ସାମ୍ବାଦିକତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ: ଗ୍ରାମୀଣ ସାମ୍ବାଦିକ ଜୟଦୀପ ହାର୍ଦିକର

Purpose in Journalism Far More Important, Says Rural Journalist Jaideep Hardikar ହାଇଦ୍ରାବାଦ: ବିଶିଷ୍ଟ ସାମ୍ବାଦିକ, ଗବେଷକ ତଥା ଲେଖକ ଜୟଦୀପ ହାର୍ଦିକର । ସାମ୍ବାଦିକତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ପରଖିଛନ୍ତି । ସାମ୍ବାଦିକତାରେ ଉତ୍କର୍ଷତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ରାମୋଜୀ ଏକ୍ସିଲେନ୍ସ ଆଓ୍ବାର୍ଡ୍ସରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ, ସଚ୍ଚୋଟତା ଓ ମାନବୀୟ ଭାବନା ପ୍ରତି ଅଟ୍ଟଳ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।

ହାର୍ଦିକର ତାଙ୍କ ସାମ୍ବାଦିକ ଜୀବନର 25 ବର୍ଷ ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିଆସିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଖବର ଜଣାଶୁଣା ଇଂରାଜୀ ଖବରକାଗଜ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାଜତୀୟ ପ୍ରକାଶନରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । ବିଶେଷ କରି କୃଷି ସମସ୍ୟା ଓ ଚାଷୀ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସମ୍ପର୍କିତ ଖବର ପାଇଁ ସେ ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତର ସ୍ବର ପାଲଟିଥିଲେ । ମହାରାଷ୍ଚ୍ରର ନାଗପୁରରୁ ଆସିଥିବା ହାର୍ଦିକର ଏହା ଉପରେ 2ଟି ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଛନ୍ତି । ରାମରାଓ-ଦ ଷ୍ଟୋରୀ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆଜ ଫାର୍ମ କ୍ରାଇସିସ୍‌ ଏବଂ ଏ ଭିଲେଜ ଆଓ୍ବେଟ୍ସ ଡୁମ୍ସଡେ । ତୃତୀୟ ପୁସ୍ତକ ଲେଖା ସେ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି ।

ରାମୋଜୀ ଏକ୍ସଲେନ୍ସି ଆଓ୍ବାର୍ଡରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ପରେ 'ଇଟିଭି ଭାରତ'କୁ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଇଥିଲେ ଜୟଦୀପ ହାର୍ଦିକର । ତାଙ୍କ ସାମ୍ବାଦିକ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଇଟିଭି ଭାରତ ସାମ୍ବାଦିକ ନିସାର ଧର୍ମା ।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଯେଉଁ ସମୟରେ ସହରୀ ସାମ୍ବାଦିକତା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିଥାଏ ସେହି ଯୁଗରେ ଆପଣ ଚାଷୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ବ୍ୟାପକ ଖବର କରିଛନ୍ତି । ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା?

