Save Parks Save Lives: ਟੁੱਟੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਝੂਲੇ... ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਣੇ ਆਫ਼ਤ,ਜਾਣੋ ਇਹ ਪਾਰਕ ਕਿੰਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ?
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।
Published : May 27, 2026 at 7:25 PM IST
ਬਿਹਾਰ/ਗਯਾ/ਪਟਨਾ/ਨਾਲੰਦਾ: ਪਾਰਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਹਰਿਆਲੀ, ਫੁੱਲ-ਪੌਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਬ ਜਾ ਸਕੂਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਗਯਾ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਗਯਾਜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਭਿਆਨਕ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਯਾਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਰਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਝੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ 11,000 ਕੇਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ, ਪਰ...ਗਯਾਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ, ਕੰਢੀ ਨਵਾਦਾ ਰੋਡ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਰਕ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਵਸਨੀਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕਣ। ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੈ।
ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ... ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਝੂਲੇ...: ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਾਰਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਪਾਰਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਵਧੀਆ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੋਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਝੂਲੇ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ
ਆਓ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਖੇ ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1,000 ਤੋਂ 1,500 ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਲੋਕ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੈਰ ਲਈ ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਓਪਨ ਜਿਮ ਉਪਕਰਣ ਹਨ।
ਝੁਕੇ ਹੋਏ 11,000 kV ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭੇ
ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਫਿਟਨੈਸ ਲਈ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੱਚੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਝੁਕੇ ਹੋਏ 11,000 kV ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। 11,000 kV ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਗਾਏ ਗਏ ਲਟਕਦੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਲਕੇ ਹਨੇਰੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਦਰੱਖਤ
ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਖੇ ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨੋਂ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਹਨੇਰੀ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਅਕਸਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ
ਇੱਥੇ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ। ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਖੰਭੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਨਹੀਂ
ਦਰਅਸਲ, ਗਯਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ 53 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਰਕ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਪਾਰਕ ਇੱਕ ਏਕੜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਰਕ 4-5 ਕੱਟਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਣੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਰਿਆਲੀ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਕੋਈ ਰੁੱਖ, ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪਾਰਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰਾ ਖੇਤਰ - ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਖਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਗਯਾਜੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਪਾਰਕ ਹਨ ਉਹ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾ ਖੇਤਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪਾਰਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰਕ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਗੋਂ, ਇਹ ਹਰੇ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੈਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
"ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਝੂਲੇ ਅਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸਲਾਈਡਾਂ ਹਨ। ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਓਪਨ ਜਿਮ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਉਪਕਰਣ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਹਰਾ ਖੇਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" - ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਖਾਨ, ਸਥਾਨਕ
ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਪਾਰਕ ਨਹੀਂ
ਵਾਰਡ ਕੌਂਸਲਰ: ਵਾਰਡ ਨੰਬਰ 32 ਦੇ ਵਾਰਡ ਕੌਂਸਲਰ ਗਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਰਕ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁਹਾਰੇ, ਫੁੱਲ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਝੂਲੇ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਸਟਾਲ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਹਿਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਮੰਗ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਿਲੇਗਾ। ਉੱਥੇ 3 x 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਰਕ ਗਯਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮਰਾਟ ਚੌਧਰੀ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ।
"ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਰਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਪਾਰਕਾਂ ਲਈ SOP ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਪਾਰਕ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪਾਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" - ਗਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ, ਵਾਰਡ ਕੌਂਸਲਰ
ਪਾਰਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕੇ ਮੈਦਾਨ
ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਲਾਲਜੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਕ ਸੁੱਕੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬੈਕੁੰਠ ਸ਼ੁਕਲਾ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਗੇਟ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਭਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਾਰਕ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਲਾਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਸ਼ੇੜੀਆਂ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਣਿਆ ਆਜ਼ਾਦ ਪਾਰਕ
ਲਾਲਜੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਪਾਰਕ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਪਾਰਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੂਏਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਨਾਹਗਾਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦੇ ਅਤੇ ਭੰਗ ਪੀਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਆਨੰਦ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਰਡ ਸੁਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੌਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹ ਪਾਰਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਕਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
"ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਜੇਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਖੇਡਣ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।" - ਸੁਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਪਾਰਕ ਗਾਰਡ
ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ
ਆਜ਼ਾਦ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨੇੜਲੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
"ਇੱਥੇ ਸੁੰਦਰ, ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੋਧਗਯਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਪਾਰਕ ਹਨ। ਆਜ਼ਾਦ ਪਾਰਕ ਇੱਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।" - ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀ
ਖਾਲਿਸ਼ ਪਾਰਕ ਵੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ
ਗਵਾਲ ਬਿਘਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਰਾਚੱਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਜਗੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਖਾਲਿਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਲਗਭਗ 5 ਕੱਠਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇਸ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਖਾਲਿਸ਼ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ।
ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ
ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਜੂਏਬਾਜ਼ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜੂਆ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜਗੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਖਾਲਿਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮੇਅਰ
ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੇਅਰ ਗਣੇਸ਼ ਪਾਸਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰੀਕਰਨ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਯਾਜੀ ਪਟਨਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਕੰਢੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਾਂਗੇ ਜਿੱਥੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗੇ। ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
"ਗਾਂਧੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਓਪਨ ਜਿੰਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਉਪਲਬਧ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਰਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਚੌਰਾਹਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਫੁਹਾਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।" - ਗਣੇਸ਼ ਪਾਸਵਾਨ, ਮੇਅਰ, ਗਯਾਜੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ
ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਦਯਾਨ ਵਿਖੇ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਟਲਿਆ
ਬੋਧਗਯਾ ਵਿੱਚ ਗਯਾਜੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਪਾਰਕ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਰਕ, ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਦਯਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। 13 ਮਈ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਬੋਧਗਯਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਟਲ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਦਾ ਟਾਹਣਾ ਅਚਾਨਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਬੋਧੀ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਹਗੀਰ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚ ਗਏ।
ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਬੰਦ
ਗਯਾਜੀ ਅਤੇ ਬੋਧ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਡਿੱਗਦੇ ਦਰੱਖਤ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਾਲੰਦਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ
ਗਯਾ ਵਾਂਗ ਨਾਲੰਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਭਿਆਨਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇ 2010-11 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਯੋਜਨਾ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਡਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਤਿੰਨ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਖਸਤਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਪੋਲ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰਕ ਬਣਿਆ ਤਬੇਲਾ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਟਿਕੁਲੀਪਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। 19 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਮੰਤਰੀ, ਨਰਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਯਾਦਵ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ। ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਉੱਥੇ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਲਾਅ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੁੱਟਪਾਥ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਪਾਰਕ ਮੈਦਾਨ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ, ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ (ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਉੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
"ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵਾੜ ਲਗਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਕੂੜੇ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਤੱਤ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਖਿੰਡੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" - ਅਨਿਲ ਯਾਦਵ, ਟਿਕੁਲੀਪਰ ਮੁਹੱਲਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ
ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ SOP ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ
ਅੰਬਰ ਮੁਹੱਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚਿਲਡਰਨ ਪਾਰਕ (20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ) ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਰਕਾਂ ਲਈ SOP ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 5 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ 10 ਰੁਪਏ ਦੀ ਫੀਸ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਮੈਨੇਜਰ ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਫਾਈ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਸਭ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਹਰ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 100 ਤੋਂ 200 ਲੋਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸੀ ਪੈਰ
