ETV Bharat / health

ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 7 ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਸਮਝਣ ਦੀ ਨਾ ਕਰੋ ਗਲਤੀ, ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੰਕੇਤ

ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਆਮ ਲੱਛਣ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

STROKE SYMPTOMS
STROKE SYMPTOMS (Getty Image)
author img

By ETV Bharat Health Team

Published : February 24, 2026 at 10:17 AM IST

4 Min Read
Choose ETV Bharat

ਸਟ੍ਰੋਕ ਅੱਜ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਕਾਰਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਸਰ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ

ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:-

  • ਅਚਾਨਕ ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ
  • ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦਲਾਪਣ
  • ਗੰਭੀਰ ਸਿਰ ਦਰਦ
  • ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
  • ਬਾਂਹ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਝੁਕਣਾ

ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ

ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ, ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:-

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ - ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕੀ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋ ਤੀਬਰ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਧਾਰਨ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਥਕਾਵਟ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਤਣਾਅ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਣਜਾਣ ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ - ਮਤਲੀ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਮਤਲੀ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਲੋਕ ਭੋਜਨ ਜ਼ਹਿਰ, ਫਲੂ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ- ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਆਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਛਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।

ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ - ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋ ਇਹ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਕੜਨ ਜਾਂ ਬੇਅਰਾਮੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਗਲਤ ਕਿਸਮ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਚਾਨਕ ਹਿਚਕੀ - ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਚਕੀ ਦਾ ਆਉਣਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਿਚਕੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸਟੈਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰੀਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੱਛਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇਅਰਾਮੀ, ਮਤਲੀ, ਜਾਂ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ।

ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਸਿਰ ਦਰਦ - ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਕਸਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਰ ਦਰਦ ਨੂੰ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਆਮ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦੇ ਉਲਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ - ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਮਾਗ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪਾਥਵੇਅ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜੋ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਧੁੰਦਲੀ ਜਾਂ ਦੋਹਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਣ, ਚਿਹਰਿਆਂ ਜਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਭਰਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੁਝਾਅ

ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੁਝਾਅ ਅਜ਼ਮਾ ਸਕਦੇ ਹੋ:-

  1. ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ
  2. ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 30 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
  3. ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਲੂਣ ਦੀ ਵਰਤੋ ਸੀਮਤ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ।
  4. ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
  5. ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਫਾਇਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
  6. ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਗਲਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਤੁਸੀਂ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਓਗੇ, ਨਤੀਜਾ ਓਨਾ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-