ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਆਰਤੀ, ਜਾਣੋ ਵਜ੍ਹਾਂ?
ਹਰ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਲੋਕ ਆਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
Published : July 1, 2026 at 12:53 PM IST
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਅ ਹੋਵੇ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਕ ਹੋਣ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਿਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਦੌਰਾਨ ਘੰਟੀਆਂ ਵਜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣਾ ਆਮ ਹੈ ਪਰ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਦੌਰਾਨ ਘੰਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਵਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਕਈ ਰਹੱਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾ ਵਜਾਉਣਾ, ਹਰ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਦਾ ਖਿੱਚਣਾ ਅਤੇ ਗਰਭ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਭਜਨ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਆਰਤੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਚਾਨਕ ਘੰਟੀਆਂ ਵਜਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਬੱਚਾ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਵਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਕੇ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਗਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲ ਰੂਪ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਗ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਇੱਥੇ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰਸਮ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮ ਲੀਲਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਬੰਧ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾ ਵਜਾਉਣ ਵਰਗੇ ਅਭਿਆਸ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-
