OPINION : ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କରେ ଅନିଶ୍ଚିତତାର ଛାୟା; କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ସୁଧାରିବାକୁ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଗୋରଙ୍କ ଜୋରଦାର ପ୍ରୟାସ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ସର୍ଜିଓ ଗୋର ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ମତ ରଖିଛନ୍ତି। କାଶ୍ମୀରକୁ “ଭାରତର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ” ବୋଲି ତାଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ ଭାରତରେ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଥିବା ବେଳେ ପାକିସ୍ତାନରେ ଏହାକୁ ନେଇ ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା ହୋଇଛି। ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନ ଆମେରିକା ନିକଟରେ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରତିବାଦ ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଛି।

ଦକ୍ଷିଣ ଓ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ବ୍ୟାପାର ପାଇଁ ବିଶେଷ ଦୂତ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଉଥିବା ଗୋର ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଗସ୍ତ କରି ଜାତୀୟ ଓ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ନେତାଙ୍କ ସହ ଘନଘନ ସାକ୍ଷାତ କରୁଛନ୍ତି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଉପଦେଷ୍ଟା ଅଜିତ ଡୋଭାଲ ଓ ତେଲଙ୍ଗାନା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏ. ରେଭନ୍ଥ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦକ୍ଷିଣରେ ତାମିଲନାଡୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସି. ଜୋସେଫ ବିଜୟ ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓମାର ଅବଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ନେତାଙ୍କୁ ସେ ଭେଟିଛନ୍ତି।

ତଥାପି, ଏସବୁ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଅନିଶ୍ଚିତତାର ଛାୟା ଜାରି ରହିଛି।

ୱାଶିଂଟନ୍‌ସ୍ଥିତ ଥିଙ୍କ୍‌ଟ୍ୟାଙ୍କ ହଡସନ୍ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍‌ର ଇଣ୍ଡିଆ ଆଣ୍ଡ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ବିଭାଗର ସିନିୟର ଫେଲୋ ଅପର୍ଣ୍ଣା ପାଣ୍ଡେ କହିଛନ୍ତି, “ସର୍ଜିଓ ଗୋର ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତି ଏକ ଉତ୍ସାହ ଓ ଧ୍ୟାନ ଆଣିଛନ୍ତି, ଯାହା ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା।”

କିନ୍ତୁ ସେ କହିଛନ୍ତି, ସର୍ଜିଓ ଗୋରଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଭୂମିକା, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ଫୋନ୍ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ୨୦୨୬ ମେ’ରେ ଆମେରିକାର ବିଦେଶ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓଙ୍କ ଚାରିଦିନିଆ ଭାରତ ଗସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱେ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ରଣନୀତିକ ଗତି ଅଭାବ ରହିଛି। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଭଲ ଦେଖାଯାଉଥିବା କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ବାସ୍ତବତାକୁ ବଦଳାଇପାରେ ନାହିଁ।

• ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଓ ଭାରତର ଆଶା

୨୦୨୫ରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ସମୟରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଆଶା କରିଥିଲା ଯେ ସବୁକିଛି ପୂର୍ବଭଳି ଚାଲିବ। ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଥିଲା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ଭାରତ-ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ଉଷ୍ମ ସମ୍ପର୍କ।

ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚାଳକ ଶକ୍ତି ରହିଆସିଛି ଚୀନର ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମରିକ ଶକ୍ତିର ବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଉଭୟ ଦେଶର ସମାନ ଚିନ୍ତା। କିନ୍ତୁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଏହି ରଣନୀତିକ ସମୀକରଣ ଆଉ ସେତେଟା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନାହିଁ। କାରଣ ଟ୍ରମ୍ପ ବେଜିଂ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥିର କରିବା ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି।

