ਕਟਹਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ, PM ਵੀ ਹੈਰਾਨ, ਮਿਲੋ 'ਜੈਕਫਰੂਟ ਕਿੰਗ' ਨਾਲ...
ਕਟਹਲ ਦੇ ਖੇਤੀ ਨੇ ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਕਰੋੜਪਤੀ, ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਵੀ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ। ਜਰਮਨੀ 'ਚ ਨਿਰਯਾਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਕਟਹਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ।
Published : August 17, 2026 at 10:00 AM IST
ਰਤਨਾਗਿਰੀ/ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਟਹਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ 25 ਤੋਂ 50 ਪੈਸੇ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਦੇ 31 ਸਾਲਾ ਮਿਥਲੇਸ਼ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ "ਜੈਕਫਰੂਟ ਕਿੰਗ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ। ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਕਟਹਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ
ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬੈਗ, ਪਾਸਪੋਰਟ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਕਟਹਲ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸ਼ੂਗਰ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਪਾਊਡਰ ਵਰਗੇ ਵਿਲੱਖਣ ਉਤਪਾਦ ਦਿਖਾਏ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ
ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ, ਮਿਥਲੇਸ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇਸਾਈ, 36 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਟਹਲ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਰਲਾ ਗਏ। ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਬੂਟੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ। ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਫੂਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਕਟਹਲ-ਅਧਾਰਤ ਪੋਸ਼ਣ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਟਹਲ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ
ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ 28 ਏਕੜ ਦੇ ਫਾਰਮ 'ਤੇ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਲੱਖਣ ਕਟਹਲ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ 'ਕਟਹਲ ਕਿੰਗ ਐਗਰੋ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਕੰਪਨੀ' ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਟਰਨਓਵਰ ਹੁਣ ₹1 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੈਂਸਰ ਖੋਜ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ ਕਟਹਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਟਹਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਸਹਿ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਫਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ
ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਐਨਸੀਪੀ (ਸ਼ਰਦਚੰਦਰ ਪਵਾਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਲਾਂਜਾ ਅਤੇ ਝਾਪੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 10 ਤੋਂ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਟਹਲ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 128 ਕਟਹਲ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 88 'ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਟਹਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਕੀ-ਕੀ ਬਣ ਰਿਹਾ?
ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਟਹਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦਿਖਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਕਟਹਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸ਼ੂਗਰ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਪਾਊਡਰ, ਕਟਹਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਕਟਹਲ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਚਮੜੇ ਦੇ ਬੈਗ ਅਤੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਧਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉੱਨਤ 'ਡਿਜੀਟਲ ਟਰੇਸੇਬਿਲਟੀ' ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਉਤਪਾਦ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਟੈਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਯਾਤਰਾ - ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਤੱਕ - ਇੱਕ ਕਲਿੱਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਇਸ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 85 ਤੋਂ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਟਹਲ ਹੁੰਦਾ ਬਰਬਾਦ
ਮਿਥਲੇਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਵੀ ਖਿੱਚਿਆ ਕਿ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 85 ਤੋਂ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਟਹਲ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਲਈ 2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ 0.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਟਹਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਾਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 'ਕਟਹਲ ਸਾਲ' ਵਜੋਂ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸ਼ਲਾਘਾ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮਿਥਲੇਸ਼ ਦੇਸਾਈ ਦੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਥਲੇਸ਼ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਕੋਂਕਣ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
