Opinion: ବିଶ୍ବ ବଜାର ଓ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି
ନିକଟରେ ଭାରତ ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ସହ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି କରିଛି । ଏହା ଦ୍ବାରା ଭାରତକୁ କଣ ମିଳିବ ଲାଭ । ବଜାର ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ କଣ ରହିଛି ଭାରତର ଭୂମିକା
By Vivek Mishra
Published : February 16, 2026 at 4:01 PM IST
ହାଇଦ୍ରାବାଦ: ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ତଳେ ଭାରତ ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ସ୍ବାକ୍ଷରିତ କରିଛି । ୟୁରୋପିଆନ ୟୁନିୟନ ଓ ଆମେରିକା ସହ ବାଣିଜିକ୍ୟ ଚୁକ୍ତି କରିଛି ଭାରତ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୁଇ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି । ତେବେ ଆମେରିକାର ବଦଳୁଥିବା ଟାରିଫ ପଲିସି ବିଶ୍ବ ବାଣିଜ୍ୟ ଡିପ୍ଲୋମେସି ଉପରେ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ଯାହାକି ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା । ନୂଆ ଚୁକ୍ତି, ବିଶ୍ବ ବଜାରରେ ବିବିଧତା, ଇକୋନୋମିକ ହବ୍, ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆମେରିକା ଓ ଚୀନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମ୍ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି ।
2 ବିଲିୟନ ଲୋକଙ୍କୁ ଲାଭ:
ଭାରତ କ୍ଷେତ୍ରରେ EU ସହ ଚୁକ୍ତି, କାନାଡା ଓ ଗଲ୍ଫ କୋପରେସନ୍ କାଉନସିଲ ଭଳି ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନାକୁ ଦେଖି ମନେ ହେଉଛି ୱାଶିଂଟନକୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ସହ ଟ୍ରେଡ ଡିଲ୍ ଚୁଡାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଯେପରି ପଛରକୁ କେହି ଧକ୍କା ମାରୁଛି । ଦୁଇଟି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଭାରତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଭାରତକୁ ବିଶ୍ବର ସବୁଠୁ ବଡ ଇକୋନୋମିକ ଗ୍ରୁପ ସହିତ ଯୋଡିଥାଏ । EUର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତକୁ 24 ଟ୍ରିଲିୟନ ମିଳିତ ଅର୍ଥନୀତି ସ୍ଥାନ ସହ ଯୋଡିବ । ଏହା ଦ୍ବାରା ପାଖାପାଖି 2 ବିଲିୟନ ଲୋକଙ୍କୁ ଲାଭ ମିଳିବ ।
ଏସବୁ ସେକ୍ଟରରେ ପଡିବ ପ୍ରଭାବ:
ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେରିକା ସହ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଶହ ଶହ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ବଜାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବ । ଏହି ଦୁଇ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ଯଦି ନଜର ପକାଯାଏ ଉଭୟଙ୍କ ଚୁକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ କଥା ରହିଛି । ଏହି ଚୁକ୍ତି ଦ୍ବାରା ଭାରତର ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ର ଯେପରି ବୟନ ଶିଳ୍ପ, ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦ, ଚମଡା, ପୋଷାକ, ଖେଳ ସାମଗ୍ରୀ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ, ଖେଳନା, ଅଳଙ୍କାର ସେକ୍ଟର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡିବ ।
ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ:
ଏହି ଦୁଇ ବାଣିଜିକ୍ୟ ଚୁକ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ବ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ । ଏଥିସହ ଭାରତର ନିଜସ୍ବ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ । 1978 ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଚୀନ ଇକୋନୋମିକ ରିଫମର୍ସ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଚୀନ ବିଶ୍ବରେ 11 ନମ୍ବର ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲା । ଭାରତ 1990 ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଉଦାରୀକରଣ ଆରମ୍ଭ କଲା ଚୀନ ସେ ସମୟରରେ 17ତମ ସ୍ଥାନର ନିକଟତର ଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ମୁଣ୍ଡ ପିଛା ଆୟକୁ ଯଦି ଦେଖାଯାଏ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣିହୁଏ । ସୁରକ୍ଷାବାଦୀ ଆବେଗ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଦ୍ୱାରା କ୍ରମଶଃ ଆକାର ପାଇଥିବା ବିଶ୍ୱ କ୍ରମରେ ଏପରି ବାସ୍ତବିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ୱାଶିଂଟନର ଟାରିଫ ମାଡ ଭାରତ ଉପରେ ଉଭୟ ଦିଗରୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଛି । ତଥାପି ଦୁଇ ଦେଶ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ଜୋନରୁ ବାହାରି ମଜବୁତ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢିଛନ୍ତି । ଜାପାନ, ଜର୍ମାନୀ ଓ ବ୍ରାଜିଲ ପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦେଶ ଏବଂ EU ଭଳି ଅର୍ଥନୈତିକ ବ୍ଲକ ଗୁଡିକ ବିନା ଚାପରେ ଭାରତ ସହ ଚୁକ୍ତି କରୁଥିବା ଅନୁଭବ ହେଉନାହିଁ ।
