तांब्यापासून फायबरपर्यंत : दूरसंचार क्षेत्रातील जुन्या तांब्याच्या मालमत्तांमधून मोठ्या फायद्याची आशा

अनेक दशकांपासून तांब्याच्या किमती जागतिक आर्थिक स्थिती दर्शवत आल्या आहेत, परंतु आज जग तांब्याच्या तुटवड्याचा सामना करत आहे. नूतनीकरणक्षम ऊर्जा प्रणाली, ईव्ही चार्जिंग नेटवर्क, विद्युतीकरण आणि पायाभूत सुविधांसाठी तांबे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

तांब्याचे खाणकाम मंद, महागडे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या गुंतागुंतीचे आहे, ज्यासाठी मोठ्या प्रमाणात धातू आणि इतर मंजुरीसाठी दीर्घ कालावधी लागतो. 2030 पर्यंत, जागतिक पुरवठा मागणीच्या केवळ 80% भाग पूर्ण करू शकेल. त्याचवेळी, जगभरातील दूरसंचार कंपन्या भारत (नॅशनल ब्रॉडबँड मिशन 2.0), अमेरिका (बीईएडी प्रोग्राम), कॅनडा (युनिव्हर्सल ब्रॉडबँड फंड), ऑस्ट्रेलिया (एनबीएन अपग्रेड्स), युरोप यांसारख्या प्रमुख राष्ट्रीय ब्रॉडबँड कार्यक्रमांतर्गत जुन्या तांब्याच्या नेटवर्कऐवजी फायबर नेटवर्क बसवत आहेत.

एटी अँड टी, बीटी ग्रुप आणि ऑरेंज यांसारख्या प्रमुख कंपन्या तांब्याच्या पायाभूत सुविधा बंद करत आहेत. या बदलामुळे एक अनपेक्षित उपाय समोर आला आहे. कालबाह्य दूरसंचार नेटवर्कमध्ये असलेले लाखो टन पुन्हा वापरात आणण्यायोग्य तांबे मिळवता येईल. भारतात, बीएसएनएल आणि एमटीएनएल सारख्या कंपन्यांकडे पुनर्वापर करण्यायोग्य तांब्याची मोठी मालमत्ता आहे. तांब्याव्यतिरिक्त, जुन्या दूरसंचार प्रणालींमध्ये सोने, चांदी, कोबाल्ट आणि टायटॅनियमसारखे मौल्यवान धातू असतात.

या सामग्रीचा पुनर्वापर केल्याने केवळ जागतिक तांबे पुरवठा साखळीलाच आधार मिळत नाही, तर फायबरच्या विस्तारासाठी निधी उभारण्यासही मदत होते. भारतासाठी, हे स्थित्यंतर चक्रीय अर्थव्यवस्थेला बळकट करण्याची आणि त्याचवेळी डिजिटल पायाभूत सुविधांच्या वाढीला गती देण्याची एक धोरणात्मक संधी आहे.

तांब्याच्या तारा (IANS)

काय होतील फायदे - बंद पडलेल्या दूरसंचार नेटवर्कमधील तांब्याच्या पुनर्वापरामुळे मोठे पर्यावरणीय आणि आर्थिक फायदे मिळतात. यामुळे पारंपरिक खाणकामाच्या तुलनेत पर्यावरणावरील परिणाम 15% पर्यंत कमी होतो, पुरवठा अधिक वेगाने उपलब्ध होतो, खरेदीचा खर्च कमी होतो आणि बंद पडलेल्या मालमत्तांचा लगेच परतावा मिळणे शक्य होते.

उदाहरणार्थ, बीटी ग्रुपने पुनर्वापर केलेल्या तांब्याच्या विक्रीतून अंदाजे 105 दशलक्ष पौंड कमावले. जरी त्यांनी त्यांच्या पुनर्प्राप्त करण्यायोग्य साठ्याचा केवळ एक छोटासा भाग वापरला असला तरी हे शक्य झाले. जागतिक स्तरावर, विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार, फायबर जुन्या नेटवर्कची जागा घेत असताना पुढील दशकात सुमारे 8,00,000 टन तांबे पुनर्प्राप्त केले जाऊ शकते. पुनर्वापरावर आधारित हा महसूल अत्यंत महत्त्वाचा आहे, कारण फायबर टाकणे अजूनही भांडवल-केंद्रित आहे आणि अनेक प्रदेशांमध्ये अजूनही कव्हरेजमध्ये तफावत आहे.

पुनर्प्राप्त केलेले तांबे टेलिकॉम ऑपरेटर्सना फायबर रोलआउटचा खर्च भरून काढण्यास, जुन्या तांब्याच्या नेटवर्कवरील देखभालीचा खर्च कमी करण्यास, आणि जुन्या पायाभूत सुविधा पूर्णपणे बंद करून कामकाज सुव्यवस्थित करण्यास मदत करते.

यातून मुख्य निष्कर्ष काय निघतो - भारताची धातू पुनर्प्राप्तीची परिसंस्था विस्तारत असल्यामुळे, टेलिकॉम तांब्याच्या पुनर्वापराचा फायदा मिळवण्यासाठी भारत सुस्थितीत आहे. हिंडाल्को इंडस्ट्रीजसारख्या कंपन्या प्रगत पुनर्वापर क्षमता मजबूत करत आहेत, ज्यामुळे टेलिकॉम स्क्रॅपवर देशांतर्गत कार्यक्षम प्रक्रिया करणे शक्य होत आहे.

