भारताच्या डेटा सेंटर क्षमतेत दुप्पट वाढ, 2024 च्या तुलनेत 103 टक्के वाढ

नवी दिल्ली : सॅव्हिल्स इंडियाच्या ताज्या अहवालानुसार, 2025 मध्ये भारतानं डेटा सेंटर क्षेत्रात अभूतपूर्व प्रगती केलीय. देशानं 387 मेगावॅट आयटी (MW IT) नवीन डेटा सेंटर क्षमता (India data center capacity increase ) जोडलीय. ही क्षमता 2024 मधील 191 मेगावॅट आयटीच्या तुलनेत 103 टक्के वार्षिक वाढ दर्शवते. मागणीच्या बाबतीतही 5 टक्के वाढ नोंदवली गेली असून, एकूण शोषण 427 मेगावॅट आयटीपर्यंत पोहोचली आहे. हायपरस्केल डेटा सेंटर्स, क्लाउड अॅडॉप्शन, एआय वर्कलोड्स आणि 5G रोलआऊट यामुळं ही वाढ झालीय.

क्षमता आणि कार्यरत स्टॉकमध्ये मोठी वाढ
2025 मध्ये जोडलेल्या 387 मेगावॅट आयटी क्षमतेमुळं देशातील एकूण कार्यरत डेटा सेंटर स्टॉक 1,520 मेगावॅट आयटीवर पोहोचला आहे, जो मागील वर्षाच्या तुलनेत 34 टक्के अधिक आहे. पुरवठ्यात मुंबईचा वाटा सर्वाधिक 34 टक्के, दिल्ली-एनसीआरचा 20 टक्के आणि चेन्नईचा 19 टक्के आहे. मागणीच्या बाबतीत मुंबई आणि चेन्नई या दोन शहरांनी एकत्रित 70 टक्के डेटा सांभाळला असून, एकूण 472 मेगावॅट आयटीत त्यांचाच मोठा वाटा आहे.

वाढीमागील प्रमुख कारणे
ही वाढ झपाट्यानं होण्यामागे जागतिक हायपरस्केलर्स, देशांतर्गत क्लाउड प्रदाते आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदारांची मोठी भूमिका आहे. क्लाउड सेवांचा वाढता अवलंब, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आधारित कार्यभार, 5जी नेटवर्कचा विस्तार आणि इंटरनेट ऑफ थिंग्स (आयओटी) ची वाढती मागणी हे प्रमुख घटक आहेत. याशिवाय, एंटरप्राइज कोलोकेशन आणि एज डेटा सेंटर्सची मागणीही सातत्यानं वाढत आहे. 5जी आणि मोबाइल स्ट्रीमिंगच्या वाढत्या वापरामुळं टियर-2 आणि टियर-3 शहरांमध्येही हायपरस्केल सुविधांची गरज निर्माण झाली आहे.

उदयोन्मुख शहरांचा उदय
प्रमुख महानगरांव्यतिरिक्त विशाखापट्टणम, कोलकाता आणि हैदराबाद या उदयोन्मुख बाजारपेठा वेगानं पुढे येत आहेत. विशाखापट्टणमला धोरणात्मक पाठबळ, कमी खर्च आणि अंडरसी केबल्सचा लाभ मिळत आहे. कोलकात्याचा अंदाजित सीएजीआर 48 टक्के तर हैदराबादचा 44 टक्के आहे. या शहरांमध्ये कमी विलंबता (लो-लेटन्सी) आणि स्थानिक डेटा गरजांमुळं 5जी, आयओटीसाठी योग्य वातावरण निर्माण होत आहे.

सॅव्हिल्स इंडियाच्या अहवालानुसार, भारताची डेटा सेंटर क्षमता 2023 पर्यंत तिप्पट होऊन 4 गिगावॅट आयटीपेक्षा अधिक होईल. यासाठी 23 टक्के चक्रवाढ वार्षिक वाढीदर (सीएजीआर) अपेक्षित आहे. “2025 मध्ये सुमारे 430 मेगावॅटची मागणी अपेक्षित आहे. उद्योग आणि हायपरस्केल दोन्ही स्तरावरून ही मागणी वाढत आहे. क्लाउडचा वाढता अवलंब आणि उदयोन्मुख ठिकाणे जसे विशाखापट्टणम यामुळं भारत डेटा सेंटर गुंतवणुकीसाठी आकर्षक गंतव्य बनत आहे,” असं सॅव्हिल्स इंडियाचे डायरेक्टर आणि लीड डेटा सेंटर सर्व्हिसेस श्रीहरी श्रीनिवासन यांनी सांगितलं. या सर्व घडामोडींमुळं भारत जागतिक डिजिटल पायाभूत सुविधांच्या क्षेत्रात वेगानं उदयास येत असून, दीर्घकालीन आणि स्केलेबल गुंतवणुकीसाठी मजबूत केंद्र बनत आहे.

हे वाचलंत का :

1. गूगल पिक्सेल 9 मालिकेला लवकरच अ‍ॅपलच्या एअरड्रॉपची सुसंगतता मिळणार
2. विवो X200T भारतात लवकरच लाँच होणार: दमदार स्पेसिफिकेशन्स लीक
3. अंतराळ स्थानकावरून चार अंतराळवीरांचा अकाली परतावा : वैद्यकीय समस्येमुळं निर्णय