ଅବଜରଭର ରିସର୍ଚ୍ଚ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍‌ର ଡିଷ୍ଟିଙ୍ଗୁଇଶ୍ଡ ଫେଲୋ ମନୋଜ ଯୋଶୀ କହିଛନ୍ତି, “ଆମେରିକା ଚୀନ ସହ ନିଜ ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ଥିର କରୁଥିବାରୁ ଭାରତର ଭୂମିକା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କମିଛି।”

ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, “ପେଣ୍ଟାଗନ୍ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଆମେରିକାର ଜାତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରଣନୀତିରେ ଭାରତ କିମ୍ବା କ୍ୱାଡ୍‌ର କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ଏହାସହ ଗୋରଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଦୂତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ଭାରତ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ।”

• ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଟ୍ରାନ୍‌ଜାକ୍ସନାଲ୍ ବିଦେଶ ନୀତି

ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ଟ୍ରାନ୍‌ଜାକ୍ସନାଲ୍ ବା ଲାଭ-କ୍ଷତିକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରିଥିବା ବିଦେଶ ନୀତି ଆପଣାଇ ଆମେରିକାର ବିଦେଶ ନୀତିକୁ ବଡ଼ ଧରଣରେ ବଦଳାଇଛନ୍ତି। ଏହା ଆମେରିକାର ସବୁଠାରୁ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିନାହିଁ।

ମିତ୍ର, ସହଯୋଗୀ ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ‘ଲିବରେସନ୍ ଡେ’ ଶୁଳ୍କ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ଝଟକା ଦେଇଥିଲା। ଆମେରିକାର ବାଣିଜ୍ୟିକ ଘାଟତି କମାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାସହ ଇରାନ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାରକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାହତ କରିଥିଲା।

ଆମେରିକାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଶୁଳ୍କକୁ ରୋକିବା ପରେ ସେ ଜରୁରୀକାଳୀନ କ୍ଷମତା ଓ ବଳପୂର୍ବକ ଶ୍ରମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କରି ପୁଣି ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ।

ଦୁଇସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭାରତକୁ ୧୦ ପ୍ରତିଶତର କମ୍ ଶୁଳ୍କ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେରିକାକୁ ଔଷଧ ଆମଦାନି ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିବାର ଏକ ଢାଞ୍ଚା ଏବେ ବି ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆମେରିକାରେ ଔଷଧ ଉତ୍ପାଦନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା। ଏହା ସହ ଭାରତ ଓ ଚୀନ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ରୁଷିଆରୁ ତେଲ କିଣିବାରେ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମେରିକୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଏକ ବିଲ୍ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ଅବିଶ୍ୱାସର ପରିବେଶକୁ ଆହୁରି ଚିନ୍ତାଜନକ କରିଛି।

• ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ପାଖାପାଖି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ, ତଥାପି ରହିଛି ଚିନ୍ତା

ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ପ୍ରାୟ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଚିନ୍ତା ହେଉଛି, ଅନ୍ୟ ଦେଶ; ବିଶେଷକରି ଭାରତର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ, ଯଦି ଆମେରିକା ସହ ଅଧିକ କମ୍ ଶୁଳ୍କ ହାରରେ ଚୁକ୍ତି କରିନିଅନ୍ତି, ତେବେ ଆମେରିକାକୁ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଆମେରିକା ହେଉଛି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରପ୍ତାନି ବଜାର।

• ପାକିସ୍ତାନ ସହ ଆମେରିକାର ବଢ଼ୁଥିବା ଘନିଷ୍ଠତା

ଆମେରିକା ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଉଷ୍ମତାକୁ ଭାରତ ସତର୍କତାର ସହ ଦେଖୁଛି। ପାକିସ୍ତାନର ସାମରିକ ଓ ବେସାମରିକ ନେତୃତ୍ୱ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଛି। ଟ୍ରମ୍ପ ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ୍ ସୟଦ ଅସୀମ ମୁନୀରଙ୍କୁ “ଜଣେ ମହାନ ଜେନେରାଲ୍” ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ କିଛି ମନ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ରାଜନୈତିକ ଅବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଇଛି। ଆମେରିକାର ଡେପୁଟି ସେକ୍ରେଟାରୀ ଅଫ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ କ୍ରିଷ୍ଟୋଫର ଲାଣ୍ଡାଉ କହିଥିଲେ ଯେ, ଚୀନକୁ ଆମେରିକାର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହେବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଯେପରି ଭୁଲ୍ ଆମେରିକା କରିଥିଲା, “ଭାରତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମେ ସେହି ଭୁଲ୍ ପୁଣି କରିବୁ ନାହିଁ।”

