OPINION: ହର୍ମୁଜ୍ ଗାମ୍ବିଟ୍; ଅସ୍ଥିର ଯୁଦ୍ଧବିରତି କ’ଣ ସୂଚିତ କରେ ?
ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛି । ଭାରତର ସ୍ୱାର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖା ପଢ଼ନ୍ତୁ ।
By Vivek Mishra
Published : April 21, 2026 at 10:25 PM IST
ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଏକ ଅସ୍ଥିର ଯୁଦ୍ଧବିରତି ରୂପ ନେଉଛି । ବିତର୍କ ଚାଲିଛି । ଏହି ସଂଘର୍ଷର ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପରିସମାପ୍ତି ସର୍ବଦା ଏକ ଭ୍ରମ ଥିଲା । ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମା ଆଞ୍ଚଳିକ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଇରାନ, ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ୱାଶିଂଟନର ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗଭୀର ଖାଲକୁ ଉଜାଗର କରେ । ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ କେବଳ ମାତ୍ରାଧିକ ନୁହେଁ ବରଂ କୌଣସି ଅସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଲୁଚାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ।
ଇରାନ ଜୋର ଦେଇଥିଲା ଯେ, ସେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ବିରତି ଅପେକ୍ଷା ଶତ୍ରୁତାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବନ୍ଦ ଚାହୁଁଛି । ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଗ୍ରହଣ କରି, ତେହେରାନ ଅନିଚ୍ଛାରେ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି ଯେ, ଏହା ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହାର ଶେଷ ସୁଯୋଗ ହରାଇବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ଇସଲାମିକ ଗଣରାଜ୍ୟ ଇରାନ ସାମରିକ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହାର ସହଯୋଗୀମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଏହାର ଅର୍ଥନୀତି ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିଛି । ଅବଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆଲୋଚନା କରିବାର ସୁଯୋଗ ହ୍ରାସ ପାଉଛି ଏବଂ ଇରାନ ଏହା ଭଲ ଭାବେ ଜାଣେ ।
ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଯଥାଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧରୁ ବାହାରି ଯିବାର ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖିନାହାନ୍ତି । ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ "ଇରାନ ପ୍ରଣାଳୀ" ବୋଲି କହିବା - ଏକ ଅଜାଣତ ଭୁଲ ହେଉ କିମ୍ବା ତେହେରାନକୁ ଜାଣିଶୁଣି ଏକ ଇଙ୍ଗିତ ହେଉ- ତାହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ନୌଚାଳନା ପାଇଁ ଖୋଲା ପ୍ରଣାଳୀ ଘୋଷଣାକୁ ଏକ ପାରସ୍ପରିକ ସଙ୍କେତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ଯେ, ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧର ପୃଷ୍ଠଭୂମିରୁ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଏସିଆରେ ବଜାରର ଦ୍ରୁତ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଶକ୍ତି- କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ରଣନୈତିକ ବିରାମ, ଯଦିଓ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲା । ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧବିରତିର ମୂଳଦୁଆ ଦୁର୍ବଳ ରହିଛି ।
ଏହା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହା ଲେବାନନରେ ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ଏବଂ ହିଜବୋଲା ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲା । ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଯାହା ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକ ବ୍ୟାପକ ସଂଘର୍ଷ ଭିତରକୁ ଟାଣି ନେବାକୁ ଧମକ ଦେଉଛି । ଇସ୍ରାଏଲ ଲେବାନନରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଅନିଚ୍ଛୁକ ଥିଲା ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ଇରାନର ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରକ୍ସି ନେଟୱାର୍କକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗି ଦେବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ଭାବେ ଦେଖିଥିଲା ।
ଆଞ୍ଚଳିକ ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତିର ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଗଣନା ଉଭୟ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏହି ଅନିଚ୍ଛାକୁ ଟ୍ରମ୍ପ ଦୂର କରିଥିଲେ । ଯେପରି ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିତ୍ୱ ଏକ ସୀମିତ ସମୟସୀମାରେ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଅସମ୍ଭବକୁ ହାସଲ କରିବାର ଏକ ଉପାୟ - ଏକ ଭୂରାଜନୈତିକ ଐତିହ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ।
ସଂଘର୍ଷର ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବ୍ୟାପକ ରହିଛି । ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଦୁର୍ବଳ ରହିଛି, ଉଭୟ ପକ୍ଷ କୂଳରେ ଟଳମଳ ହେଉଛି ଏବଂ ଶତ୍ରୁତା ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ । ଏହା ପ୍ରଥମ ଏପରି ବିରତି ନୁହେଁ: ସଦ୍ୟତମ ଏପ୍ରିଲ 8 ତାରିଖରେ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ତାଙ୍କ ବିଶେଷ ଶୈଳୀରେ, ଏକ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ କରୁଥିବା ପକ୍ଷ ଇରାନ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇପାରିବ । ଏହି ଧାରା ପରିଚିତ । ଏଥର ଲେବାନନରେ ସମାନ୍ତରାଳ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଦ୍ୱାରା ପରିସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ହାସଲ ଅପେକ୍ଷା ଏକ ଗଠନମୂଳକ ଭାବେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରାସକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ।
