ETV Bharat / health

ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ? ਜਾਣ ਲਓ

ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

VITAMIN B12 BENEFITS
VITAMIN B12 BENEFITS (Getty Image)
author img

By ETV Bharat Health Team

Published : September 4, 2026 at 12:45 PM IST

3 Min Read
Choose ETV Bharat

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਮੋਟਾਪਾ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ, ਤਣਾਅ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਤੰਗ ਕੱਪੜੇ, ਜਿਨਸੀ ਅਨਿਯਮਿਤਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂਦਰੂ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੱਚੇ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ, ਫਟੇ ਹੋਏ ਬੁੱਲ੍ਹ, ਤਾਲੂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨੁਕਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।

ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਐਨਲਸ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੇ ਚੰਗੇ ਪੱਧਰ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ (CHDs) ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜਨਮ ਦੇ ਨੁਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ) 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੇ ਪੱਧਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਐਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ

ਫੁਡਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਪ੍ਰੀਕੰਸੈਪਸ਼ਨ ਕੋਹੋਰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 3,032 ਜੋੜਿਆਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ 4 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ) ਅਤੇ 17,765 ਔਰਤਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ 4 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ) ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਅਤੇ ਫੋਲੇਟ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਜਨਮਾਂ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਨਮਾਂ ਅਤੇ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਜਨਮ ਨੁਕਸਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਚ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੇ ਪੱਧਰ ਜਨਮ ਨੁਕਸਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਰਬੀਸੀ ਫੋਲੇਟ ਪੱਧਰ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਨਮ ਨੁਕਸਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਦਰ ਸੀ। ਲੇਖਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?

ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੂਖਮ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੋਬਾਲਾਮਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੇ ਬੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਜਾਂ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਖਾਸ ਭੋਜਨਾਂ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਪੂਰਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਸਰੀਰ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਹਰ ਮਿੰਟ ਲੱਖਾਂ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਹੋਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਦੀ ਕਮੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਫੋੜੇ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋਵੇ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-