କାଠମାଣ୍ଡୁରୁ ଆସିଲା ହୃଦୟ ବିଦାରକ ଦୃଶ୍ୟ: ନିଖୋଜ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ ପାଇବାର ଆଶା ମଉଳିଲା, ଚାଲିଛି ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର
ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ନିଖୋଜ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମୃତଦେହ ପାଇ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କୁଶ୍ୟ ଘାସରେ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ମୃତଦେହ ତିଆରି କରି ଏକ ସାମୂହିକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ପାଳନ କରିଛନ୍ତି ।
Published : September 2, 2026 at 9:20 PM IST
SYMBOLIC FUNERALS IN NEPAL, ନୂଆକୋଟ/କାଠମାଣ୍ଡୁ: ଗତ ସପ୍ତାହର ବନ୍ୟା ନେପାଳରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ନିଖୋଜ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମୃତଦେହ ପାଇ ନାହାନ୍ତି ସେମାନେ କୁଶ୍ୟ ଘାସରେ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ମୃତଦେହ ତିଆରି କରି ଏକ ସାମୂହିକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ପାଳନ କରିଛନ୍ତି ।
କାଠମାଣ୍ଡୁରୁ ଆସିଛି ହୃଦୟ ବିଦାରକ ଦୃଶ୍ୟ
କାଠମାଣ୍ଡୁରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ କୁଶ୍ୟ ଘାସରେ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ମୃତଦେହ ତିଆରି କରି କାଠମାଣ୍ଡୁର ପଶୁପତି ଆର୍ଯ୍ୟଘାଟରେ ସେମାନଙ୍କ ନିଖୋଜ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସାମୂହିକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରିଛନ୍ତି । ଏପି ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ମୁକୁନ୍ଦ ରିଜାଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭାଇ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ମିଳି ନାହାନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ପରିବାର ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଂକେତିକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଛି । ତ୍ରିଶୂଳୀ ନଦୀ କୂଳରେ, ଜଣେ ପୁରୋହିତ ନିଖୋଜ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ନଡ଼ା ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଳିବା ପୂର୍ବରୁ କାଠର ଛୋଟ ଗଦାରେ ଘୋଡ଼ାଇ ଦେଇଥିଲେ ।
ନିଖୋଜ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନଙ୍କୁ ପାଇବାର ଆଶା ହଜିଗଲା, ଏବେ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର
ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ଚିତା ପାଖରେ ହିନ୍ଦୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ସେମାନଙ୍କ ନିଖୋଜ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଶେଷକୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମାକୁ ଶାନ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ । ଯେଉଁମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୃତ ବୋଲି ଧରାଯାଉଛନ୍ତି । ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ ଶବଦାହ ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ଏବଂ କିଛି ପରିବାର ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଶରୀର ବିନା ମଧ୍ୟ ଏହି ରୀତି ପାଳନ କରିବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଶ୍ୱସ୍ତିର ଭାବନା ପ୍ରଦାନ କରେ ।
ଏହି ସମୟରେ, ନେପାଳୀ ପରିବାରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟାରେ ସେମାନଙ୍କ ଗାଁ ଏବଂ ଘର ଭାସିଯିବା ପରେ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ଡିଏନଏ ନମୁନା ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଉଛି
ନେପାଳରେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥାୟୀ କବରରେ ପୋତି ଦେଉଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଡିଏନଏ ନମୁନା ସଂରକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି, ମୁହଁର ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍ ନେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ ବିବରଣୀ ରେକର୍ଡ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ନିଖୋଜ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ମେଳ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଇପାରିବ । ନେପାଳ କହିଛି ଯେ, ମଙ୍ଗଳବାର ସୁଦ୍ଧା 1,050 ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି, ଯେତେବେଳେ କି 3,916 ଜଣ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି । ଚୀନ୍ ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ, 16 ଜଣ ମୃତ ଏବଂ 546 ଜଣ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି ।
ପ୍ରାୟ 4,500 ଲୋକ ନିଖୋଜ, ତେଣୁ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ଆଶା ହରାଇଛନ୍ତି
ଅଗଷ୍ଟ 26 ତାରିଖରେ ଚୀନ୍-ନେପାଳ ସୀମାରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ହିମବାହ ଭାଙ୍ଗିବା ପରେ ବରଫ ପାଣି, ପଥର ଏବଂ ଭଗ୍ନାବଶେଷର ଏକ ବିଶାଳ ଲହରୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ଯାହା ଫଳରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଦଳଗୁଡ଼ିକ 1,000ରୁ ଅଧିକ ମୃତଦେହ ଏହି ଭଗ୍ନାବଶେଷ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି ଓ ପ୍ରାୟ 4,500 ଲୋକ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି । ନେପାଳର ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଘଟିଥିଲା, ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଏବଂ ମର୍ଗ ସବୁ ଖୋଜିବାରେ ଦିନ ଦିନ ଅତିବାହିତ କରିବା ପରେ କିଛି ନିଖୋଜ ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଆଶା ଛାଡ଼ି ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି ।
"ସ୍ୱାମୀ ଫୋନ୍ ଉଠାଇଲେ ନାହିଁ," ଡୋଲମାଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରଣା
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶବଦାହରେ ତାଙ୍କ କାନ୍ଦୁଥିବା ପୁଅ ସହିତ ଠିଆ ହୋଇ, ଡୋଲମା ନେୱାର ତମାଙ୍ଗ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାକୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଥାଆନ୍ତୁ ନା କାହିଁକି ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସୁଖରେ ରହିପାରିବେ । ଡୋଲମା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ, ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଚୀନ୍ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, "ମୁଁ ଖବର ଦେଖିଲି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଫୋନ୍ କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ଥରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ," ବୋଲି ସେ ଏଏଫପି କୁ କୋହଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଛନ୍ତି ।
