140 आणि 1600 नंबर सीरीजवरील कॉल्सवर स्पॅम लेबल दाखवणे बंद: ट्राईचे ट्रूकलरला निर्देश
ट्राईनं ट्रूकलरसहित अॅप्सना 140 आणि 1600 नंबर सीरीजवरील स्पॅम लेबल दाखवणे बंद करण्याचे निर्देश दिले आहेत. ही संख्या टेलिमार्केटिंग व बँकिंगसाठी अधिकृत आहेत.
Published : July 9, 2026 at 9:59 AM IST
मुंबई: दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI) नं ट्रूकलरसारख्या कॉलर आयडेंटिफिकेशन अॅप्सना 140 आणि 1600 नंबर सीरीजमधील कॉल्सवर स्पॅम लेबल दाखवणे बंद करण्याचे निर्देश दिले आहेत. ही संख्या सरकारी आणि अधिकृत व्यावसायिक सेवांसाठी वापरली जाते. यामुळं खऱ्या कॉल्सना अडथळा येत होता, असं ट्राईचं म्हणणं आहे. ट्राईनं 2025 मध्ये दूरसंचार व्यावसायिक संप्रेषण ग्राहक प्राधान्य नियमांत (Telecom Commercial Communications Customer Preference Regulations) सुधारणा केल्या होत्या. यानुसार, थर्ड-पार्टी अॅप्सनी 140 आणि 1600 सीरीजमधील कॉल्स ब्लॉक किंवा टॅग करू नयेत, असे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.
Wondering why spam calls have increased SIGNIFICANTLY in India recently? Well, it's actually going to get worse, here’s why:
— Rishit Jhunjhunwala (@rishj) July 8, 2026
In late 2025, TRAI enforced businesses to call consumers using 140 (for telemarketing calls) and 1600 (for BFSI companies to make service/transaction… pic.twitter.com/Gy5ykiBxrL
ट्राई का घेतला हा निर्णय? : 140 सीरीज मुख्यतः टेलिमार्केटिंगसाठी आणि 1600 सीरीज बँकिंग व वित्तीय सेवांसाठी (पेमेंट अलर्ट, खाते अपडेट्स इ.) राखीव आहे. ही संख्या अधिकृत बिझनेस लाइन्स म्हणून ओळखली जाते. मात्र, वापरकर्त्यांच्या क्राउड-सोर्स्ड स्पॅम रिपोर्टमुळं अॅप्स संपूर्ण श्रेणीला स्पॅम म्हणून दाखवत होतं. यामुळं नोंदणीकृत व्यवसाय आणि सरकारी संदेश देखील प्रभावित होत होते. ट्राईनं यावर आळा घालण्यासाठी हे पाऊल उचललं आहे.
ट्रूकलरचे पालन, पण नवीन समस्या : ट्रूकलरनं ट्राईच्या निर्देशांचं पालन केल्याचं सांगितलं आहे. मात्र, कंपनीनं यामुळं निर्माण झालेल्या समस्यांकडं लक्ष वेधलं आहे. ट्रूकलरचे सीईओ रिशित झुनझुनवाला यांनी सांगितलं की, दररोज 51 मिलियनहून अधिक 140 आणि 1600 सीरीजचे कॉल्स उत्तर न मिळाल्यानं डिस्कनेक्ट होत आहेत. टेकक्रंचच्या रिपोर्टनुसार, गेल्या आठ महिन्यांत 140 सीरीजच्या 81 टक्के आणि 1600 सीरीजच्या 79 टक्के कॉल्स वापरकर्त्यांनी दुर्लक्षित केले आहेत. याच काळात वापरकर्त्यांनी 74 मिलियन कॉल्स मॅन्युअली ब्लॉक केले. ऑक्टोबर 2025 नंतर 1600 सीरीजवरील ब्लॉकिंगचे प्रमाण तीनपट वाढलं आहे. ट्रूकलर आता या नंबरांना थेट स्पॅम म्हणून मार्क करण्यास असमर्थ असल्यानं “Frequently Blocked” बॅज दाखवत आहे. यामुळं वापरकर्त्यांना इशारा मिळतो की, ही संख्या अनेकांनी ब्लॉक केली आहे. ट्राईला आयटी अॅक्टअंतर्गत अधिकार हवे : सध्या ट्राईला ट्रूकलर, हिया, हूझकॉलसारख्या अॅप्सवर थेट कारवाई करता येत नाही, कारण ते आयटी अॅक्टअंतर्गत इंटरमीडियरी मानले जातात. ट्राई आता स्वतःला अधिकृत एजन्सी म्हणून नियुक्त करण्याची मागणी करत आहे. यामुळं थेट कारवाई करता येईल.
140 आणि 1600 सीरीज कशासाठी? : फेब्रुवारी 2025 मध्ये अंतिम रूप दिलेल्या नियमांनुसार, ही विशेष प्रीफिक्स संख्या वापरकर्त्यांना कॉलचा प्रकार त्वरित ओळखण्यास मदत करतात. बँका, एनबीएफसी, म्युच्युअल फंड्स आणि इन्शुरन्स कंपन्यांना 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत या नंबरांवर स्थलांतरित व्हावे लागणार आहे. ही बातमी वापरकर्त्यांच्या हितासाठी ट्राईनं उचललेल्या पावलावर प्रकाश टाकते, तर दुसरीकडं ट्रूकलरसारख्या अॅप्ससमोर येणाऱ्या व्यावहारिक अडचणींनाही हाताळते. यामुळं व्यावसायिक संदेश आणि ग्राहक संरक्षण यांचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न दिसतो.
हे वाचलंत का :
