ଫାଷ୍ଟନରରେ QCO ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି, ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ, ଉତ୍ପାଦନରେ ବାଧା
ଫାଷ୍ଟନରଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚର 1% ରୁ କମ୍ ଅଂଶୀଦାର । କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡିକର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ବିଳମ୍ବ କରିପାରେ। ରିପୋର୍ଟ, ଅଜୟ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବ


Published : May 12, 2026 at 3:03 PM IST
ଭାରତକୁ ଫାଷ୍ଟନରରେ ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ (QCO) ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ଉଚିତ । କାରଣ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଗୁଣବତ୍ତା ଲାଭ ବିନା ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହ ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ କରୁଛି ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଏହି ନୀତି ଯୋଗୁଁ MSME ଉତ୍ପାଦନକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ସହ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭଳି ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଯୋଗାଣ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ।
ଫାଷ୍ଟନରଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କିନ୍ତୁ କମ ମୂଲ୍ୟର ଇନପୁଟ୍ ହୋଇଥିବାରୁ, ଉତ୍ପାଦନ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ଯାହା ଦ୍ବାରା "ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ" ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଚିନ୍ତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ଫାଷ୍ଟନରଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ବ୍ୟାଚ୍ରେ ଏକ ବିଶାଳ ବିବିଧତାରେ ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ ମେସିନ୍ରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ତଥାପି QCO ଏକ କଠୋର "ଗୋଟିଏ ଉତ୍ପାଦ-ଗୋଟିଏ ଲାଇସେନ୍ସ" ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ କରେ ଯାହା ନକଲ, ବିଳମ୍ବ ଏବଂ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଆକାର, ଗ୍ରେଡ୍ ଏବଂ ଆବରଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପାଇଁ ପୃଥକ BIS ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ କରି ଏହା ଅନୁପାଳନ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ ଅନେକ ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀ ବଜାରରୁ ଓହରି ଯାଇଛନ୍ତି । ଯାହା କିଛି ପଞ୍ଜୀକୃତ ଫାର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ରହିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦାବି କରନ୍ତି ।
ଫାଷ୍ଟନର ଗୁଡ଼ିକରେ ବୋଲ୍ଟ, ନଟ୍, ସ୍କ୍ରୁ, ୱାଶର, ରିଭେଟ୍ ଏବଂ ଷ୍ଟଡ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଯାହାକି ଆକାର, ଶକ୍ତି (ଗ୍ରେଡ୍), ଆବରଣ ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗ ଉପରେ ଆଧାର କରି ଅଗଣିତ ପ୍ରକାରରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଯେପରିକି ଅଟୋମୋବାଇଲ୍, ନିର୍ମାଣ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ରେଳବାଇ, ମହାକାଶଯାନ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି।

ଫାଷ୍ଟନରଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚର 1% ରୁ କମ୍ ଅଂଶୀଦାର । କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡିକର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ବିଳମ୍ବ କରିପାରେ। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଏକ ଛୋଟ ଇନପୁଟ୍ କିପରି ବଡ଼ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ।
MSMEs ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୋଝ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ। ଭାରତୀୟ ଫାଷ୍ଟନର ମାନୁଫ୍ୟାକଚରର୍ସ ଆସୋସିଏସନ ସଭାପତି ସୂଚାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଅନୁପାଳନ ପାଇଁ ପ୍ରତି ଲାଇସେନ୍ସ ପାଇଁ ₹80,000 ରୁ ₹1 ଲକ୍ଷ, ପ୍ରତି ଭିନ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ₹22,000 ରୁ ₹25,000 ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପରୀକ୍ଷାଗାର ସୁବିଧା ପାଇଁ ₹30 ଲକ୍ଷ ରୁ ₹40 ଲକ୍ଷ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଯାହା ବାର୍ଷିକ ଅନୁପାଳନ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଲାଭ ସ୍ତର ଠୁ ବହୁତ ଅଧିକ ।
ଭାରତୀୟ MSMEs ଫେଡେରେସନ (FISME)ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ କମିଟି ସଦସ୍ୟ ଶୌନକ ରୁଙ୍ଗଟା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୁଣାତ୍ମକ କ୍ରସ୍ ରିସେସ୍ଡ୍ ସ୍କ୍ରୁ, ବିଶେଷକରି ଡ୍ରାଇୱାଲ୍ ଏବଂ ଚିପବୋର୍ଡ ସ୍କ୍ରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ । ଯାହା ଫଳରେ ଫାର୍ମଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଘରୋଇ ସୋର୍ସିଂ ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ।
ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ DGTR ର ସ୍ୱତଃ ତଦନ୍ତରେ ଚୀନ୍ ରୁ କୌଣସି ଡମ୍ପିଂ ନ ମିଳିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ଗୌବା କମିଟିର ଫାଷ୍ଟନର୍ QCO ଅପସାରଣ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ ସତ୍ତ୍ୱେ ନୀତି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି। ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଫାର୍ମର କାରବାରକୁ ପ୍ରାୟ 50% ହ୍ରାସ କରିଛି ଏବଂ ବନ୍ଦ ହେବାର ବିପଦ ଜାରି ରଖିଛି।
