Twin Radio Galaxies: ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਝਲਕ

ਬੰਗਲੁਰੂ: ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ, ਸਾਡਾ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਉਸ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਡੀ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਬਾਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਟੱਕਰਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡੀ ਗਲੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਪਰਮੈਸਿਵ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੁੰਜ ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਲੱਖਾਂ ਜਾਂ ਅਰਬਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਘੁੰਮਦੀ ਡਿਸਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਐਕਰੀਸ਼ਨ ਡਿਸਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ ਸਿੱਧੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਜੈੱਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੈੱਟ ਇੰਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਦੋ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਵੇਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੈੱਟ ਨਿਕਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਟਵਿਨ ਰੇਡੀਓ ਗਲੈਕਸੀਆਂ (TRGs) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। TRGs ਖਾਸ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

1. ਦੋ ਵੱਡੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?
2. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੈੱਟ ਗਲੈਕਸੀ ਦੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਹਨ?
3. ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੋਜ

ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਟਵਿਨ ਰੇਡੀਓ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤੇ ਜਾਇੰਟ ਮੀਟਰਵੇਵ ਰੇਡੀਓ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਟਵਿਨ ਰੇਡੀਓ ਗਲੈਕਸੀ TRG J104454+354055 ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਲਗਭਗ 100,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਜੈੱਟ ਲਗਭਗ 300,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਕਰ ਸਪਿਰਲ ਵਰਗੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਖੋਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ X-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਡੀਓ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਜੈੱਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ।

ਇਸ ਗਲੈਕਸੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ਿਕਸ (IIA) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 3D ਹਾਈਡ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮੀਕਲ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬਲੈਕ ਹੋਲਜ਼ ਤੋਂ ਜੈੱਟ -

1. ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
2. ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ
3. ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੇਲੀਕਲ ਯਾਨੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਰਗੀ ਬਣਤਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੈਟਰਨ ਬਿਲਕੁਲ ਰੇਡੀਓ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਗਏ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਸਨ।

ਇਹ ਖੋਜ ਦ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਕਲ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਰਵੀ ਜੋਸ਼ੀ (IIA) ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਜੈੱਟ ਕਿਉਂ ਮੁੜਦੀ ਹੈ?

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਜੈੱਟ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਲੱਟੂ ਦੀ ਹਲਕੀ ਡਗਮਗਾ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪ੍ਰੇਸੇਸ਼ਨ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਐਕਰੀਸ਼ਨ ਡਿਸਕ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਟੇਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 190 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜੈੱਟ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਓਸੀਲੇਟਿੰਗ ਜੈੱਟ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਦੇਖੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਈਟੀਵੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?

ਈਟੀਵੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਮੰਡਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ,"ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਜੈੱਟਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਿਲਕੀ ਵੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅਜਿਹੇ ਜੈੱਟ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।"

ਰਵੀ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੇਡੀਓ ਜੈੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੋ ਸਰਗਰਮ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਲੱਭਣਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਖੋਜ ਹੈ। ਜੈੱਟਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਝੁਕਾਅ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।-ਰਵੀ ਜੋਸ਼ੀ

ਜੈੱਟ ਗਲੈਕਸੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?

ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਜੈੱਟ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਮੰਡਲ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੈੱਟ ਗੈਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੰਢੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਦੀ। ਠੰਢੀ ਗੈਸ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੇਂ ਤਾਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੈੱਟ ਸਟਾਰ ਫਾਰਮੈਂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਵੀ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੈੱਟ ਗੈਸ ਨੂੰ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਧੱਕਦੀ ਹੈ। ਗੈਸ ਤਾਰਿਆਂ ਲਈ ਬਾਲਣ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਾਲਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਲੈਕਸੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂਤਾ ਤਰੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪੇਸ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। TRGs ਉਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਰੋਤ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਰਸਤੇ: ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਕੁਏਅਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਐਰੇ (SKA) ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਹੋਰ ਵੀ TRGs ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਭੂਮਿਕਾ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਵਸਤੂਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

• CES 2026 ਇਵੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹਿਊਮਨੋਇਡ ਰੋਬੋਟ ਐਟਲਸ ਹੋਇਆ ਪੇਸ਼, ਜਾਣੋ ਇਸਦੀ ਖਾਸੀਅਤ
• YouTube ਸਰਚ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ, ਹੁਣ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੇ ਲੰਬੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਸ!
• ਅਸ਼ਲੀਲ ਕੰਟੈਟ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ X ਨੇ ਮੰਨੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ, ਕਿਹਾ...