• ଗୋର ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ‘ବନ୍ଧୁସୁଲଭ ଚେହେରା’

ଏହି ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତରେ ଗୋରଙ୍କୁ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଜଣେ ବନ୍ଧୁସୁଲଭ ଚେହେରା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍‌ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ସହାୟକ ଏବଂ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିଆଲ୍ ପର୍ସୋନେଲ୍‌ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିବା ଗୋର, ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଜୁନିୟରଙ୍କ ସହ ‘ୱିନିଂ ଟିମ୍ ପବ୍ଲିଶିଂ’ର ସହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ମଧ୍ୟ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସିଧାସଳଖ ପହଞ୍ଚ ରହିଛି।

ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତମାନେ ସବୁବେଳେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରହିଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋରଙ୍କ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ଓ ସିଧାସଳଖ ପହଞ୍ଚ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତରେ ଅନେକ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଛି। ୱାଶିଂଟନ୍‌ର ଅନେକ ନୀତି ଭାରତକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ନିଆଯାଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ସମସ୍ୟାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଗୋର ଭାରତରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି।

ଅଗଷ୍ଟରେ ତେଲଙ୍ଗାନା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏ. ରେଭନ୍ଥ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ସମୟରେ ଗୋର ଭିସା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଏଆଇ ଓ ବାୟୋଫାର୍ମା କ୍ଷେତ୍ର ସମେତ ଭାରତ-ଆମେରିକା ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଭିସା ଓ ଇମିଗ୍ରେସନ୍ ଉପରେ କଠୋର ନୀତି ଲୋକ-ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଯାତାୟାତକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିସାରିଛି। ୨୦୨୫ରେ ଛାତ୍ର ଭିସା ୬୨ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା।

ଜୁନ୍‌ରେ ଗୋର ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘X’ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ତାମିଲନାଡୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭେଟିଛନ୍ତି ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ, ନିବେଶ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଉତ୍ପାଦନ, ଔଷଧ ଓ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।

• କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ ଗସ୍ତକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରତିବାଦ

ଗୋରଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଗସ୍ତ ହେଉଛି କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ ଗସ୍ତ। ଏହି ଗସ୍ତକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନ ତୀବ୍ର ଆପତ୍ତି ଜଣାଇଛି, କାରଣ କାଶ୍ମୀର ଉପରେ ଭାରତର ଦାବିକୁ ପାକିସ୍ତାନ ବିରୋଧ କରିଆସୁଛି।

ଇସ୍ଲାମାବାଦରେ ପାକିସ୍ତାନର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଆମେରିକାର ଚାର୍ଜେ ଡି’ଆଫେୟାର୍ସ ନାଟାଲି ବେକରଙ୍କୁ ସମନ୍ କରି “ତୀବ୍ର ପ୍ରତିବାଦ” ଜଣାଇଥିଲା। କାଶ୍ମୀର ଉପରେ ଗୋରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ ଆମେରିକାର କାଶ୍ମୀର ନୀତିରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏପରି କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିବା ମନେ କରୁନାହାନ୍ତି।

ଅପର୍ଣ୍ଣା ପାଣ୍ଡେ କହିଛନ୍ତି, “କାଶ୍ମୀର ଉପରେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେରିକା ସରକାରଙ୍କ ନୀତିକୁ ବଦଳାଏ ନାହିଁ। ଏହି ନୀତି ପୂର୍ବଭଳି ରହିଛି।” ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ତାହା ଆମେରିକା ସରକାରଙ୍କ କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ବଦଳାଇନଥିଲା।

