ETV Bharat / health

40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ।

40°C NORMAL IN INDIA
40°C NORMAL IN INDIA (Getty Image)
author img

By ETV Bharat Health Team

Published : July 2, 2026 at 10:58 AM IST

3 Min Read
Choose ETV Bharat

ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨਾ ਵਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਲਗਾਤਾਰ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਲੂਣ ਦੀ ਕਮੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਕਮੀ ਐਨਹਾਈਡ੍ਰੋਸਿਸ ਜਾਂ ਹਾਈਪੋਹਾਈਡ੍ਰੋਸਿਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹੀਟਸਟ੍ਰੋਕ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

  1. ਮਾਨਸਿਕ ਉਲਝਣ
  2. ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ ਆਉਣਾ
  3. ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ
  4. ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
  5. ਪਿਸ਼ਾਬ ਘੱਟ ਆਉਣਾ

ਹੀਟਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ

  1. ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਸ
  2. ਸਿਰ ਦਰਦ
  3. ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ
  4. ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੜਵੱਲ
  5. ਸਰੀਰਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
  6. ਮਤਲੀ
  7. ਤੇਜ਼ ਧੜਕਣ
  8. ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ
  9. ਥਕਾਵਟ
  10. ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ

ਡਾਕਟਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਦਿਮਾਗ, ਗੁਰਦਿਆਂ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤੀ, ਪੀਲੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੁੱਕੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਸ਼ਕੀ ਅਤੇ ਜਲਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪੀਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੰਝੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।-ਡਾ. ਤੁਸ਼ਾਰ ਗਰੋਵਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਜ਼ਨ ਆਈ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ

ਕਿਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ?

ਬੱਚੇ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਦਿਲ, ਗੁਰਦੇ ਜਾਂ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀਟਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਚ ਨਮੀ, ਭਾਰੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਕੰਕਰੀਟ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਹਵਾਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ?

ਸਧਾਰਨ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਯੋਗ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣੇ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਆਦਿ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਕ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਕੱਸ ਕੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ UPF ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ, ਹਰ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰੌਡ-ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ SPF 30+ ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ UV-ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧੁੱਪ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-