OPINION : ଆମେରିକା–ଇରାନ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି: କ୍ଷଣିକ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ କିନ୍ତୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସମାଧାନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବାହାରେ !
ଯୁଦ୍ଧବିରତି, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଅବରୋଧ ହଟାଇବା, ଇରାନ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଉଠାଇବା ସନ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇସ୍ରାଏଲର ଭୂମିକା ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଏବେ ବି ଅନିଶ୍ଚିତ। ଅଚଲ କୁମାର ମାଲହୋତ୍ରାଙ୍କ ଆଲେଖ୍ୟ
Published : June 16, 2026 at 6:35 PM IST
ହାଇଦ୍ରାବାଦ : ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ଉଭୟ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ବୁଝାମଣା ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଔପଚାରିକ ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ ଆସନ୍ତା ୧୯ ଜୁନ୍ ୨୦୨୬ରେ ଜେନିଭାରେ ଏକ ଦସ୍ତାବିଜରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରାଯିବ।
ଯଦିଓ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ୧୪ ଦଫା ଚୁକ୍ତିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାର୍ବଜନୀନ ହୋଇନାହିଁ। ତେବେ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶିତ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏଥିରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଶତ୍ରୁତାର ସମାପ୍ତି, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଆମେରିକାର ଅବରୋଧ ହଟାଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ସ୍ୱାଧୀନ କରିବା, ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଉଠାଇବା, ଜବତ ହୋଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ମୁକ୍ତ କରିବା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଇରାନର ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ୩୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଦାନ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତିର ପରିମାଣ ଏବଂ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଥାଇପାରେ। ଏହି ସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ତେବେ ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ହେଜବୋଲ୍ଲା, ହାମାସ୍, ହୁଥି ବା କଥିତ “ଆକ୍ସିସ୍ ଅଫ୍ ରେଜିଷ୍ଟାନ୍ସ”ର ଭୂମିକା ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବ କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟତା ନାହିଁ।
ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ବାସ୍ତବତାଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମନେହେଉଛି, କାରଣ ଏଥିରେ ଆମେରିକା ଇରାନର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଦାବିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଇରାନ ତାହାର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନେଇ ୨୦୧୫ର ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତିରେ ଯାହା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କ’ଣ ମାନିବ ସେଥି ଏବେ ବି ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ସେହି ଚୁକ୍ତିରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ଆମେରିକାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଇଥିଲେ।
ଏପରି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ ଇରାନ ପ୍ରାୟ ୪୪୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ଉଚ୍ଚମାନର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରେନିୟମ୍, ଯାହା ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଉପଯୋଗୀ ସ୍ତର ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ତାହାକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA)ଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ସହମତ ହୋଇପାରେ।
ଆମେରିକା ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ପ୍ରାୟ ଉତ୍ସାହିତ ଥିବାବେଳେ ଇରାନ ସତର୍କ ଆଶାବାଦୀ ମନୋଭାବ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ବିଶ୍ୱ ନେତାମାନଙ୍କ ସହ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ୱାଗତ କରି ଏହା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା ସହ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ସକାରାତ୍ମକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ତେବେ ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହୋଇଉଠିଛି ଏବଂ ଏହା ଏହି ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ଓ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତିର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଇସ୍ରାଏଲ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ସେ ଏହି ଚୁକ୍ତିର ପକ୍ଷଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରତିରକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ କାଟ୍ଜ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଓ ସେ ଏପରି ନୀତି ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଅନୁସାରେ ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ଲେବାନନ୍, ସିରିଆ ଓ ଗାଜାର ସୁରକ୍ଷା ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ ଏବଂ ସୀମା ଓ ଇସ୍ରାଏଲୀ ସମୁଦାୟକୁ ଜିହାଦୀ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବ।
ଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଗାଜା, ଲେବାନନ୍ ଓ ସିରିଆର ପ୍ରାୟ ୧,୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ସେ “ବୃହତ୍ତର ଇସ୍ରାଏଲ”ର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଉଛି।
ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ଯେ ଆମେରିକା ଇରାନ ସହ ସିଧାସଳଖ ସଂଘର୍ଷରୁ ପଛକୁ ହଟିବ, କିନ୍ତୁ ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା ଏବଂ ଇରାନକୁ ସର୍ବାଧିକ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ନୈତିକ ଓ ବସ୍ତୁଗତ ସମର୍ଥନ ଜାରି ରଖିପାରେ। ଏହାସହ ଚଳିତ ବର୍ଷ ନଭେମ୍ବରରେ ଆମେରିକାର ମଧ୍ୟାବଧି ନିର୍ବାଚନରେ ଯଦି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଫଳାଫଳ ଆସେ, ତେବେ ଆମେରିକା ପୁଣି ସଂଘର୍ଷରେ ଜଡ଼ିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାକଚ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାତିସଂଘ ସୁପାରିସ କରିଥିବା “ଦୁଇ-ରାଷ୍ଟ୍ର ସମାଧାନ”କୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇ ପାଲେଷ୍ଟିନୀୟମାନଙ୍କୁ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖର ବିଷୟ, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଲୋଚନା ସୂଚୀରେ ନାହିଁ।
ଯଦି ଆଶାଜନକ ଭାବେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ସଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ଏହାକୁ ଅକ୍ଷରେ ଅକ୍ଷରେ ପାଳନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଦୂର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତି ଫେରିଆସିବାରେ ଏହା ସହାୟକ ହେବ। ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଏଥିରୁ ବହୁଳ ଲାଭ ପାଇପାରେ। ଇରାନର ତୈଳ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହଟିବା ଏବଂ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଉର୍ଜା ଯୋଗାଣ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ସ୍ଥିର ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିବ। ବାସ୍ତବରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ସେୟାର ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା ଇରାନରୁ ପୁନର୍ବାର ଉର୍ଜା ଆମଦାନି ଆରମ୍ଭ କରିବା ଏବଂ ଚାବାହାର ବନ୍ଦର ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ୟୁରୋପ ସହ ଭାରତର ସଂଯୋଗ ଆହୁରି ମଜବୁତ ହେବ। ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ବେସାମରିକ ବିମାନ ଶିଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଏଥିରୁ ଲାଭାନ୍ୱିତ ହେବ। ସାର ଆମଦାନିରେ ବାଧା ନ ଥିବାରୁ ଭାରତୀୟ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ସୁଫଳ ପାଇବ।
ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ସ୍ଥିର ରହିଲେ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟୟ କମିବ ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲ, ଡିଜେଲ ଓ ଗ୍ୟାସ ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବା ଫଳରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆସିବ।
ଏହା ସହ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ଭାରତୀୟ ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସ୍ଥିରତା ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ସେମାନେ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଆକାରରେ ଦେଶକୁ ବିପୁଳ ଟଙ୍କା ପଠାଇଥାନ୍ତି।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତାର ଅବସାନ, ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାଧାର ଶେଷ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟର ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରବାହ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ, ଯଦିଓ ଏହି ସଂଘର୍ଷର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଦୂର ଦିଗନ୍ତରେ ରହିଛି।
(DISCLAIMER : ଏହି ଲେଖାରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ମତାମତ ଲେଖକଙ୍କର ଏବଂ ଏହା ETV ଭାରତର ମତାମତକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ନାହିଁ।)
