आम्लपित्त किंवा बद्धकोष्ठता नाही, पोटाच्या उजव्या बाजूला वेदना होणे गंभीर आजाराचे लक्षण

symptoms of gallstones: यकृताद्वारे तयार होणारे पित्त पित्ताशयात साठवले जाते. हे पित्त घट्ट होते आणि पचनसंस्थेपर्यंत पोहोचते, ज्यामुळे पचनक्रियेला मदत होते. परंतु, जीवनशैलीतील बदल पित्ताशयात स्टोन तयार होण्यास हातभार लावू शकतात. खराब आहार (चरबी आणि साखरेचे जास्त प्रमाण आणि फायबरचे कमी प्रमाण), लठ्ठपणा आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव ही पित्ताशयात खडे तयार होण्याची मुख्य कारणं आहेत. कारण ते पित्तातील कोलेस्टेरॉलची पातळी वाढवतात आणि पित्ताशय योग्यरित्या रिकामे होण्यापासून रोखतात. ज्यामुळे स्टोन तयार होण्याचा धोका वाढतो. पित्ताशयातील स्टोन टाळण्यासाठी अस्वास्थ्यकर जीवनशैली टाळणे आवश्यक आहे, कारण त्यामुळे दीर्घकाळात गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. ज्यामध्ये पित्ताशयाचा कर्करोग सारख्या परिस्थितींचा समावेश आहे. या लेखाद्वारे पित्ताशयातील स्टोनच्या लक्षणांबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.

आम्लपित्त किंवा बद्धकोष्ठता नाही, पोटाच्या उजव्या बाजूला वेदना होणे गंभीर आजाराचे लक्षण (Getty Images)

पित्ताशयाचे गॉलब्लैडर म्हणजे काय?

पित्ताशय ही यकृताच्या मागे एक पिशवीसारखी रचना असते, जी पचनास मदत करते. यकृताद्वारे तयार होणारे पित्त एंजाइम पित्ताशयामध्ये साठवले जातात. जेव्हा एखादी व्यक्ती जेवते तेव्हा पित्ताशय लहान आतड्याच्या वरच्या भागात पित्त सोडते. या प्रक्रियेला ड्युओडेनल एम्पेटिंग म्हणतात. येथून पचन प्रक्रिया सुरू होते.

परंतु, उपलब्ध असलेले सर्व काही खाणे आणि अस्वास्थ्यकर जीवनशैलीमुळे पित्ताशयाचे गॉलब्लैडर तयार होतात. ही समस्या पुरुषांपेक्षा महिलांमध्ये जास्त आढळते. तज्ञांचं म्हणणं आहे की, पित्ताशयामध्ये पचन रस दीर्घकाळ टिकून राहणे, अनियमित खाण्याच्या सवयी आणि कोलेस्टेरॉल विरघळण्यास असमर्थता ही सर्व कारणे कारणीभूत आहेत. हे घटक पित्ताशयाला योग्यरित्या आकुंचन पावण्यापासून रोखतात, ज्यामुळे पचन रस हळूहळू स्टोनसारखे होतात. परिणामी पित्ताशयाचे स्टोन तयार होतात.

काही प्रकरणांमध्ये, संसर्गामुळे पचनसंस्थेतील रस घट्ट होऊ शकतो, ज्यामुळे पित्ताशयाचे स्टोन तयार होतात. शिवाय, पित्ताशयाचे स्टोन हे लठ्ठपणा, मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि उच्च कोलेस्ट्रॉल यासारख्या जीवनशैलीतील आजारांशी जोडलेले आहेत. या परिस्थितींकडे दुर्लक्ष केल्याने कधीकधी कर्करोगासारखे गंभीर आजार होऊ शकतात. म्हणून, लक्षणं लवकर ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

पित्ताशयाचे स्टोन का तयार होतात? मेयो क्लिनिकनुसार, पित्ताशयामध्ये पित्त असते, ज्यामध्ये कोलेस्टेरॉल विरघळवून शरीरातून काढून टाकणारी रसायने देखील असतात. मात्र,कधी कधी पित्तासोबत खूप जास्त कोलेस्टेरॉल बाहेर पडते. अशा परिस्थितीत, जास्तीचे कोलेस्टेरॉल स्फटिक बनते आणि स्टोन तयार होतात. अशा परिस्थितीत, पित्ताशयाचे पित्त पूर्णपणे काढून टाकता येत नाही. हे पित्त नंतर कडक होते आणि स्टोनमध्ये रुपांतरित होतात.

पित्ताशयाच्या स्टोनची लक्षणं काय आहेत? पित्ताशयाच्या स्टोनची लक्षण व्यक्तीपरत्वे वेगवेगळी असू शकतात. काही लोकांना वरच्या ओटीपोटात वेदना होतात, ज्याकडे बरेच लोक दुर्लक्ष करतात, त्यांना वाटते की ते गॅस आहे. याची इतर लक्षणे देखील आहेत. त्यात समाविष्ट आहेत...

• उलट्या, मळमळ
• भूक न लागणे
• वायू निर्मिती, आम्लता
• पोटाच्या वरच्या उजव्या भागात असह्य वेदना

पित्ताशयाचे स्टोन तयार होण्याची कारणे

• गर्भनिरोधक गोळ्या घेणाऱ्या महिलांमध्ये पित्ताशयाचे स्टोन जास्त आढळतात.
• ही समस्या जास्त जंक फूड खाणाऱ्या लोकांमध्येही होऊ शकते.
• मधुमेहाच्या रुग्णांनाही ही समस्येचा सामना करावा लागू शकतो.
• पित्ताशयाचा संसर्ग किंवा यकृत सिरोसिस असलेल्या लोकांमध्येही पित्ताशयाचे स्टोन तयार होऊ शकतात.
• अवयव प्रत्यारोपण झालेल्या लोकांनाही ही समस्या येऊ शकते.
• जास्त वजन असलेल्या लोकांनाही जास्त धोका असतो.

बचाव कसा करावा

• कॉफी, चहा, सिगारेट आणि अल्कोहोलचे सेवन पूर्णपणे बंद करावे किंवा ते खूप कमी प्रमाणात करावे.
• सकाळी रिकाम्या पोटी कोमट पाण्यात लिंबाचा रस मिसळून प्या.
• व्हिटॅमिन सीचे जास्त सेवन केल्याने रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते. कोलेस्टेरॉलचे पित्तात रूपांतर होते.
• भरपूर हिरव्या भाज्या आणि ताजी फळे खा. यामुळे कोलेस्ट्रॉल कमी होण्यास मदत होते आणि प्रथिने देखील मिळतात.
• तळलेले आणि मसालेदार अन्न टाळा.
• दररोज एक चमचा हळद गरम दुधात मिसळून प्या.
• लाल मांस टाळणं चांगलं.
• दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन मर्यादित करा. जास्त प्रमाणात सेवन केल्याने किडनी स्टोनचा धोका वाढू शकतो.
• दररोज योगासन आणि व्यायाम करा. धनुरासन, शलभासन आणि सर्वांगासन फायदेशीर आहेत. दररोज 30 मिनिटे चालणे आरोग्यासाठी खूप चांगले आहे.

(डिस्क्लेमर: ही सामान्य माहिती केवळ वाचनासाठी दिलेली आहे. ईटीव्ही भारत या माहितीच्या वैज्ञानिक मान्यतेबाबत कोणतीही पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी डॉक्टरांकडून सल्ला घ्यावा.)