ଉତ୍ତର: ମୋର ପିଲା ଦିନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବିଦର୍ଭ ଅଞ୍ଚଳର ଚନ୍ଦ୍ରପୁର ନାମକ ଏକ ଛୋଟ ଗାଁରେ କଟିଥିଲା । ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ସମସ୍ତ କ୍ଲାସମେଟ ଗ୍ରାମୀଣ ଓ କୃଷି ବ୍ଯାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡର । 1996 ମସିହାରେ ମୁଁ ଯେତବେଳେ ସାମ୍ବାଦିକତାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ଶେଷ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲି ମୋର ଜଣେ ଅଧ୍ୟାପକ ବି ସୋମେଶ୍ବର ରାଓ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ମୋ ପାଖରେ ଏକ ଖାସ୍‌ ସାମ୍ବାଦିକ ଦେବାର ଆଗ୍ରହ ଥିଲା । ସେ ମୋତେ ଗ୍ରାମୀଣ ରିପୋର୍ଟିଂ କରୁଥିବା ପି ସାଇନାଥଙ୍କ ଏକ ପୁସ୍ତକ ଏଭ୍ରିଓ୍ବାନ ଲଭ୍ସଏ ଗୁଡ ଡ୍ରାଉଟ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ସେହି ବର୍ଷ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ମୋର ମନେ ଅଛି ନାଗପୁରର ଏକ ଛୋଟ ଚା ଦୋକାନରେ ବସି 5 ଘଣ୍ଟା ଧରି ପୁରା ବହିଟିକୁ ପଢିଥିଲି । ସେତେବେଳେ ମୋର ବୟସ 20 ବର୍ଷ ଥିଲା । ମୁଁ ସେହି ସମୟକୁ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭାବିଥିଲି । ରାଓ ମୋତେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଏପରି କିଛି ଯାହା ମୁଁ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଏହାକୁ ପ୍ରକୃତ ସାମ୍ବାଦିକତା ବୋଲି କହିଥିଲେ । ପୁସ୍ତକ ପଢିବା ପରେ ସାଇନାଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲି ।

ମୋର ପ୍ରଥମ ଏଡିଟର ସ୍ବର୍ଗତ ଏମ ଓ୍ବାଇ ବୋଧନକର, ଯିଏ ମୋର ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଏବଂ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ମୋର ଟ୍ରେନିଂ ସମୟରେ ସେ ମୋତେ ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପକରଣ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ କୌଣସି ଖବର ଲେଖିବି ସେହି ସମୟରେ ନିଜକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି ସାମ୍ବାଦିକତା କାହା ପାଇଁ ଓ କେଉଁଥି ପାଇଁ ? କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ବିସ୍ଥାପନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ରିପୋର୍ଟିଂ ଆରମ୍ଭ କଲି ମୁଁ ଅନୁଭବ କଲି ଯେ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ଦିଗ ଅପେକ୍ଷା ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ । ଯଦି ଆପଣ ନିଜର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଖୋଜି ପାଆନ୍ତି ତେବେ ବାକି ଜିନିଷ ଆପେ ଆପେ ଠିକ ହୋଇଯାଏ ।

1990 ମସିହାରେ ବିସ୍ଥାପନ ଓ ପୁନର୍ବାସ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଜୋରଦାର ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ଭଲ ଦିନ ଥିଲା । ସାଇନାଥ ଡିସକସନରେ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ ନାଗପୁର ଗସ୍ତ କରୁଥିଲେ, ଏହାପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ତାଙ୍କ ସହ ମୁଁ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାରେ ସଫଳ ହେଲି । ଶେଷରେ ସେ ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରଖିଲେ, 1996-97ରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରୁ ଚାଷୀ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ବିଷୟରେ ରିପୋର୍ଟ କରୁଥିଲେ । ମୁଁ ଧ୍ଯାନର ସହ ତାଙ୍କର ଶୈଳୀ ଦେଖୁଥିଲି । ଯାହା ଏକ କପା ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା । ସେତବେଳେ ମୋ ପାଖରେ ଯାହାବି ରିସୋର୍ସେସ ଓ ବୁଝାମଣା ଥିଲା ତାହା ସାହାଯ୍ୟରେ ମୁଁ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲି । ଏହା କାହିଁକି ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ମୋର ଜ୍ଞାନ ବଢାଇବାକୁ ମୁଁ ଚାଷୀ, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞଙ୍କ ଅନେକ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲି ।

