OPINION: କେତେ ଦୁର୍ବଳ ଆମେରିକା-ଚୀନ୍ ଆର୍ଥିକ ଚୁକ୍ତିନାମା, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା
ବହୁତ ଦିନ ପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଚୀନ୍ ବୁସାନରେ ଏକ ଆର୍ଥିକ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହା ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ। ପଢ଼ନ୍ତୁ ଅଜୟ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବଙ୍କ ଆଲେଖ୍ୟ...
Published : November 9, 2025 at 9:46 PM IST
ଆଲେଖ୍ୟ: ଅଜୟ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବ
ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଚୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଅକ୍ଟୋବର 30, 2025ରେ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆର ବୁସାନରେ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱ ଏକ ବଡ଼ ବିସ୍ଫୋରଣ ଆଶା କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ବଦଳରେ ସେମାନେ ଏକ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ୱାଶିଂଟନ ଚୀନ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଶୁଳ୍କରେ 10 ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲା, ଯାହାକୁ "ଫେଣ୍ଟାନିଲ୍-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ" ଶୁଳ୍କ 20 ପ୍ରତିଶତରୁ 10 ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରତିବଦଳରେ ଚୀନ୍ ଆମେରିକାରୁ ଅଧିକ କୃଷି ଉତ୍ପାଦ, ବିଶେଷକରି ସୋୟାବିନ୍ କିଣିବାକୁ ଏବଂ ଆଉ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ରେୟର-ଆର୍ଥ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ରପ୍ତାନୀ ଜାରି ରଖିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲା।
ଚୁକ୍ତିନାମା ପଛରେ ଥିବା ଜରୁରୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
ଏହି ଚୁକ୍ତିର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ରେୟର-ଆର୍ଥ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଚୀନ୍ ଉପରେ ଆମେରିକାର ନିର୍ଭରତାକୁ ଦୂର କରିବା। ଏହି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଚିପ୍ସ, କ୍ଲିନ୍ ଏନର୍ଜୀ ସିଷ୍ଟମ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଚୀନ୍ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣର ପ୍ରାୟ 80 ପ୍ରତିଶତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏହା ଚୀନ୍କୁ ଏକ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଏହାର ଶିଳ୍ପ ଆଧାରକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ସମୟ ଦେଇଥିଲା। ଟ୍ରମ୍ପ୍ଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ରାଜନୈତିକ ଲାଭ ଏବଂ ଘରୋଇ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଚାପରୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା।
ଫେଣ୍ଟାନିଲ୍ ଶୁଳ୍କରୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଟ୍ରମ୍ପ୍ 2.0 ଅଧୀନରେ ମାସ ମାସ ଧରି ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ପରେ ବୁସାନ୍ ଚୁକ୍ତିନାମା ଆସିଛି। ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସକୁ ଫେରିବା ପରେ ତୁରନ୍ତ, ଟ୍ରମ୍ପ ଫେବୃଆରୀ 4 ତାରିଖରେ ଫେଣ୍ଟାନିଲ୍ ଉପରେ 10 ପ୍ରତିଶତ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରି ବାଣିଜ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଯାହା ଏକ ମାସ ପରେ ଏହାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରି 20 ପ୍ରତିଶତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ, ଚୀନ୍ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ରପ୍ତାନି ବନ୍ଦ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାରସ୍ପରିକ ଏବଂ ଦେଶ-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶୁଳ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଏହି ଶୁଳ୍କ, ଚୀନ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ମୋଟ୍ ଆମେରିକାର ଶୁଳ୍କକୁ 145 ପ୍ରତିଶତକୁ ଆଣିଥିଲା- ଯାହା ଆଧୁନିକ ଇତିହାସରେ ସର୍ବାଧିକ।
ବେଜିଂ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇଛି
ଚୀନ କୃଷି ଏବଂ ଶକ୍ତି ରପ୍ତାନି - ଚିକେନ୍, ସୋୟାବିନ୍, ଗହମ, ଘୁଷୁରୀ ମାଂସ ଏବଂ ମକା - ସମେତ ଆମେରିକାର ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ 125 ପ୍ରତିଶତକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି ଏବଂ ମାଇକ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ବୋଇଂକୁ ଏହାର କଳା ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିଛି। ଚୀନ୍ ରେୟର-ଆର୍ଥ ଏବଂ ଗାଲିୟମ୍ ଉପରେ ରପ୍ତାନି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି, ଆମେରିକୀୟ କୃଷି ଫାର୍ମଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଲାଇସେନ୍ସ ସ୍ଥଗିତ କରିଛି ଏବଂ ୱାଶିଂଟନ୍ ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ଦାଦାଗିରିର ଅଭିଯୋଗ କରିଛି।
ଏହି ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ଆପଲ୍ ଠାରୁ ସିମେନ୍ସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମାତାମାନଙ୍କୁ ଭାରତ, ଭିଏତନାମ ଏବଂ ମେକ୍ସିକୋକୁ ଉତ୍ପାଦନ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି। ତଥାପି ଆମେରିକୀୟ ଶୁଳ୍କର ଆଘାତ ଚୀନର ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି।
ଆମେରିକାକୁ ଚୀନ୍ ରପ୍ତାନି ମେ 2025ରେ 28.8 ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ 34.3 ବିଲିୟନ ଡଲାରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଯାହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ଆମେରିକୀୟ ଗ୍ରାହକମାନେ କମ୍ ମୂଲ୍ୟର ଚୀନ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ସମାନ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକାକୁ ଏହାର ରପ୍ତାନି 37 ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। କାରଣ କମ୍ ଶୁଳ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଣକାରୀମାନେ ଏହାର ବଜାର ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
ଚିପ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଯାହା ଓଲଟା ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା
ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର କ୍ଷେତ୍ର ତୁଳନାରେ ଆମେରିକା-ଚୀନ୍ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା ଆଉ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ତୀବ୍ର କିମ୍ବା ବିଡ଼ମ୍ବନାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନାହିଁ। 2022 ମସିହାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋ ବାଇଡେନ ଚୀନକୁ Nvidiaର A100 ଏବଂ H100 AI ଚିପ୍ସ ବିକ୍ରୟ ଉପରେ ନିଷେଧାଦେଶ ଜାରି କରିଥିଲେ। Nvidia ଏକ ନିମ୍ନ-କ୍ଷମତା ସଂସ୍କରଣ- H20- ତିଆରି କରି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଚୀନ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଆଗ୍ରହର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏକତ୍ରିତ ଭାବେ H20 ଚିପ୍ସ ଉଚ୍ଚ-ସ୍ତରର ଆମେରିକୀୟ ଚିପ୍ସ ସହିତ ପ୍ରାୟ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ସେହି ବାଣିଜ୍ୟକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲା। "ଚୀନକୁ କୌଣସି ଚିପ୍ ପଠାଯିବ ନାହିଁ" ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି ସେ H20 ରପ୍ତାନିକୁ ମଧ୍ୟ ନିଷେଧ କଲେ। କିନ୍ତୁ ୱାଶିଂଟନ୍ ରପ୍ତାନିକୁ ଅବରୋଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ, Huawei ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୀନ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଚୁପଚାପ୍ ଏଥିରେ ସାମିଲ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ Nvidia CEO ଜେନସେନ୍ ହୁଆଙ୍ଗ ରାଜସ୍ବ ହରାଇବା ପାଇଁ ସୀମିତ ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ଲବି କରିଥିଲେ। ଟ୍ରମ୍ପ ହାର ମାନିଲେ, କିନ୍ତୁ ବେଜିଂ ଆଉ ସେମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିଲା।
ଚୀନ୍ ନିୟମାବଳୀ ସ୍ଥାନୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ Nvidia ଚିପ୍ସ କିଣିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲା। ଚୀନର ଉତ୍ଥାନକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଆମେରିକାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଚୀନର ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ଆମେରିକାର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବବୃହତ ବଜାରରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଥିଲା।
ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା
2024ରେ ଦୁଇ ମହାନ କମ୍ପାନୀ ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ୍ ବାଣିଜ୍ୟ $582 ବିଲିୟନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଚୀନକୁ ଆମେରିକୀୟ ରପ୍ତାନି $143 ବିଲିୟନ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ସୋୟାବିନ୍ ସର୍ବାଧିକ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଆମଦାନି $439 ବିଲିୟନ ଥିଲା। ଯାହା ଉପଭୋକ୍ତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଏବଂ ଇଣ୍ଟରମେଡିଏଟ୍ ଗୁଡସ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇଥିଲା। ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଶୁଳ୍କ ଲାଗି ରହିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏହି ପ୍ରବାହ ଜାରି ରହିଛି - ଏଥିରୁ ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥନୀତି କେତେ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ତାହା ପ୍ରମାଣିତ କରେ।
ବୁସାନ୍ ମୁଝାମଣା ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାର କେବଳ ନୂତନତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶୁଳ୍କକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା। ଆମେରିକା ଚୀନର ରାଷ୍ଟ୍ର-ସହାୟତାପ୍ରାପ୍ତ ପୁଞ୍ଜିବାଦ, ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସ୍ଥାନାନ୍ତରକୁ ନିରପେକ୍ଷ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ବିପଦ ଭାବରେ ଦେଖେ। ଚୀନ୍ ଆମେରିକାର ରପ୍ତାନି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନିବେଶ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ମେଣ୍ଟକୁ ଏହାର ବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକିବାର ପ୍ରୟାସ ଭାବରେ ଦେଖେ। ଏହି ସଂଘର୍ଷ ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଣିଜ୍ୟ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ଅର୍ଥ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ - 21 ଶତାବ୍ଦୀର ଶକ୍ତିର ସ୍ତମ୍ଭ - ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି।
ବୁସାନ: ଆଶ୍ୱସ୍ତିର ଏକ ନିଶ୍ୱାସ, ଏକ ସଫଳତା ନୁହେଁ
ବୁସାନ ଚୁକ୍ତିନାମା କ୍ଷଣିକ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମାଧାନ ନୁହେଁ। ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ ଏବଂ କିଛି କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ବିବାଦ - ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ସବସିଡି ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ- ଅସମାହିତ ରହିଛି। ବିଶ୍ୱର ଦୁଇଟି ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥନୀତି "ପରିଚାଳିତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା" ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଚୀନ୍ ପାଇଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଏହାକୁ ଆମେରିକାର ଆହୁରି କଟକଣା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଏବଂ କ୍ଲିନ୍ ଏନର୍ଜୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ ସମୟ ଦିଏ। ଆମେରିକା ପାଇଁ ଏହା ରେୟର-ଆର୍ଥ ଏବଂ ଚିପ୍ ଯୋଗାଣରେ ଏକ ତୁରନ୍ତ ସଙ୍କଟକୁ ଏଡାଏ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପକ୍ଷ ପଛକୁ ହଟି ନାହାନ୍ତି। ଯଦିଓ ଟାରିଫ ୱାର୍ ବନ୍ଦ ହୁଏ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଯୁଦ୍ଧ ଜାରି ରହେ - ଚିପ୍ ଦ୍ୱାରା ଚିପ୍, ଆଲଗୋରିଦମ୍ ଦ୍ୱାରା ଆଲଗୋରିଦମ୍, ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରି ଦ୍ୱାରା ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରି।
ବୁସାନ ଚୁକ୍ତିନାମା ବଜାରକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରେ: ଆମେରିକା ନିଜକୁ ପୃଥକ ନକରି ଆଉ ଚୀନକୁ ପୃଥକ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ତିନି ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବେ, ଗ୍ଲୋବାଲାଇଜେସନ ଯୋଗୁଁ ଦୁଇ ଦେଶର ଭାଗ୍ୟ ପରସ୍ପର ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ୱାଶିଂଟନ ଏବଂ ବେଜିଂ ଭାରତରୁ ୟୁରୋପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
( ଏହି ଲେଖାରେ ପ୍ରକାଶିତ ମତାମତ ଲେଖକଙ୍କର । ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ମତାମତ ETV Bharat ମତାମତକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ନାହିଁ)
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ- OPINION: ବ୍ରେନ ଡ୍ରେନ୍ ବନ୍ଦକରି, ଭାରତ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଓଲଟାଇବା ଲାଗି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ- Opinion: ଅତୀତର ଗୌରବ ନାଳନ୍ଦା ସାଜିଛି ସାଇବର ଅପରାଧ ଓ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଲିକ୍ର କେନ୍ଦ୍ର
