ETV Bharat / health

ਪਿਤਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ ਸ਼ਰਾਬ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਖਤਰਾ

ਜਿਹੜੇ ਮਰਦ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

FATHER ALCOHOL CONSUMPTION
FATHER ALCOHOL CONSUMPTION (Getty Image)
author img

By ETV Bharat Health Team

Published : July 6, 2026 at 11:06 AM IST

3 Min Read
Choose ETV Bharat

ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਅਕਸਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਸਦੀ ਖੁਰਾਕ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਜਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਭਰੂਣ ਲਈ ਓਨੀਆਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿ ਮਾਂ ਦੀਆਂ।

ਡਾਕਟਰੀ ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦਾ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭਰੂਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ?

ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਰਦ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਣਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭਰੂਣ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਕਟਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ 'ਫੀਟਲ ਅਲਕੋਹਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਡਿਸਆਰਡਰ' (FASD) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਜਬਾੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਕਸਰ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੌਲੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਘੱਟ ਯੋਗਤਾ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬੀ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਕਾਰਕ ਵੀ ਹੈ।

ਲਗਭਗ 500,000 ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ

ਚੀਨ ਵਿੱਚ 500,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 50 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਟੇ ਹੋਣ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਓਨੇ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ (ਡੀਐਨਏ) ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਾਬ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਰਐਨਏ ਨਾਮਕ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਭਰੂਣ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਦਾ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਾ ਅਪੰਗਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਭਰੂਣ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ?

ਬੱਚੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ।

ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸਾਥੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਛੱਡਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-