ମୁଁ ମୋର ଯାତ୍ରା ଏହିପରି ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମୀଣ ସାମ୍ବାଦିକତାରେ ମୋର ପ୍ରଥମ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରବେଶ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ମୁଁ 2000 ମସିହାରେ କେକେବିର୍ଲା ଫାଉଣ୍ଡେସନ ମିଡିଆ ଫୋଲୋସିପ ପାଇଲି । ସେହି ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମୁଁ ସାରା ଦେଶ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲି । ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ଦ୍ବାରା ବିସ୍ଥାପିତଙ୍କ ସହ କଣ ଘଟେ ତାହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲି । ଏହା କୌଣସି ରୋମାଣ୍ଟିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ନଥିଲା ଯାହାକି ମୁଁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲି, ଏବେବି କରୁନି । କିଛି ଖାସ ଗାଁ ଭାବିକି କେଉଁ ଗ୍ରାମକୁ ମୁଁ ଯାଏନି । ଏଠାରେ 833 ମିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର, ବହୁତ ବଡ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ, ଭାଷା ଓ କଲଚର ରହିଛି । ସବୁଠାରୁ ଚିନ୍ତାଜନକ କଥା ହେଉଛି ଯେ କଭର କରିବାରେ କୌଣସି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ନଥିଲା , କାରଣ ଏଥିରେ କେହି ଆଗ୍ରହୀ ନଥିଲେ । ତଥାପି ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଏପରି ଏକ ଜିନିଷ ଥିଲା ଯେଉଁଥି ପାଇଁ ମୁଁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ ହେଉଥିଲି । ଏବେବି ସମାନ ସ୍ଥିତି ରହିଛି ।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଆପଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ପିପୁଲ୍ସ ଆର୍କାଇଭ ଅଫ ରୁରାଲ ଇଣ୍ଡିଆ PARIର ଜଣେ ମୁଖ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ରୋଭିଂ ରିପୋର୍ଟର । ଆପଣ ଏହା ଉପରେ କିଛି କହିବେ କି ?

ଉତ୍ତର: PARI ହେଉଛି ଯୁବ, ଉତ୍ସାହୀ, ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ସମ୍ପାଦକ ମାନଙ୍କର ଏକ ଉତ୍ସାହୀ ଗୋଷ୍ଠୀ । ଯାହା ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କ୍ରାଉଡଫଣ୍ଡିଂ ଦ୍ବାରା ପରିଚାଳିତ । ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର ବିକଳ୍ପ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଯାହା ସାଇନାଥ କଳ୍ପନା କରିଥିଲେ । ମୁଁ ଚାରୋଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ସହ କାମ କରିଛି , ମୋର ବିଶ୍ବାସ ସେମାନଙ୍କର ଭଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତର ଖବର ଗୁଡ଼ିକୁ ପୁରୁଣା ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ମିଳିନଥାଏ ଯାହା ମିଳିବା ଦରକାର। ଯେତେବେଳେ ସାଇନାଥ ତାଙ୍କର ମ୍ୟାଗାସେସେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଲେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଏହି ଧାରଣା ଥିଲା ଯେ ଆମେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଏକ ଅଭିଲେଖାଗାର ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ସେହି ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଡିଜିଟାଲ ଫ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ, ଯାହା କେବଳ ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତର ଏକ ଅଭିଲେଖାଗାର ନୁହଁ ବରଂ ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପତ୍ରିକା ମଧ୍ୟ । ଏହାର ଅଂଶ ହୋଇଥିବା ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟ । PARI ସାମ୍ବାଦିକତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିଥାଉ । ଖରାପ, ଭଲ,ବୃତ୍ତି, ସଂସ୍କୃତି, ହଜିବାକୁ ବସିଥିଲା କଳା, ଅପରାଧ, କୃଷି, ଜାତି ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଆପଣଙ୍କର ଏକ ପୁସ୍ତକ ଏ ଭିଲେଜ ଆଓ୍ବେଟ୍ସ ଡୁମ୍ସଡେ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ବାରା ବିସ୍ଥାପିତ ଏବଂ ନିଃସହାୟ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କାହାଣୀ ବିଷୟରେ । କଷ୍ଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲେଖିବା ବେଳେ ଆପଣ କିପରି ସହାନୁଭୂତି ଓ ନିରପେକ୍ଷତା ମଧ୍ୟରେ କିପରି ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: ତିନୋଟି ଶିକ୍ଷା ମୋର ବହୁତ ପ୍ରିୟ । ଗୋଟିଏ ମୋର ପ୍ରଥମ ସମ୍ପାଦକଙ୍କ ଠାରୁ ମିଳିଥିଲା, ଯିଏ ମୋତେ ସବୁବେଳେ କାହା ପାଇଁ ଏବଂ କେଉଁଥି ପାଇଁ ସାମ୍ବାଦିକତା କରିବ ? ଦ୍ବିତୀୟଟି ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ବାଦିକ ସାର୍‌ ମାର୍କ ଟଲିଙ୍କ ଠାରୁ ଆସିଥିଲା ଯେତବେଳେ ମୁଁ ଏକ ଫେଲୋସିପ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଫୋଲେ ଥିଲି । ସେ ଆମକୁ କହିଥିଲେ କେବଳ ଆମେ କାହାଣୀ ଶୁଣାଇବା ବାଲା କାହଣୀ ନୁହଁ, ତୃତୀୟ ଶିକ୍ଷା ମୋତେ ସାଇନାଥଙ୍କ ଠାରୁ ମିଳିଥିଲା ।

