Exclusive: ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਨੇਪਾਲ, ਸਾਬਕਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ
ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਯੂਐਮਐਲ) ਦੇ ਆਗੂ ਰਾਜਨ ਭੱਟਾਰਾਈ ਨੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਸੌਰਭ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ...
Published : August 30, 2026 at 4:16 PM IST
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨੇਪਾਲ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਆਫ਼ਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਰਿਸ਼, ਖਰਾਬ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਈਟੀਵੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਯੂਐਮਐਲ) ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੇ.ਪੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਾਜਨ ਭੱਟਾਰਾਈ ਨੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 750 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2,500 ਤੋਂ 3,000 ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ 100,000 ਤੋਂ 110,000 ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭੱਟਾਰਾਈ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਫ਼ਤ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ; ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ 3,500 ਮੈਗਾਵਾਟ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਲਾਤ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਪੜ੍ਹੋ...
ਸਵਾਲ: ਤੁਸੀਂ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜ ਕਿੰਨੇ ਔਖੇ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 11 ਤੋਂ 12 ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ; ਕੁਝ ਚਾਲੂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਕੰਮ 'ਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਿਤਵਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਵਰਗੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਲਾਪਤਾ ਹਨ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ? ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ - ਭਾਰਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਲਗਭਗ 23 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ (ਐਨਆਰਆਈ) ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੋਸਾਈਂਕੁੰਡ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੱਖੜੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ - ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਮੋਟੇ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 750 ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,500 ਤੋਂ 3,000 ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 100,000 ਤੋਂ 110,000 ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਵਾਲ: ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ।
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਚਿਤਵਾਨ ਵੱਲ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸੁਵਾ, ਨੁਵਾਕੋਟ, ਧਾਡਿੰਗ, ਚਿਤਵਾਨ, ਤਨਹੁਨ ਅਤੇ ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਵਾਲ: ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕੀ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਭੂਮੀ ਹੈ; ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵਿਕਲਪਕ ਸੜਕੀ ਰਸਤੇ ਲੱਭ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਰਸੁਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਹੁਣ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹਨ।
ਦੂਜੀ ਚੁਣੌਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੜ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੀਜੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਾਡੀ ਸੀਮਤ ਬਚਾਅ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਟੀਮਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਸੀਮਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਨੇਪਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਬਹੁਤ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋਣਗੇ; ਸਾਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨੇਪਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਜਲੀ ਵਪਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲੀ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ।
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਟੀਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਸਿਰਫ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ।
ਹੁਣ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਸਮਰੱਥਾ - ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ - ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 20-25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਭੇਜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੁਆਂਢੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ 2015 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ, ਭਾਰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ। ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੇਤ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਸੰਪਰਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਦਰਜਨ ਪੁਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਲੀ ਬ੍ਰਿਜਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇਲੀ ਬ੍ਰਿਜ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਕੁਝ ਮਾਹਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਕੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ?
ਜਵਾਬ: ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਰਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਵਾਰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਬਰਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਿਉਂ ਟੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਮਾਹਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ।
ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ ਕਿ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਝੀਲ ਫਟਣ ਜਾਂ ਓਵਰਫਲੋ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੜ੍ਹ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੋਖਮ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵੱਖਰੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਭੂਚਾਲ ਵਰਗੇ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਭੂਚਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਸਗੋਂ, ਇਹ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ ਜਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ, ਅਸਾਧਾਰਨ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਕੀ ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ 15-20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਸਾਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ, ਭੂਟਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਇਸਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ?
ਜਵਾਬ: ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬਚਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਉਹ ਮੁੱਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਅੱਜ ਜਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ ਉੱਥੋਂ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
