ETV Bharat / health

ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਘਰ ਬੈਠੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਤਾ? ਜਾਣੋ

ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ...

HOW TO KNOW HEALTHY HEART
HOW TO KNOW HEALTHY HEART (Getty Image)
author img

By ETV Bharat Health Team

Published : January 8, 2026 at 10:48 AM IST

3 Min Read
Choose ETV Bharat

ਦਿਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਦਿਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੈੱਲਾਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੇ ਫਾਲਤੂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਦਰ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨੱਚਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਤੁਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੋਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਆਲੋਕ ਚੋਪੜਾ, ਜੋ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਈਸੀਜੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਡਮਿਲ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਾ. ਆਲੋਕ ਚੋਪੜਾ ਅਨੁਸਾਰ, "ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਿਲ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਕੀ ਹੈ?

ਡਾ. ਆਲੋਕ ਚੋਪੜਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਲਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 60-80 ਧੜਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਐਥਲੀਟ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਲਗਭਗ 40-50 ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬੈਠੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦਿਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 70 ਵਾਰ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੋ ਲੋਕ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ 40-50 ਧੜਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।-ਡਾ. ਆਲੋਕ ਚੋਪੜਾ

ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਣ ਦੇ ਕਾਰਨ

ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਉੱਚੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇਕਰ ਧੜਕਣ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਡਾ. ਆਲੋਕ ਚੋਪੜਾ ਉੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:-

ਨੀਂਦ ਦੀ ਮਾੜੀ ਗੁਣਵੱਤਾ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ: ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਰੀਰ ਲਈ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਣ ਨਾਲ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਣਾਅ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤਣਾਅ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

  • ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਪੀਣਾ: ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਵਾਰ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵੱਧ ਸਕਦੀ?

  1. ਸ਼ੂਗਰ
  2. ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ
  3. ਉੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ
  4. ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-