ਟੋਰਾਂਟੋ 'ਚ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ- ਭਾਰਤ 'ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ' ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ 'ਵਿਸ਼ਵ ਗੁਰੂ'
ਆਰਐਸਐਸ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਹਨ।
By ANI
Published : August 31, 2026 at 3:52 PM IST
ਟੋਰਾਂਟੋ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.) ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ "ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ" (ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ) ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ "ਵਿਸ਼ਵਗੁਰੂ" ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦੋਸਤੀ, ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹਨ।
ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ "ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵ ਬੰਧੂ - ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਓ" ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਕੋਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਇੱਕ "ਵਿਸ਼ਵਗੁਰੂ" ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ।"
ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਪੋਲਿਸ਼ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜਾਮਨਗਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੱਕ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਾਸੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫੌਜੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਸੱਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਫਸ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਸੱਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਈਸਾਈਆਂ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਮਿਲੀ।" ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਵਿਸਥਾਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਰਐਸਐਸ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਦਬਦਬਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਿਆਨ ਫੈਲਾਇਆ।
"ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਦਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਸਿਖਾਈਆਂ। ਅੱਜ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਨਮਸਤੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਰਐਸਐਸ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕ ਮਦਦ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਮਦਦ ਦਾ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਡੀਐਨਏ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪਛਾਣ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ। "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹਿੰਦੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ 'ਹਿੰਦੂ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਭਾਸ਼ਾ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਢੰਗ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ," ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂ "ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ" ਅਤੇ "ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। "ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
"ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਚਾਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਚਾਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮੂਲ ਸੱਚ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ, ਕਈ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ, ਸੱਚ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ। ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ। ਏਕਤਾ ਸੱਚ ਹੈ। ”ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੋਚ ਹੈ। “ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ” ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਮਾਗ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਲੋਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਮਾਗ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ‘ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ’ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਹਨ, “ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹਾਂ,” ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਥਾਈ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