ଆମ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମୁଁ ପଚାରିଥିଲି ଆମର ସମ୍ପାଦକ ମାନେ ଏପରି ଖବର ଉପରେ କାହିଁକି ନଜର ପକାଉନାହାନ୍ତି, ସେ ଜବାବ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ହୃଦୟ ନାହିଁ ତେବେ ଆଖି ଖବର ଦେଖିପାରିବ ନାହିଁ । ସେ ସହାନୁଭୂତି ଓ ଦୟା ଉପରେ କହୁଥିଲେ, ଯାହା କୌଣସିବି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭଲ ବ୍ଯକ୍ତି କରିଥାଏ । ରିପୋର୍ଟିଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ କଳାକୃତି ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ତୁ ସହାନୁଭୂତି ଏପରି ଏକ ଜିନିଷ ୟାହା ମୁଁ ଭାବୁଛି ସବୁବେଳେ ମୋ ସହିତ ରହିଛି । ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏଥେର ମୋର ଲାଳନପାଳନର ଭୂମିକା ରହିଛି । ମୋ ମା ଆ ବହୁତ ଦୟାଳୁ । ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏସବୁ ମୋତେ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଭଲ ଭାବରେ ସହାନୁଭୂତି ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଖବରରେ ହ୍ୟୁମାନ ଇଣ୍ଟ୍ରେଷ୍ଟ ନଥିଲେ ମୁଁ ଲେଖେନାହିଁ ।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଜଣେ ଲେଖକ ଏବଂ ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବରେ ଏକ ନୂତନ ଖବର ଓ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖିବାର ଶୈଳୀ କିପରି ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।