भारताचे फिक्स्ड-लाइन नेटवर्क ऐतिहासिकदृष्ट्या कॉपर लोकल लूप्सवर उभारले गेले होते, ज्यात अंदाजे 45 दशलक्ष किमी लाईन्स मुख्यतः 1985-2010 दरम्यान टाकण्यात आल्या होत्या. या पायाभूत सुविधांपैकी बहुतांश बीएसएनएल (BSNL) आणि एमटीएनएल (MTNL) यांच्या मालकीच्या आहेत, ज्यापैकी बऱ्याचशा आता 20-35 वर्षे जुन्या आणि लक्षणीयरीत्या खराब झालेल्या आहेत. भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाच्या (TRAI) अहवालांनुसार, कॉपर लूप्स सार्वजनिक क्षेत्रातील ऑपरेटर्सकडे केंद्रित आहेत, ज्यातील मोठे भाग जुने झाल्यामुळे आणि कमी देखभालीमुळे खराब झालेले किंवा आर्थिकदृष्ट्या अव्यवहार्य आहेत.

भारताकडे जगातील सर्वात मोठ्या लेगसी कॉपर ऍक्सेस नेटवर्क्सपैकी एक असल्यामुळे, पुनर्वापर करण्यायोग्य तांब्याची क्षमता लाखो टन असल्याचा अंदाज आहे. स्क्रॅपच्या पुनर्विक्रीपलीकडे, टेलिकॉम ऑपरेटर्स फायबर रोलआउटसाठी डक्टचा पुनर्वापर, देखभालीचा खर्च कमी करणे आणि कार्यवाही सुलभ करून अतिरिक्त पैसे मिळवू शकतात. उद्योग अभ्यासातून असं दिसून येतं की, काही विशिष्ट प्रकल्पांमध्ये पुनर्प्राप्त केलेल्या सुमारे 3,50,000 फूट तांब्यामागे 10 लाख डॉलर्सपर्यंतची बचत होऊ शकते. एकंदरीत, तांब्याची पुनर्प्राप्ती ही एक धोरणात्मक, महसूल मिळवून देणारी एक मोठी संधी आहे, जी भारतातील फायबर विस्तार आणि चक्रीय अर्थव्यवस्थेच्या वाढीस समर्थन देते.

निष्कर्ष - जागतिक तांब्याची मागणी वाढत असताना आणि खाणकाम उत्पादन त्या गतीने वाढण्यास धडपडत असताना, जुन्या नेटवर्कमध्ये असलेल्या तांब्याची पुनर्प्राप्ती करून पैसे मिळवण्यासाठी दूरसंचार कंपन्या एका मजबूत स्थितीत आहेत. यशस्वी तांबे पुनर्प्राप्ती कार्यक्रमांसाठी मालमत्तेची तपशीलवार यादी, अचूक केबल मॅपिंग (भूमिगत आणि हवाई), टप्प्याटप्प्याने सेवामुक्त करण्याच्या योजना, मजबूत पुनर्वापर भागीदारी आणि एआय-चालित दस्तऐवजीकरण तसंच पुनर्प्राप्ती नियोजनाची आवश्यकता असते.

त्याचवेळी, भारतीय अभियंते जागतिक दूरसंचार फायबर संक्रमणास समर्थन देण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहेत. नेटवर्क सर्वेक्षण, मार्ग व्यवहार्यता अभ्यास, तार्किक आणि भौतिक रचना (FTTx, HFC) यांचे व्यवस्थापन करणे आणि तपशीलवार GIS/CAD अभियांत्रिकी रेखाचित्रे तयार करणे ही त्यांची कामं आहेत. जबाबदाऱ्यांमध्ये बिल ऑफ मटेरियल्स, खर्चाचा अंदाज, स्प्लिस नियोजन, क्षमता अंदाज, ईपीसी समन्वय, परवानग्या, वाहतूक नियंत्रण नियोजन, मानकांचे पालन आणि संपूर्ण प्रकल्प दस्तऐवजीकरण यांचाही समावेश आहे.

जागतिक दूरसंचार कंपन्या तांत्रिक कौशल्य, खर्चातील कार्यक्षमता, विस्तारक्षमता आणि जलद प्रतिसाद यासाठी भारतीय अभियांत्रिकी संघांवर अवलंबून असतात. त्यामुळे ते राष्ट्रीय फायबर रोलआउट आणि नेटवर्क आधुनिकीकरण कार्यक्रमांचे प्रमुख प्रवर्तक ठरतात.

(लेखक परिचय - सध्या, रमेश पैडपल्ली हे भारतातील हैदराबाद येथे स्थित SYMNN नेटवर्क्सचे सह-प्रवर्तक / संचालक आहेत, जे जागतिक ग्राहकांसाठी अभियांत्रिकी टेलिकॉम सेवांमध्ये विशेषज्ञ आहेत.)

(टीप - या लेखात व्यक्त केलेली मते आणि दिलेली तथ्ये लेखकाची वैयक्तिक आहेत. येथे मांडलेली तथ्ये आणि मते यांच्याशी ईटीव्ही भारत सहमत असेलच असे नाही.)