• ୱାଶିଂଟନ୍‌ରୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପ୍ରତି ଆଉଟ୍ରିଚ୍

ୱାଶିଂଟନ୍‌ରୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପ୍ରତି କୂଟନୈତିକ ପହଞ୍ଚ ଜାରି ରହିଛି। ମେ’ରେ ଭାରତ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ବିଦେଶ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ଭାରତକୁ ଆମେରିକାର “ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ” ଏବଂ “ସ୍ୱାଭାବିକ” ରଣନୀତିକ ଭାଗୀଦାର ବୋଲି କହିଥିଲେ।

ବହୁପକ୍ଷୀୟ ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ୱାଶିଂଟନ୍‌ର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ମଧ୍ୟରେ ରୁବିଓ ଭାରତ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଓ ଜାପାନର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ୱାଡ୍ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।

• ସମ୍ପର୍କର ଭିତ୍ତି ମଜବୁତ, କିନ୍ତୁ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଜାରି

ସମ୍ପର୍କରେ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଭାରତ ପାଇଁ ଏବେ ବି ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କ ବହୁମୁଖୀ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗଭୀର ସହଯୋଗ ରହିଛି। ଏହି ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ବଡ଼ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନୀୟ କ୍ଷତି ହେବାରୁ ସମ୍ପର୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିପାରୁଛି।

• ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି, “ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କର ଭିତ୍ତି ମଜବୁତ।”

ତଥାପି ଏସିଆରେ ନିଜର ମିତ୍ର ଓ ସହଯୋଗୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଅନିଶ୍ଚିତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସମଗ୍ର ପରିବେଶରେ ଅନିଶ୍ଚିତତାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଛି। ନିକଟରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ସହ ମିଳିତ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସକୁ କମାଇ ଦେଇଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ଆମେରିକାର ଜଣେ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ହୋଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଉତ୍ତର କୋରିଆ ପ୍ରତି ଏହା “ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ” ସଙ୍କେତ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ଇରାନ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକା ସହ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ସିଓଲ୍ ମନା କରିଥିବାରୁ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।

ଏହାସହ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଇରାନ ବିରୋଧୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁତୟନ ଥିବା ଏକ ବିମାନବାହୀ ଜାହାଜକୁ ସହାୟତା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଇଣ୍ଡୋ-ପ୍ୟାସିଫିକ୍‌ରେ ଥିବା ଏକ ଆମେରିକୀୟ ବିମାନବାହୀ ଜାହାଜକୁ ସେଠାକୁ ପଠାଇଥିଲା। ଏହି ବିମାନବାହୀ ଜାହାଜଟି ଇରାନ ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁତୟନ ଥିଲା।

• ଗୋରଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଜାରି, କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ୱାସ ଫେରାଇବା ସହଜ ନୁହେଁ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଓ ୱାଶିଂଟନ୍‌ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ରଖିବାରେ ଗୋର ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ ସେ ଏକାକୀ ଭାବେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ହ୍ରାସ ପାଇଥିବା ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ପୂର୍ବତନ ସଚିବ ଅନିଲ ୱାଧୱା କହିଛନ୍ତି, “ଆମେରିକା ଏବେ ବି ଭାରତକୁ ଚୀନର ଏକ ପ୍ରତିବଳ ଭାବେ ଦେଖୁଛି। କିନ୍ତୁ ଟ୍ରମ୍ପ ୨.୦ ଅଧୀନରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭ-କ୍ଷତି ଆଧାରିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଆମେରିକାକୁ ଦିନକୁ ଦିନ ଏକ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।”

ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, “ସର୍ଜିଓ ଗୋର ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ପରିଶ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ୱାଶିଂଟନ୍‌ର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକମାନଙ୍କୁ ଭାରତର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ମଧ୍ୟ ସୀମା ରହିଛି। ପ୍ରକୃତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ହାତରେ ରହିଛି।”