ଆଶା ଏବେ ବି ରହିଛି, ବଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକ ମିଳିଯିବେ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପରେ ମଧ୍ୟ, ନେପାଳୀ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳ ଆଶାବାଦୀ ଅଛନ୍ତି ଯେ, ବଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକ ମିଳିଯିବେ, ବିଶେଷକରି ଅଞ୍ଚଳ ପାର ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ରର ଅନେକ ସୁଡ଼ଙ୍ଗରେ । ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ଧାରକାରୀମାନେ କେବଳ କାଦୁଅରେ ଭର୍ତ୍ତି ସୁଡ଼ଙ୍ଗରୁ ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ବଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ଆଶାରେ ଖୋଳିବା ଏବଂ ବିସ୍ଫୋରଣ କରୁଛନ୍ତି । ନେପାଳର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିଶିର ଖାନଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେ ଏବେ ବି ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି ଯେ, ହଜାର ହଜାର ନିଖୋଜ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଲୋକ ଜୀବିତ ହୋଇପାରନ୍ତି । ସେ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଏଏଫପିକୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଚମତ୍କାର ଘଟେ । ସେ ଏହି ସମୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ ।
'ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ମୁକାବିଲା କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଦାୟିତ୍ୱ'
ନେପାଳର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାଲେନ୍ଦ୍ର ଶାହ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ "ଏକ ଗମ୍ଭୀର ସୂଚକ ଯେ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେ ଯେଉଁ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛୁ ତାହା ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ସମନ୍ୱୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ।" ଏକ ଫେସବୁକ୍ ପୋଷ୍ଟରେ ସେ କହିଛନ୍ତି, "ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଯୋଗଦାନକାରୀ, ଏବଂ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ମୁକାବିଲା କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଦାୟିତ୍ୱ ।"
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପର୍ବତମାଳା ହିମାଳୟ, ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଷ୍ଣ ହେଉଛି, ଯାହା ଫଳରେ ହିମାଳୟ ତରଳି ଯାଉଛି । ହିମାଳୟ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁକୁଶ ପର୍ବତମାଳାର ହିମାଳୟଗୁଡ଼ିକ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳର ପ୍ରାୟ 240 ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ତଳ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସୀୟ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ବାସ କରୁଥିବା 1.65 ବିଲିୟନ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ ।
ତିବ୍ଦତ ଦେଇ ନେପାଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟାରେ ମୋଟ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା 1,066 ରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ନିଖୋଜଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା 4,462 ରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ଭାରତରେ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅତି କମରେ 17 ଜଣଙ୍କ ମୃତଦେହ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି ।
ଚୀନ ପକ୍ଷରୁ ତିବ୍ଦତରେ ରିପୋର୍ଟିଂ କରିବାକୁ ବିଦେଶୀ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ ବାରଣ କରାଯାଇଛି । ଚୀନ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରୁ ସୂଚନା ଉତ୍ସ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିଛନ୍ତି । ନିର୍ବାସିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଥିବା ତିବ୍ଦତୀୟ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିଷୟରେ ଚୀନର ବୟାନ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି । ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ବେଜିଂ କିନ୍ତୁ ଦାବି କରିଛି ଯେ, "ସୂଚନା ପ୍ରକାଶନ ଖୋଲା, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ସମୟୋଚିତ ଅଛି ।"
ବିଶ୍ୱ ଉଷ୍ଣତା ପାଇଁ ନେପାଳ ଦାୟୀ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ପରିଣାମ ଭୋଗୁଛି
ଏହି ସମୟରେ ନେପାଳରେ କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ପରିମାଣ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, ଯାହା ପ୍ରାୟ 3 କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ଏକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଦେଶ । ଦେଶ ବିଶ୍ୱ ଉଷ୍ଣତାରେ ଯୋଗଦାନ କରୁଥିବା ଗ୍ରୀନହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନରେ ବହୁତ କମ୍ ଅବଦାନ ରଖେ । ତଥାପି, ଦୁଃଖର ବିଷୟ, ନେପାଳର ଲୋକମାନେ ଏହାର ପରିଣାମ ଭୋଗୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ।
କାଠମାଣ୍ଡୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ, ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଛି, ସେହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ କୋଟି କୋଟି ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇପାରେ । ନେପାଳର ଅର୍ଥନୀତି ପୂର୍ବରୁ ଚାପ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଏବଂ ଏହି ପରିମାଣର ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ସୀମିତ ସମ୍ବଳ ଅଛି ।
କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ପରିମାଣକୁ ଦର୍ଶାଇ, ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ, ତିବ୍ଦତର ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ଗାଇରୋଙ୍ଗ ବନ୍ଦର ରାସ୍ତା ମରାମତି କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ବୁଧବାର ଦିନ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି ।
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ- ନେପାଳ ବନ୍ୟା: ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା 1,120 ପାର, ପାଖାପାଖି 4,000 ନିଖୋଜ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ- ନେପାଳ ବନ୍ୟା: ଏବେବି 4000ରୁ ଅଧିକ ନିଖୋଜ, 158 ଭାରତୀୟ ସୁରକ୍ଷିତ ଉଦ୍ଧାର
ବ୍ୟୁରୋ ରିପୋର୍ଟ, ଇଟିଭି ଭାରତ
