ओपनएआयचा पेंटागॉनशी करार : एआय मॉडेल्स वर्गीकृत नेटवर्कमध्ये तैनात

मुंबई : ओपनएआय या आघाडीच्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) कंपनीनं अमेरिकेच्या संरक्षण विभाग (पेंटागॉन, ज्याला आता यूएस डिपार्टमेंट ऑफ वॉर म्हणून संबोधलं जातं) सोबत एक महत्त्वपूर्ण करार केला आहे. या करारानुसार, ओपनएआयची एआय मॉडेल्स अमेरिकी संरक्षण विभागाच्या वर्गीकृत (क्लासिफाइड) क्लाउड नेटवर्कमध्ये तैनात केली जाणार आहेत. कंपनीचे सीईओ सॅम ऑल्टमन यांनी एक्स (पूर्वीचे ट्विटर) वर पोस्ट करून ही माहिती दिली. हा करार एआय तंत्रज्ञानाच्या लष्करी वापरातील सुरक्षितता आणि नैतिकतेच्या मुद्द्यांवर आधारित आहे. ओपनएआयनं आपल्या दोन मुख्य सुरक्षा तत्त्वांचं पालन करण्यावर भर दिला आहे. देशांतर्गत मोठ्या प्रमाणात निरीक्षण (डोमेस्टिक मास सर्व्हेलन्स) आणि बल प्रयोगासाठी (फोर्सच्या वापरासाठी) मानवी जबाबदारी, ज्यात स्वायत्त शस्त्र प्रणाली (ऑटोनॉमस वेपन सिस्टम्स) समाविष्ट आहेत.

कराराची पार्श्वभूमी आणि तपशील
हा करार अलीकडील घटनांच्या पार्श्वभूमीवर झाला आहे. ओपनएआय आणि इतर एआय कंपन्यांमध्ये अमेरिकी संरक्षण विभागासोबत करार आहेत, परंतु अलीकडे अ‍ॅथ्रोपिक या कंपनीसोबत संरक्षण विभागाचा वाद झाला. अॅंथ्रोपिकनं आपल्या एआय मॉडेल्सचा वापर देशांतर्गत मोठ्या प्रमाणात निरीक्षण किंवा पूर्णपणे स्वायत्त शस्त्रांसाठी होऊ नये, असं म्हटलं होतं. संरक्षण विभागानं याला विरोध केला आणि करार रद्द करण्याची धमकी दिली होती. या पार्श्वभूमीवर सॅम ऑल्टमन यांनी ओपनएआयचे तत्त्व समान असल्याचं सांगितलं आणि विभागासोबत चर्चा केलीय.

परिणामी, विभागानं ओपनएआयच्या या दोन मुख्य सुरक्षा तत्त्वांना मान्यता दिली. ऑल्टमन यांच्या म्हणण्यानुसार, "डिपार्टमेंट ऑफ वॉरनं या तत्त्वांचे कायदे आणि धोरणांमध्ये प्रतिबिंबित केले असून आम्ही ते आमच्या करारात समाविष्ट केलं आहे." ओपनएआयनं तांत्रिक सेफगार्ड्स तयार करण्याचं करण्याचं आश्वासन दिलंय, जेणेकरून मॉडेल्स योग्यरित्या वागतील. हा करार क्लाउड-आधारित तैनातीपुरता मर्यादित आहे. हा करार एज सिस्टम्स (जसं की विमान किंवा ड्रोन) वर नाही. ओपनएआयनं विभागाला इतर एआय कंपन्यांसाठीही समान अटी ठेवण्याची विनंती केली आहे. ऑल्टमन यांनी म्हटलं की, "सुरक्षितता आणि व्यापक वितरण यांचा समतोल साधणे महत्त्वाचं आहे." हा करार एआयच्या लष्करी वापरात मानवी नियंत्रण आणि नैतिक मर्यादा कायम ठेवण्याचा प्रयत्न आहे.

महत्त्व आणि परिणाम
हा करार ओपनएआयसाठी एक मोठी उपलब्धी आहे, कारण यामुळं त्यांची एआय मॉडेल्स अमेरिकी संरक्षणाच्या गुप्त नेटवर्कमध्ये वापरली जाऊ शकतील. यामुळं राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी एआयचा वापर वाढेल, जसं की गुप्त माहितीचं विश्लेषण, युद्ध नियोजन इ. परंतु कंपनीनं स्वायत्त शस्त्रे किंवा नागरिकांवर निरीक्षणासाठी वापर टाळण्यावर जोर दिला आहे. या घटनेमुळं एआय क्षेत्रातील नैतिक चर्चा पुन्हा तीव्र झाली आहे. काहींच्या मते, लष्करी वापरासाठी एआय कंपन्यांनी मर्यादा घालणे आवश्यक आहे, तर इतरांचे मत आहे की राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी अशा मर्यादा अडथळा ठरू शकतात. ओपनएआयचा हा दृष्टिकोन इतर कंपन्यांसाठी आदर्श ठरू शकतो.

हे वाचलंत का :

1. अँथ्रोपिक एआय तंत्रज्ञानाचा वापर 'तात्काळ' थांबवा; डोनाल्ड ट्रम्प यांचा अमेरिकन सरकारला आदेश
2. ओपनएआयमध्ये 110 अब्ज डॉलरची नवी गुंतवणूक; मायक्रोसॉफ्ट आणि ओपनएआय यांच्यातील भागीदारी मजबूत
3. ओपनएआय आणि ॲमेझॉन यांच्यातील मोठी धोरणात्मक भागीदारी