ਬਿਹਾਰ ਸ਼ਰੀਫ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 500 ਤੋਂ 600 ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ 1000 ਤੱਕ। ਪਾਰਕ ਇੱਕ ਮੇਲੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਟਿਕਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ 10 ਤੋਂ 20 ਰੁਪਏ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ 22 ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ, ਪਰ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਲੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹਰੀ ਜਮਾਦਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿੱਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ
ਗਯਾ ਅਤੇ ਨਾਲੰਦਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਪਟਨਾ ਦੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਾੜੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 116 ਪਾਰਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 115 ਪਟਨਾ ਪਾਰਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪਟਨਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪਾਰਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬਦਲਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਾਰਕ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਹਰਿਆਲੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਅਧੀਨ ਪਾਰਕ
2021 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ 38 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਾਰਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪਾਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਰਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੰਗਲਾਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਨਿਯਮਤ ਕਟਾਈ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪਾਰਕ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਾਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਫੁੱਟਬਾਲ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਕਰੀਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵੱਧਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਛੋਟੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਧੀਕ ਨਗਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਬਿਆਨ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਟਨਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਵਧੀਕ ਨਗਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਵਰੂਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2021 ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ ਪਟਨਾ ਪਾਰਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਪਾਰਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਟਾਫ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਾਰਡ ਨੰਬਰ 38 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ
ਬੇਸ਼ੱਕ ਪਟਨਾ ਦੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਕੰਕਰਬਾਗ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਭਗਦੜ ਮਚ ਗਈ। ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਿਸਤੌਲ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 4 ਪਾਰਕ
ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 4 ਪਾਰਕ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਰਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ਰੋਡ 'ਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਪਾਰਕ, ਸੁਤਾਪੱਟੀ, ਮਿਠਨਪੁਰਾ, ਕਲੱਬ ਰੋਡ 'ਤੇ ਜੁੱਬਾ ਸਾਹਨੀ ਪਾਰਕ, ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ, ਐਸਪੀ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿਟੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਜੁਰਾਨ ਛਪਰਾ ਮੇਨ ਰੋਡ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਨਮਨ ਸੱਤਲ ਪਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬੇਤੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 5 ਪਾਰਕ
ਬੇਤੀਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੁੱਲ 5 ਪਾਰਕ ਹਨ। ਨਜ਼ਰ ਬਾਗ ਪਾਰਕ, ਅਫਸਰ ਪਾਰਕ, ਉੱਤਰਵਾੜੀ ਪਾਰਕ, ਲੋਰੀਆ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਝਵਾਲੀਆ ਪਾਰਕ। ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਹਾਦਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਪਾਰਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਨਗਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਦਰਭੰਗਾ ਵਿੱਚ 11 ਪਾਰਕ
ਦਰਭੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦੋਵੇਂ 11 ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਗਾਚੀ ਪਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੰਬੀ ਵਿੱਚ NH 27 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਲਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਮਿਥਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਾਧਵ ਸਿੰਘ ਪਾਰਕ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਰਭੰਗਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਰਗੋਨਾ ਪੈਲੇਸ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਆਨੰਦਬਾਗ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ, ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।
ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਮੰਦਰ ਪਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਭੰਗਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਲਹਿਰੀਆਸਰਾਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਰਕ ਵੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਵੌ ਵਾਟਰ ਪਾਰਕ, ਮਾਰਨਿੰਗ ਗਲੋਰੀ ਗਾਰਡਨ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਕ ਰਸੂਲਪੁਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕੀ ਪਾਰਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਪਾਰਕਾਂ ਲਈ SOP ਕੀ ਹੈ?
ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਪਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (SOP) ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਢਾਂਚਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਟਨਾ ਪਾਰਕ ਜੰਗਲਾਤ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਜੰਗਲਾਤ ਅਧਿਕਾਰੀ (DFO) ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰਕ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੰਡ
SOP ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦਾ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਹਰਿਆਲੀ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ, ਔਸ਼ਧੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਨਰਸਰੀ ਗਾਰਡਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਰਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕ, ਓਪਨ ਜਿੰਮ, ਬੈਂਚ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:
