ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ? RBI ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਨਵੀਂ ਅਪਡੇਟ

ਹੈਦਰਾਬਾਦ: ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। RBI ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ 19 ਮਈ, 2023 ਨੂੰ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹3.56 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਸੀ। 31 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਤੱਕ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ ₹5,669 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮਈ 2023 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 98 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੋਟ RBI ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਜਨਤਾ ਕੋਲ ਹਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।

RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨੋਟ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਜਾਂ RBI ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 9 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਤੋਂ, ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ 19 ਆਰਬੀਆਈ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਰਬੀਆਈ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਨਤਾ ਆਪਣੇ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਕਘਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ RBI ਦੇ ਇਸ਼ੂ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਕਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕੇ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ RBI ਇਸ਼ੂ ਦਫ਼ਤਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਬੰਗਲੁਰੂ, ਬੇਲਾਪੁਰ, ਭੋਪਾਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਚੇਨਈ, ਗੁਹਾਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਜੰਮੂ, ਕਾਨਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਲਖਨਊ, ਮੁੰਬਈ, ਨਾਗਪੁਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪਟਨਾ ਅਤੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

RBI ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਂ ਜਾਂ RBI ਇਸ਼ੂ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।