ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਚਿੰਤਾ 'ਚ ਪਾਏ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਯੂਪੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨ, ਜਾਣੋ ਕਾਰਨ
ਕਿਸਾਨ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਡੀਜ਼ਲ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Published : March 4, 2026 at 7:11 AM IST
ਚੰਚਲ ਮੁਖਰਜੀ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਈਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦਾ ਟਕਰਾਅ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਧਣਗੇ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਈਟੀਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜੋ ਕੰਮ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ, ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵਧਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਆਰਡਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਉਲਝਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।"
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਧਰਮਿੰਦਰ ਮਲਿਕ ਨੇ ਈਟੀਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਸਥਿਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗੀ। ਸਾਡਾ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦਾ ਲੱਗਭਗ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਈਟੀਵੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੋਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਬੋਝ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸਾਡੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੱਲ ਕੱਢੇਗੀ।"
ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਾਸਮਤੀ ਉਤਪਾਦਕ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ (ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ) ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਆਰਡਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਡੀਜ਼ਲ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਈਂਧਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਧਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਸਿੰਚਾਈ ਪੰਪਾਂ, ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਯੂਰੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤਮ ਬੋਝ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਘੱਟ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਵਪਾਰ
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਲੱਗਭਗ 77.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਿਰਫ 10 ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ (2021-22 ਤੋਂ 2023-24 ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ, ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਟਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਲੱਗਭਗ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਕੱਲਾ ਈਰਾਨ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਿਆ ਹੈ। 2024-25 ਲਈ ਸਪਾਈਸ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 180 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ 39,994.48 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮਸਾਲੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨਿਰਯਾਤ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਯੂਏਈ (9%) ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ (3%) ਵਰਗੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 12 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।
