40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ, ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
Published : August 16, 2026 at 10:49 AM IST
ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰੈਟੀਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਰੈਟੀਨਾ ਨੂੰ ਖੂਨ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰ ਐਚ.ਐਨ. ਰਿਲਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਹਸਪਤਾਲ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਸੁਜਲ ਸ਼ਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਰੈਟੀਨੋਪੈਥੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੇਕਾਬੂ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅੱਖ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰੈਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਰਲ ਜਾਂ ਖੂਨ ਦਾ ਰਿਸਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਰੈਟੀਨੋਪੈਥੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਕਸਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ। ਇਹ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਦੀ ਘਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਰੈਟੀਨੋਪੈਥੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਕੇ ਜਾਂ ਅਦਿੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਪਣੀ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ, ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਦਵਾਈ ਲੈਣਾ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।-ਡਾ. ਸੁਜਲ ਸ਼ਾਹ
ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਰੈਟੀਨੋਪੈਥੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਕਾਤਲ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕ ਨਾੜੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮਰੀਜ਼ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਉੱਨਤ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਹਰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।-ਡਾ. ਸੁਜਲ ਸ਼ਾਹ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਰੈਟਿਨਾ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫੰਡਸ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਜਾਂ OCT ਵਰਗੀਆਂ ਰੈਟਿਨਾ ਇਮੇਜਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਂਚ ਤੇਜ਼, ਗੈਰ-ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਨਿਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਡੂੰਘਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ?
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਲਿਪਿਡ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੇਜ਼ਰ ਜਾਂ ਇੰਟਰਾਵਿਟਰੀਅਲ ਥੈਰੇਪੀ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।-ਡਾ. ਸੁਜਲ ਸ਼ਾਹ
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਾਲਾਨਾ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਟੈਸਟ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਰੈਟੀਨੋਪੈਥੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਪਰ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣਾ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।-ਡਾ. ਸੁਜਲ ਸ਼ਾਹ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-
