ETV Bharat / lifestyle

ਸ਼ਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਮੱਛਰ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ? ਰਾਹਤ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਅਜ਼ਮਾਓ ਇਹ 6 ਆਸਾਨ ਦੇਸੀ ਉਪਾਅ

ਮੱਛਰ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਦੇਸੀ ਉਪਾਅ ਅਜ਼ਮਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

MOSQUITOES REPELLENT PLANTS
MOSQUITOES REPELLENT PLANTS (Getty Image)
author img

By ETV Bharat Lifestyle Team

Published : February 24, 2026 at 10:57 AM IST

4 Min Read
Choose ETV Bharat

ਮੱਛਰ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਮੱਛਰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਜਲਣ, ਮਲੇਰੀਆ, ਡੇਂਗੂ, ਚਿਕਨਗੁਨੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ੀਕਾ ਵਰਗੀਆਂ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਜੀਵ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਥੁੱਕ ਰਾਹੀਂ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲੋਕ ਰਸਾਇਣਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਸੀਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਦਰਅਸਲ, ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੱਛਰ ਅਜਿਹੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਖਿੜਕੀਆਂ, ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ, ਵੇਹੜੇ ਜਾਂ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਰਿਆਲੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਪਣੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਫਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ

ਸ਼ੈਫਲੇਰਾ: ਸ਼ੈਫਲੇਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਨਡੋਰ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਸਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਮਾਂ, ਦਫਤਰਾਂ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੈਫਲੇਰਾ ਪੌਦਾ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ ਪਰ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਸ਼ੈਫਲੇਰਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

ਗੇਂਦੇ: ਗੇਂਦੇ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਦਿੱਖ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੌਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ, ਖਿੜਕੀਆਂ, ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ ਜਾਂ ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੱਛਰ ਅਕਸਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੇਂਦੇ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੁਦੀਨਾ: ਪੁਦੀਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸਦੀ ਤਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਠੰਢੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੱਛਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤੇਜ਼ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਦੀਨਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਖਿੜਕੀਆਂ ਜਾਂ ਰਸੋਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਦੀਨਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲਵੈਂਡਰ: ਲਵੈਂਡਰ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਜਾਮਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸੁਗੰਧ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਚਿੰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਵੈਂਡਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੱਛਰ ਇਸਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਲਵੈਂਡਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇਲ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਸੰਵੇਦੀ ਰੀਸੈਪਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਵੈਂਡਰ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਊਚ, ਸਿਰਹਾਣੇ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਕਟੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਐਰੋਮਾਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਲੈਮਨਗ੍ਰਾਸ: ਲੈਮਨਗ੍ਰਾਸ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਟਰੋਨੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੀਟ ਭਜਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਘਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਿਟਰੋਨੇਲਾ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਮਨਗ੍ਰਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਵਿਹੜੇ ਜਾਂ ਬਾਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈਮਨਗ੍ਰਾਸ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੈਮਨਗ੍ਰਾਸ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਤਿੱਖੇ ਪੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਕੱਟ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਟੋਨ ਲੋਟਸ: ਫ੍ਰੈਗਰੈਂਟ ਸਟੋਨ ਲੋਟਸ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪੌਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਧਹੀਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸਮ ਇੱਕ ਹਲਕੀ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਹਲਕੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮੂਡ ਨੂੰ ਵਧੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਗਤ ਦਿੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਗਰੈਂਟ ਸਟੋਨ ਲੋਟਸ ਡੈਸਕਾਂ, ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਕ ਇਹ ਪੌਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟ-ਸੰਭਾਲ ਵਾਲੇ ਹੱਲ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-