ତଥାପି ଏହି ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମରିକ ବାହିନୀ ଏବଂ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ । ଅନେକ ଦିଗ ହୁଏତ ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ଅପେକ୍ଷା ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ: ବର୍ଣ୍ଣନାତ୍ମକ ଯୁଦ୍ଧ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ଭୂ-ରଣନୀତିକ ସ୍ଥିତି, ଅସୀମିତ ବଫରିଂ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗଗୁଡ଼ିକରେ ସମର୍ଥନର ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିବାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର କ୍ଷମତା । ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଚୀନ୍ ଏବଂ ରୁଷ ସମର୍ଥନ ଦ୍ୱାରା ମଜବୁତ କରାଯାଇଛି, ଡ୍ରୋନ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯାହା ତେହେରାନର ପ୍ରତିରୋଧକୁ ବହୁଳ ଭାବେ ବଜାୟ ରଖିଛି । ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ପରିସ୍ଥିତି ବହୁତ ଖରାପ ।
ନାଟୋ ସହଯୋଗୀମାନେ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପୁନଃଖୋଲିବା କିମ୍ବା ଆମେରିକାକୁ ସାମଗ୍ରୀକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ମେଣ୍ଟରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଅନିଚ୍ଛୁକ ଅଛନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ । ଅଶୀ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ରହିଥିବା ଏକ ମେଣ୍ଟକୁ ବାରମ୍ବାର କାଗଜ ବାଘ ବୋଲି କହି ଆସୁଥିବା ପ୍ରଶାସନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଚାପ ପଡ଼ିଛି । ପୋପ୍ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍ ଉପରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସାର୍ବଜନୀନ ଆକ୍ରମଣ ଇଟାଲୀରେ ଜିଓର୍ଜିୟା ମେଲୋନିଙ୍କ ଘରୋଇ ସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଏଡ଼ାଇ ଯାଇଥିବା ଉପାୟରେ ୱାଶିଂଟନର ସମାଲୋଚନା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି ଏବଂ କ୍ରମେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ନିନ୍ଦାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି । ଟ୍ରାନ୍ସଆଟଲାଣ୍ଟିକ୍ ସମ୍ପର୍କ ଏତେ ଅନିଶ୍ଚିତ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ ।
ଭାରତ ପାଇଁ ବାଜି ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ବହୁମୁଖୀ । ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ସର୍ବୋପରି ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ, ଏହି ସଂଘର୍ଷ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସ୍ୱାର୍ଥର ବହୁତ ନିକଟତର ହେଉଛି । ହର୍ମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପୁନଃଖୋଲିବା ଉପସାଗରୀୟ ତୈଳ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତର ଆଘାତ ଆଣିବ । କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାପକ ରଣନୈତିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୁଏତ ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଆମେରିକା ସହିତ ଏହାର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଭାଗୀତାକୁ ଆଗକୁ ବଢାଇବା, ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଅନିଶ୍ଚିତତାର ମୁକାବିଲା କରିବା, ଏହାର ପଡ଼ୋଶୀରେ ପୁନଃଉତ୍ପନ୍ନ ଆମେରିକା-ପାକିସ୍ତାନ ସମ୍ପର୍କକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଆସନ୍ତା ମାସରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବୈଠକର ପରିଣାମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିବା ଭଳି ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଦାବି ମଧ୍ୟରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀକୁ ୱାଶିଂଟନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
ଏହି ଅର୍ଥରେ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ କେବଳ ଏକ ଜଳପଥ ନୁହେଁ । ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରମ ଏବଂ ଏକ ବିଶ୍ୱରେ ଥିବା ଫାଟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଥିବା ଏକ ଦର୍ପଣ ଯେଉଁଠାରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଫଳାଫଳ କ୍ରମଶଃ "ଅସ୍ପଷ୍ଟ" ହେଉଛି ଏବଂ ଅସ୍ପଷ୍ଟତାର ପରିଚାଳନା ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୂଟନୈତିକ କଳା ପାଲଟିଛି ।
(Disclaimer : ଏହି ଲେଖାରେ ପ୍ରକାଶିତ ମତାମତ ଲେଖକଙ୍କ। ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ମତାମତ ETV ଭାରତର ମତାମତକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ନାହିଁ)
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ- ଭାରତର ବାୟୁ ଏବଂ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରେ କି ? କ’ଣ ସୂଚାଉଛି ସଦ୍ୟତମ ରିପୋର୍ଟ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ- Opinion: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ, ଭାରତରେ ୟୁରିଆ ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି କି ?