ଉତ୍ତର: ମୋତେ ଲାଗୁଛି ଏକ ପୁସ୍ତ ଲେଖିବା ପାଇଁ 5WH ଠାରୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ । ବର୍ଣ୍ଣନାତ୍ମକ ଲେଖା, ଯାହା ମୋତେ ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ, ଏହାକୁ ଶିଖିବାକୁ ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି , ଏଥିପାଇଁ ବହୁତ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଆପଣ ହଠାତ ବିଚ୍ଯୁତ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଜିନିଷଗୁଡିକୁ କାଳ୍ପନିକ ରୂପ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ , ଯାହା ଘଟୁଛି ତାହା ଲେଖିବାକୁ ପଡିବ । ଯାହାର ଅର୍ଥ କାହାଣୀର ରାସ୍ତାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ବୁଝିବାକୁ ପଡିବ ଓ ଲମ୍ବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଥିରେ ରହିବାକୁ ପଡିବ । ଅଣକାଳ୍ପନିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆପଣ ଷ୍ଟୋରୀ ଟେଲିଂ ଦକ୍ଷତାର ବ୍ୟବହାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଟୁଥିବା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାହାଣୀକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଅର୍ଥରେ, ଏହା ବହୁତ ଭିନ୍ନ। ଏକ ଭଲ ଅଣକାଳ୍ପନିକ ଲମ୍ବା ଅଂଶ ପାଇଁ ଏକ କାହାଣୀ, ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଏକ ଯାତ୍ରା ଆବଶ୍ୟକ। କାରଣ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଆକ୍ସନ ଓ ନନ୍‌ ଆକ୍ସନ ବିଷୟରେ ହୋଇଥାଏ। କିଛି ଘଟେ। ତେଣୁ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେ ଏହି ଅର୍ଥରେ, ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ହଜାର ଶବ୍ଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଖଣ୍ଡଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ଆମେରିକୀୟ ସାମ୍ବାଦିକ ପଲ ସାଲୋପେକଙ୍କ ସାମ୍ବାଦିକତା ଶୈଳୀ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲି, ଯାହାକୁ ସେ ଧୀର ସାମ୍ବାଦିକତା ବୋଲି କହନ୍ତି । ସାଇନାଥ ଏହାକୁ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଏକ ବ୍ୟାଖ୍ୟାମୂଳକ ରୂପ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆମକୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଖବର ବାହାରକୁ ଯାଇ ପ୍ରକୃତ କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଧୀର ହେବାକୁ ପଡିବ। ମୁଁ ଭାବୁଛି ଡିଜିଟାଲ୍ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଭବିଷ୍ୟତ ଏଠାରେ ରହିଛି।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଆପଣଙ୍କ ମତରେ ଜାତୀୟ ନୀତି ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନାକୁ ଆକାର ଦେବାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ସାମ୍ବାଦିକତା କ’ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ ?

ଉତ୍ତର: ଯଦି ଆପଣ ଭାରତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ମହାନଗରୀଗୁଡ଼ିକରେ ପରିଚାଳିତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଭାରତ ଏବେ ବଡ ଦେଶ, ମୁଁ କେବଳ 30ରୁ40 ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ ଗଣନା କରିପାରିବ, ଯାହା କୌଣସି ଦିନରେ ବି ଖବରରେ ଆସେ ନାହିଁ । ଏବେ ବିହାର ନିର୍ବାଚନ ସରିଛି, ଆମେ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପଲିଟିକାଲ ଭୋଟିଂ ଓ ଫାଇନାଲ ଫଳ ବିଷୟରେ ଜାଣୁ କିନ୍ତୁ ଆମେ କଣ ସୀମାଞ୍ଚଳର ଖବର ପଢିଥାଉ? ଆମେ ପଢନ୍ତି ନାହିଁ,ଆମେ କ'ଣ ଉତ୍ତର କର୍ଣ୍ଣାଟକରୁ କାହାଣୀ ପଢ଼ୁଛେ? ନା, ଆମେ କ'ଣ ନିୟମିତ ଭାବରେ ମରାଠୱାଡ଼ାରୁ କାହାଣୀ ପଢୁଛେ? ଆମେ ପଢୁନେ, ଆମେ କ'ଣ ରାୟଲସୀମାରୁ କାହାଣୀ ପଢ଼ିଛେ? ଆମେ ତାହା ପଢ଼ିବା ନାହିଁ। କ'ଣ ସେଠାରେ ରିପୋର୍ଟର ଅଛନ୍ତି? ହଁ, ରିପୋର୍ଟର ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ବିଟ୍‌ ରିପୋର୍ଟର । ତେଣୁ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଆଞ୍ଚଳିକ ସାମ୍ବାଦିକତା କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ରିପୋର୍ଟିଂ ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରାଥମିକତା ହେବା ଉଚିତ।