HS କୋଡ୍ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୋଗୁଁ ବନ୍ଦର ବିଳମ୍ବ ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ୟା ଆହୁରି ବଢ଼ିବା ସହ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ କାରବାର ଖର୍ଚ୍ଚ ଯୋଡି ହୋଇଛି । ସେହି ସମୟରେ QCOଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ଅନାବଶ୍ୟକ - ରେଳବାଇ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଶକ୍ତି ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ କଠୋର ଗୁଣବତ୍ତା ଯାଞ୍ଚ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହା ବିଦ୍ୟମାନ ଶୁଳ୍କ ଏବଂ ମାନକ ନିମ୍ନମାନର ଆମଦାନୀକୁ ସମାଧାନ କରନ୍ତି।
ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ନୀତି ଏକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲାଇସେନ୍ସ-ଶୈଳୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରୁଛି ଯାହା ନମନୀୟତା ଏବଂ ଗତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, "ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ"କୁ ଦୁର୍ବଳ କରୁଛି। ଏକ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ଧତି ହେବ ଏକ ସରଳ, ବିପଦ-ଭିତ୍ତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାହା କେବଳ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବ, ଏବଂ ମାନକ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସହଜ ଅନୁପାଳନକୁ ଅନୁମତି ଦେବ।
ଭାରତର ଫାଷ୍ଟନର ବାଣିଜ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଏକ ସରଳ ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ପରିବର୍ତ୍ତେ କ୍ଷମତା-ଭିତ୍ତିକ, ଦୁଇ-ପାଖ ବିଶେଷଜ୍ଞତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। $882.3 ନିୟୁତ ମୂଲ୍ୟର ରପ୍ତାନି ସହିତ ଭାରତ ଆମେରିକା (29.8%), ନେଦରଲ୍ୟାଣ୍ଡ (9.4%), UAE (9.3%) ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ (8.5) ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବଜାରକୁ ମାନକ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ-ଗ୍ରେଡ୍ ଫାଷ୍ଟନରର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପରିସର ଯୋଗାଣ କରେ। ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ମାଣ, ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟବହୃତ ଫାଷ୍ଟନରର ବୃହତ ପରିମାଣର ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଭାରତ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ଭାରତ ଚୀନ୍ (24.6%), ଜାପାନ (13.3%), ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ (9.9%) ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ (9.8) ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ $1.13 ବିଲିୟନ ମୂଲ୍ୟର ଫାଷ୍ଟନର ଆମଦାନୀ କରେ।
ଏହି ଆମଦାନୀଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣତଃ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ଉଚ୍ଚ-ଶେଷ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଏବଂ ଅଟୋମୋଟିଭ୍ ଉପାଦାନ ଭଳି ଉନ୍ନତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଉଚ୍ଚ-ସଠିକତା, ବିଶେଷଜ୍ଞ, କିମ୍ବା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା-ନିବିଡ଼ ଫାଷ୍ଟନର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଏହି ଢାଞ୍ଚା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭାରତ ଯାହା ଉତ୍ପାଦନ କରେ ତାହା ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ରପ୍ତାନି କରେ ଏବଂ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ଆମଦାନୀ କରେ କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଭାବରେ ଉତ୍ପାଦନ କରେ ନାହିଁ। ଏହି ପାରସ୍ପରିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଫାଷ୍ଟନରରେ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ଘର୍ଷଣହୀନ ବାଣିଜ୍ୟ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।
ଫାଷ୍ଟନରଗୁଡ଼ିକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ମୂଲ୍ୟର 1% ରୁ କମ୍ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁପସ୍ଥିତି ସମଗ୍ର ଉତ୍ପାଦନ ରେଖାକୁ ବନ୍ଦ କରିପାରେ। ଯେକୌଣସି ବିଳମ୍ବ - ନିୟାମକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ, ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବାଧା କିମ୍ବା ଯୋଗାଣ ବାଧା ହେତୁ ହେଉ - ଅଟୋମୋବାଇଲ୍, ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ପରି ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଅସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ଏତେ କମ୍ ମୂଲ୍ୟର କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚ ଉପଯୋଗୀତା ଇନପୁଟରେ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କରିବା ସାମଗ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି କରେ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ। ତେଣୁ ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ବିଘ୍ନ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରବାହକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଦକ୍ଷ ଉତ୍ପାଦନ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଫାଷ୍ଟନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସରକୁ ସମୟୋଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ।