ଏସବୁ ସମସ୍ୟା ଛିଡା ହୋଇଥିଲା:
ବିଶ୍ବରେ ଭାରତ ଚତୁର୍ଥ ଅର୍ଥନୀତି ହେବା ଓ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ ଆଡକୁ ଅଗ୍ରଗତି ହେବା । ଅସାମାନ୍ୟ ଅଶାନ୍ତ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପରିବେଶ ସହ ମେଳ ଖାଉଛି । ଭାରତର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଗତି ଯେଉଁପରି ଭାବରେ ତୀବ୍ର ହେଇଥିଲା ସେହି ସମୟରେ ଅନେକ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖିନ ମଧ୍ୟ ପଡିଥିଲା । ଯେପରିକି କୋଭିଡ ମହାମାରୀ, ଋଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ, ଗାଜା-ଇସ୍ରାଏଲ ଯୁଦ୍ଧ । ଏପରି ଘଟଣା ବିଶ୍ବ ବଜାରକୁ ଅସ୍ଥିର କରିପକାଇଥିଲା । ଏକ ମୁକ୍ତ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଚୀନ ତିନି ଦଶକର ବିପରୀତ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି, ଭାରତର ରଣନୈତିକ ଶତ୍ରୁତା, ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ବାଧୀନତା ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି । ବିଶ୍ବର ସବୁଠୁ ଆର୍ଥିକ ମଜବୁତ ପାଟନର୍ସ ମଧ୍ୟ ବିନା ସର୍ତ୍ତରେ ମାର୍କେଟ ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ବ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଚୀନ ସହିତ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ଏକ ସୀମା ବିବାଦ କାରଣରୁ ସୀମିତ ରହିଛି । ଏହାକୁ ଏକ ପରିଚାଳିତ ପରିବର୍ତ୍ତେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସମ୍ପର୍କ କରୁଛି ।
ଆମେରିକା ସହ ସୁସମ୍ପର୍କର ଲାଭ ଭାରତକୁ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଳିଛି । ରାଜନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ, ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ବାହାର ଲୋକ ଦେଶକୁ ଆସିବା, ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ ସମ୍ପର୍କ, ଇଣ୍ଡୋ-ପ୍ୟାସିଫିକରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରଖିବା, ମିଳାମିଶା ଆଦି ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ପର୍କ ମଜବୁତ ହୋଇଛି । କିନ୍ତୁ ଯେପରିକି ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଓ ଅର୍ଥନୀତି ସହଭାଗିତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ୱାଶିଂଟନର ଶୈଳୀ ଅଧିକ ନେଣ-ଦେଣ ଉପରେ ରହୁଛି, ଆଲୋଚନାର ସର୍ତ୍ତ ବଦଳିବାରେ ଲାଗିଛି । ତେବେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଭାରତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେବା ସହ ଦେଶ ବାହାର ଶକ୍ତିର ଚାପ ସହିବାର କ୍ଷମତା ଭାରତର ରହିଛି । ଯାହାର କିଛି ଅଂଶ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଘରୋଇ ଅର୍ଥନୀତି ଦ୍ବାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କ୍ଷେତ୍ରର ଅଟେ ।
ଅନେକ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି ସ୍ବାକ୍ଷରିତ:
ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ସହ ଚୁକ୍ତି ସହିତ ନିକଟରେ ଅନେକ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି । ଏଥିସହ ଅନେକ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ଚାଲିଛି । ଭାରତ ଏକ ମୁକ୍ତ ଅର୍ଥନୀତି ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢୁଛି । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ନିୟାମକ ଅନୁକୂଳନ ସମେତ ସମଯୋଜନ ଖର୍ଚ୍ଚ ସହ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ । ଗ୍ଲୋବାଲ ବ୍ଲୁ ଚେନରେ ଗଭୀର ସମନ୍ୱୟ ଚାହୁଁଥିବା ଏକ ବୃହତ ଏବଂ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏପରି ବାଣିଜ୍ୟ ଅଫ୍ ଏକ ରଣନୈତିକ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବାକୁ ଭାରତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।