PARIରେ ଆମର ସମ୍ବଳ ଅନୁଯାୟୀ ଆମେ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୃଷି ପରିବେଶ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ରିପୋର୍ଟ କରୁ । ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମୁଁ ଜଣେ ଗ୍ରାମୀଣ ସାମ୍ବାଦିକ । ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ନାଗପୁରରେ ରହିଲି, କାରଣ ମୁଁ ଖବର ଗୁଡିକ ସହ ଅତି ନିକଟତର । ମୁଁ ସହଜରେ ଓଡ଼ିଶା, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ଛତିଶଗଡ, ଗୁଜୁରାଟ ଏବଂ ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବି , କାରଣ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଗୁଡିକରେ ଏପରି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ କମ୍‌ ରିପୋର୍ଟିଂ ହୋଇଛି । ଏହି ରାଜ୍ୟ ଗୁଡିକରେ ଆଦିବାସୀ ଜୀବନ, ​​ଜଳବାୟୁ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ସମସ୍ୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ। ମୁଁ ଏକ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ସ୍ୱର ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ମୋର ସ୍ୱର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ମୋର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଭିନ୍ନ ।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଗ୍ରାମୀଣ ସଙ୍କଟ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିବା ଏପରି ଏକ ଘଟଣା କିମ୍ବା ଅଭିଜ୍ଞତା ଆପଣ କହିପାରିବେ କି?

ଉତ୍ତର: ଏପରି ଅନେକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଅଛି, ଏକ ଘଟଣା ହେଉଛି ମୋ ଅଞ୍ଚଳର ଜଣେ 23-24 ବର୍ଷ ଯୁବତୀଙ୍କର ଏକ 6ମାସର ଶିଶୁ ଏବଂ ଏକ 3ବର୍ଷର ଝିଅ ଥିଲା । ତାଙ୍କ ସହ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତକାର କରୁଥିଲି ଏବଂ ସେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ କାରଣ ତାଙ୍କ ସ୍ବାମୀ ଜୀବନ ହାରିଦେଇଥିଲେ । ସେ କହିଥିଲେ, " ଦେଖ ମୁଁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିପାରିବି ନାହିଁ । କାରଣ ମୋ ପିଲାମାନେ ବହୁତ ଛୋଟ । ଏହି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ 18 ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବି, ଏହାପରେ ଶାନ୍ତିରେ ମରିପାରିବି । ଏଥି ପାଇଁ ମୋତେ 15ରୁ 20 ବର୍ଷ ଲାଗିବ । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋତେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ପଡିବ । ନଚେତ ସମାଜ ମୋତେ ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଦେବନାହିଁ । "

ପ୍ରଶ୍ନ: ଆଗାମୀ ଦଶନ୍ଧିରେ ଆପଣ ଭାରତର ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନର ବିକାଶକୁ କିପରି ଦେଖନ୍ତି?

ଉତ୍ତର: ଯଦି ବ୍ୟବସାୟ ଯଥାସମ୍ଭବ ଜାରି ରହେ, ତେବେ ମୁଁ ଅନେକ କାରଣ ପାଇଁ ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରବାସ ଦେଖିପାରୁଛି। ମୋତେ ଲାଗୁନାହିଁ ଯେ ଲୋକମାନେ, ବିଶେଷକରି ଯୁବକମାନେ ମାଞ୍ଚଳରେ ରହିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏପରି ଅଞ୍ଚଳ ରହିବ ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ହେବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତ ପରିବେଶଗତ, ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନକରେ, ମୁଁ ଭାରତକୁ ସେହି ସ୍ତରରେ ଉନ୍ନତି କରୁଥିବାର ଦେଖିପାରୁନାହିଁ ଯାହା ଏହା ଆଶା କରୁଛି।ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ପରି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକୃତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେବ। ଯଦି ଜଣେ ଚାଷୀଙ୍କ ହାରାହାରି ବାର୍ଷିକ ଆୟ, ଧରାଯାଉ, ମାତ୍ର 20,000-30,000 ଟଙ୍କା, ତେବେ ମୁଁ ଏପରି ଏକ ଦେଶକୁ ଆକଳନ କରିପାରିବି ନାହିଁ ଯାହା ଆଗାମୀ 50 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିକଶିତ ଦେଶ ହେବ। ଆମକୁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ ସେ ବିଷୟରେ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପଡିବ।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଗ୍ରାମୀଣ ରିପୋର୍ଟିଂରେ କ୍ୟାରିୟର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କୁ କଣ ପରାମର୍ଶ ଦେବେ?

