి. భూతద్దంలో దీనిని స్పష్టంగా గుర్తించవచ్చని ఆర్బీఐ 'X' వేదికగా వెల్లడించింది. నకిలీ నోట్ల తయారీదారులు ఇంతటి క్లిష్టమైన వివరాలను కాపీ చేయడానికి ఇబ్బంది పడతారు కాబట్టి, ఈ ఫీచర్ అసలైన నోట్లను గుర్తించడానికి సహాయపడుతుంది.
"నీళ్లలో తడిసిపోవు, చేతుల్లో మాసిపోవు" - బ్యాక్టీరియా అంటని కరెన్సీ నోట్లు!
"RBI500INDIA" : ఆర్బీఐ సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ప్రకారం అసలైన రూ.500 నోట్ల ఎడమ వైపున "RBI500INDIA" అని సూక్ష్మ అక్షరాల్లో రాసి ఉంటుంది. ఇది కూడా భూతద్దంలోనే కనిపిస్తుంది. 2016లో పెద్ద నోట్ల రద్దు తర్వాత మహాత్మా గాంధీ కొత్త సిరీస్లో ప్రవేశపెట్టిన ఒక కీలకమైన భద్రతా ఫీచర్ ఇది. అని ఆర్బీఐ వెల్లడించింది.
గాంధీ కళ్లజోడు ఫ్రేమ్ : నోటుపై ఉన్న మహాత్మా గాంధీ కళ్లజోడు ఫ్రేమ్లో కూడా సూక్ష్మ అక్షరాలు పొందుపరిచినట్లు ఆర్బీఐ ధ్రువీకరించింది. నకిలీ నోట్లలో ఇలాంటి అక్షరాలు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ కనిపించే అవకాశమేలేదు. అధునాతన ప్రింటింగ్ టెక్నాలజీ లేకుండా ఈ వివరాలను కచ్చితంగా నకిలీ చేయడం దాదాపు అసాధ్యమని ఆర్బీఐ చెప్తోంది.
రూ.500 నోట్లను ఇలా గుర్తించండి
రంగు మారే భద్రతా దారం : అసలైన రూ.500 నోట్లలో ఒక భద్రతా దారం ఉంటుంది. నోటును వంచినప్పుడు ఇది ఆకుపచ్చ నుండి నీలం రంగులోకి మారుతుంది. నకిలీలను అరికట్టడానికి 2016 సిరీస్లో ఈ ఫీచర్ను ప్రవేశపెట్టారు. ఈ దారంలో "500" అనే డినామినేషన్ ఇంకా "RBI" అని సూక్ష్మ అక్షరాలలో ఉంటుంది.
వాటర్మార్క్ : నోటుపై కాంతికి ఎదురుగా పట్టుకున్నప్పుడు స్పష్టంగా కనిపించే మహాత్మా గాంధీ వాటర్మార్క్తో పాటు, ఎలక్ట్రోటైప్లో ముద్రించిన "500" అనే డినామినేషన్ కూడా ఉంటుంది. ఇది ప్రత్యేక పరికరాలు లేకుండానే నోటు ప్రామాణికతను ధ్రువీకరించడంలో సహాయపడుతుంది. వాటర్మార్క్ అస్పష్టంగా కాకుండా, ఎలాంటి తేడా లేకుండా కనిపించాలి.
UV కాంతి పరీక్ష : అతినీలలోహిత కాంతి కింద, అసలైన నోట్లు ఫ్లోరోసెంట్ సిరా నమూనాలను చూపిస్తాయి. వీటిలో ముందు వైపు ప్రకాశవంతమైన పసుపు రంగులో ఉండే "500" అనే అంకె కూడా ఉంటుంది. UV లైట్లు లేనివారి కోసం, కొన్ని స్మార్ట్ఫోన్ ఫ్లాష్లైట్లు చీకటి వాతావరణంలో ఈ లక్షణాలను పాక్షికంగా చూపిస్తాయి.
ఉబ్బెత్తు స్పర్శ పరీక్ష : అసలైన నోట్లలో "రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా" అనే పదాలు మరియు విలువ అంకెపై ఉబ్బెత్తుగా ముద్రించబడి ఉంటాయి, వీటిని స్పర్శ ద్వారా గుర్తించవచ్చు. నకిలీ నోట్లలో తరచుగా ఈ ఆకృతి ఉండదు. లేదా సిరా పూత అస్థిరంగా ఉంటుంది. కాంతికి ఎదురుగా పట్టుకున్నప్పుడు, నోటు ముందు, వెనుక భాగంలో ఉండే చిన్న పూల డిజైన్ "500" అనే అంకెను ఏర్పరిచేలా సరిగ్గా అమరి ఉండాలి. ఇది నోటు ప్రామాణికతను నిర్ధారిస్తుంది. అమరికలో తేడా ఉంటే అది నకిలీ నోటు అని నిర్ధారించుకోవచ్చు.
నకిలీ నోటు దొరికితే ఏమి చేయాలి
"నోట్ రీఫండ్ నిబంధనల" ప్రకారం, నకిలీవని అనుమానించిన నోట్లను వెంటనే సమీపంలోని బ్యాంకు లేదా పోలీస్ స్టేషన్లో అప్పగించాలని ఆర్బీఐ సూచిస్తోంది. బ్యాంకులు నకిలీ నోట్లను స్వాధీనం చేసుకుని, రసీదు ఇవ్వడం చట్టపరంగా తప్పనిసరి.
నకిలీ నోట్లు ఏ సమయంలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారో తెలుసా?
రద్దీగా ఉండే మార్కెట్లలో, ప్రజా రవాణాలో లేదా వెలుతురు తక్కువగా ఉండే రాత్రిపూట లావాదేవీల సమయంలో నకిలీ నోట్లు తరచుగా బయటపడతాయి. మోసగాళ్లు తనిఖీని తప్పించుకోవడానికి తరచుగా కొద్దిగా పాతబడిన నకిలీ నోట్లను ఉపయోగిస్తారు, అందువల్ల సూక్ష్మ అక్షరాలను తనిఖీ చేయడం చాలా కీలకం.
"రూపాయి పతనం" ఎంతవరకు? - 1947 నుంచి 2025వరకు ఎంత పడిపోయిందో తెలుసా?
ఆ పది రూపాయలు వద్దంటే మూడేళ్లు జైలుకే!- ఆర్బీఐ తాజా ప్రకటన ఇదే
