ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਮਲ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ? ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਜਾਣ ਲਓ ਕਾਰਨ
ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਲ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Published : September 2, 2026 at 10:44 AM IST
ਸ਼ੂਗਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ, ਗੁਰਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਢਿੱਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖਰਾਬੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਲ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾ ਕਰ ਪਾਉਣ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਦਿਲ, ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਢਿੱਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਲ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾ ਕਰ ਪਾਉਣਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਮ ਕਾਰਨ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸ਼ੂਗਰ ਕਾਰਨ ਢਿੱਡ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬੀ ਅਤੇ ਮਲ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾ ਕਰ ਪਾਉਣ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਸ਼ਰਮ ਕਾਰਨ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਸਮੱਸਿਆ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਪੈਂਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।-ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਮਾਹਰ
ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ੂਗਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੂਗਰ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਢਿੱਡ ਦੀ ਗਤੀ, ਬਲੈਡਰ ਦੇ ਕੰਮ, ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਆਮ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਲ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਦਾ, ਗੁਦਾ ਸਪਿੰਕਟਰ, ਪੇਲਵਿਕ ਫਲੋਰ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹੀ ਤਾਲਮੇਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਦਾ ਦੇ ਭਰਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਸਪਿੰਕਟਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਮਲ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਇੱਛਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮਲ ਦਾ ਰਿਸਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਲ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।-ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਮਾਹਰ
ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਦਸਤ ਮਲ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾ ਰੱਖ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਾਉਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਚੇਨੀ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਰਹਿਣਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਂਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਲ ਦੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਢਿੱਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਰਾਬੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਢਿੱਡ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਲੈਡਰ ਦੀ ਖਰਾਬੀ, ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਇਰੈਕਟਾਈਲ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਅਤੇ ਗੈਸਟਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਮੈਨੇਜ?
- ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਤਰੀਕਾ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਹੀਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਕੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।
- ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
- ਢਿੱਡ ਸਾਫ ਰੱਖਣਾ
- ਭਰਪੂਰ ਫਾਈਬਰ ਲਓ।
- ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੀਂ ਮਾਤਰਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖੋ
- ਦਸਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਪੇਲਵਿਕ ਫਲੋਰ ਪੁਨਰਵਾਸ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੇਲਵਿਕ ਫਲੋਰ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਪਿੰਕਟਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੇਗਲ ਕਸਰਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। HIFEM ਥੈਰੇਪੀ ਵਰਗੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁਪਰਾ-ਮੈਕਸੀਮਲ ਪੇਲਵਿਕ ਫਲੋਰ ਸੰਕੁਚਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁੰਗੜਨ ਪੇਲਵਿਕ ਫਲੋਰ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਬਾਊਲ ਅਤੇ ਬਲੈਂਡਰ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਲ-ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਰਿਸਾਅ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਚਾਰ ਯੋਗ ਜਟਿਲਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸਗੋਂ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਓ।-ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਮਾਹਰ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-