ଉତ୍ତର: ଗ୍ରାମୀଣ ରିପୋର୍ଟିଂ ପାଇଁ ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡିବ । କିନ୍ତୁ ସମାନ ଭାବରେ ଶିକ୍ଷାଗତ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଏକ ଘରୋଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠପଢାଉଛି। ମୁଁ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲାଗି ରହିବାକୁ କହେ। 5W1H ବାହାରେ ମାନବ କାହାଣୀ କହିବା ପାଇଁ। ଛୋଟ ସହରରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗ୍ରାମୀଣ ରିପୋର୍ଟିଂ ଅଧିକ ସ୍ୱାଭାବିକ ହୋଇପାରେ। ସେମାନେ ଗ୍ରାମୀଣ ରିପୋର୍ଟିଂକୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭାବରେ ଦେଖିପାରିବେ। ସେମାନେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥନୀତି, ରାଜନୀତି, ସଂସ୍କୃତି, କଳା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ବିଷୟରେ ରିପୋର୍ଟ କରିପାରିବେ।

ପ୍ରଶ୍ନ: ଗ୍ରାମୀଣ ଭାରତକୁ କଭର କରୁଥିବା ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକ ଏବଂ ଲେଖକ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ରାମୋଜୀ ଏକ୍ସିଲେନ୍ସ ଆୱାର୍ଡସ୍‌ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?

ଉତ୍ତର: ସତ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହା ହଠାତ୍ ହୋଇଛି। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋତେ ଏହି ଖବର ଦେବାକୁ ଫୋନ୍ କରିଥିଲି ମୁଁ କହିଥିଲି ଯେ ମୁଁ ସେହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ଏବଂ ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲି। ସବୁବେଳେ କଷ୍ଟକର ପରିସ୍ଥିତି ଥାଏ, ବିଶେଷକରି ଯଦି ଆପଣ ଏକ ଅଣ-ମେଟ୍ରୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥାଆନ୍ତି। କମ ସୁଯୋଗ ଥାଏ, ଏବଂ କେତେକ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ସମ୍ବଳର ଅଭାବ ଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ରହିବାକୁ ପଡିବ । ଏହି ପୁରସ୍କାର ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ମିଳିଛି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋର ସାମ୍ବାଦିକତାକୁ ପୁନଃପ୍ରଯୋଜନ କରିବା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲି। ଜୁରି ଗ୍ରୁପ ପ୍ରତି ମୋର କୃତଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ନାହିଁ। ଏହା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସାହଜନକ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଉଛି । ଏହା ଆଞ୍ଚଳିକ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଅଗ୍ରଣୀ ସ୍ୱର୍ଗତ ଶ୍ରୀ ରାମୋଜୀ ରାଓଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଯାହା ମୋତେ ଅଧିକ ଖୁସି ଏବଂ ଗର୍ବିତ କରେ।

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢନ୍ତୁ-ରାମୋଜୀ ଫିଲ୍ମ ସିଟିରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ 7 ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ: ସେବା ଓ ପାରଦର୍ଶିତା ପାଇଁ ମିଳିଲା ସମ୍ମାନଜନକ 'ରାମୋଜି ଏକ୍ସଲେନ୍ସି ଆୱାର୍ଡ'