ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਨਸ਼ੇ’ ਵਾਂਗ ਖਾ ਰਿਹੈ ਫੋਨ: ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇ ਮਾਮਲੇ, ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕੀਤੇ ਵੱਡੇ ਖੁਲਾਸੇ
ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਲਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪੜ੍ਹੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਬਰ...
Published : November 11, 2025 at 1:51 PM IST
ਅਮਨਦੀਪ ਗੋਸਲ
ਬਠਿੰਡਾ: ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਲਗਾਂ ਤੱਕ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਇੰਨੇ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੇਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਦਤ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਨੀਂਦ 'ਤੇ ਵੀ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਚਿੜਚਿੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਲਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧੀ ਲਤ
ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਨਲਾਈਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਆਨਲਾਈਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬੱਚੇ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਪੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
7 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ:
- ਛੋਟੀਆਂ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਦੇ ਆਦੀ।
- ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਉਹ ਰੀਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
11 ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ:
- ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਦੇ ਆਦੀ।
- ਉਹ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਇਸਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਮਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕਈ ਮਾਮਲੇ
ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਦੀ ਹੁਣ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ 5 ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਦੀ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਏਮਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਏਮਜ਼ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਚੇਤਨਾ ਵਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਾਈਕੋਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਆਏ ਸਾਹਮਣੇ
ਡਾਕਟਰ ਚੇਤਨਾ ਵਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਪਿਛਲੇ 5 ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। 7 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਮੋਬਾਈਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟੀਆਂ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂ-ਟਿਊਬ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਉਸ ਸਟਾਈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।"
"11 ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਘੰਟੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਗੇਮ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਦੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਦਤ ਵੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਆਦਤ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" - ਡਾਕਟਰ ਚੇਤਨਾ ਵਰਮਾ
‘ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲ ਦੇਣ ਧਿਆਨ’
ਏਮਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਡਾ. ਚੇਤਨਾ ਵਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਆਦੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਆਦਤ ਵੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਆਦਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ।"
"ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ 9 ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੋਬਾਈਲ ਉੱਤੇ ਕਾਰਟੂਨ ਵੇਖਣ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟੂਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਕਰਕੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਟੂਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬੱਚਾ ਕਾਰਟੂਨ ਦੀ ਬਾਡੀ ਲੈਂਗੂਏਜ ਦੀ ਕਾਪੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।" - ਡਾਕਟਰ ਚੇਤਨਾ ਵਰਮਾ
ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਲਾਜ਼ ?
ਡਾ. ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕੇਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਮਵਰਕ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲਾਈਫ ਸਟਾਈਲ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਜਿਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਡਾਕਟਰ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।"
ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਸਲਾਹ:
- ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ।
- ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਕਰੋ।
- ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦਿਓ।
- ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰੋ।
- ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ।
- ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ ਦੂਰ
- ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ: ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ। ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਮਾਂ 2 ਘੰਟੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ, ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਟੈਬਲੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਨਾ ਖੋਹੋ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।
- ਇੱਕ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਬਣੋ: ਮਾਪੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਗੇ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ਦਾ ਲਾਲਚ ਨਾ ਦਿਓ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਲੁਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਆਦਤ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਵਧੇਗਾ।
- ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪੇ ਦੂਜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਦਤ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ: ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਖੇਡਾਂ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਸਕੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖੇਗਾ।
