ETV Bharat / health-and-lifestyle
सावधान! मेंदूची रक्तवाहिनी फुटू शकते; या 12 लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका
ब्रेन एन्यूरिज्म म्हणजे मेंदूतील रक्तवाहिनीमध्ये फुग्यासारखा फुगवटा. ही स्थिती लवकर ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे...

Published : February 20, 2026 at 7:01 PM IST
what is a brain aneurysm: ब्रेन एन्यूरिज्म ही एक सायलेंट किलर स्थिती आहे. जी कोणत्याही चेतावणी चिन्हांशिवाय उद्भवू शकते. ही मेंदूशी संबंधित समस्या आहे. ही अशी स्थिती आहे ज्यामध्ये मेंदूतील रक्तवाहिन्या फुगतात. याचा अर्थ मेंदूतील धमनीतील कमकुवत जागा रक्ताने भरते आणि फुग्यासारखी फुगते. नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूरोलॉजिकल डिसऑर्डर्स अँड स्ट्रोकच्या मते, ही एक अतिशय धोकादायक स्थिती आहे. कारण ती फुटल्यावर त्याची लक्षणे दिसून येतात. ज्यामुळे मेंदूमध्ये रक्तस्त्राव होतो (हेमोरेजिक स्ट्रोक). हे प्राणघातक ठरू शकते. ब्रेन एन्यूरिज्म असलेल्या लोकांना अचानक तीव्र डोकेदुखी, मानदुखी आणि दृष्टी कमी यासारख्या समस्या उद्भवतात. यामुळे मेंदूतील रक्तस्त्राव, झटके आणि इतर न्यूरोलॉजिकल समस्या देखील उद्भवू शकते.
बॉलीवूड सुपरस्टार सलमान खान देखील ब्रेन एन्युरिझम नावाच्या धोकादायक आजाराने ग्रस्त आहे. परंतु, तज्ञांचं म्हणणं आहे की, काही सुरुवातीच्या चेतावणी चिन्हे आहेत, जी कधीही दुर्लक्ष करू नयेत. ही चिन्हे ओळखल्याने तुमचे किंवा तुमच्या प्रिय व्यक्तीचे प्राण वाचू शकतात. येथे १२ लक्षणं आहेत जी ब्रेन एन्युरिझम दर्शवू शकतात ते पाहूया...
अचानक किंवा तीव्र डोकेदुखी - ब्रेन एन्युरिझमच्या सर्वात सामान्य लक्षणांपैकी एक म्हणजे तीव्र डोकेदुखी. जर तुम्हाला कोणत्याही चेतावणीशिवाय तीव्र डोकेदुखी जाणवत असेल, तर ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
मळमळ आणि उलट्या - ही लक्षणे अनेकदा अचानक डोकेदुखीसोबत येतात आणि एन्युरिझममुळे रक्तस्त्राव किंवा सूज झाल्यामुळे कवटीत वाढलेला दाब दर्शवू शकतात.
अस्पष्ट किंवा दुहेरी दृष्टी - मेंदू एन्युरिझम ऑप्टिक नर्व्हवर दबाव आणतो, ज्यामुळे दृष्टीमध्ये बदल जाणवते. जर तुमची दृष्टी अचानक अस्पष्ट झाली किंवा तुम्हाला दुहेरी दृष्टी म्हणजेच एकाच्या वर एक प्रतिमा किंवा किंचित तिरकस दिसू लागल्यास तपासणी करा.
मेंदूतील एन्युरिझमची लक्षणे जी दुर्लक्षित करू नयेत
मानेमध्ये कडकपणा किंवा वेदना - विशेषतः जेव्हा मेंदूमध्ये रक्तस्त्राव किंवा मेनिन्जेस (मेंदू आणि पाठीचा कणा झाकणारे पडदे) ची जळजळ यासारख्या इतर न्यूरोलॉजिकल लक्षणांसह - मेंदूच्या जळजळीचे संकेत दिसू लागतात.
प्रकाश संवेदनशीलता - मेंदूतील एन्युरिझम असलेले लोक प्रकाशासाठी अत्यंत संवेदनशील असू शकतात, जे बहुतेकदा मेंदूच्या जळजळीचे आणखी एक लक्षण असते.
झटके - अपस्माराचा इतिहास नसलेल्या व्यक्तीमध्ये, अचानक झटके येणे हे मेंदूच्या गंभीर समस्येचे लक्षण असू शकते, ज्यामध्ये फाटलेला एन्युरिझम किंवा मेंदूतील रक्तस्त्राव यांचा समावेश आहे.
पापणी वाकणे किंवा चेहऱ्यावरील कमकुवतपणा - जर तुम्हाला असं दिसून आलं की, तुमची एक पापणी वाकली आहे किंवा तुमच्या चेहऱ्याचा भाग सुन्न किंवा अर्धांगवायू झाला आहे, तर मेंदूतील एन्युरिझम मेंदूतील नसांवर दाब देत असू शकतो.
बेशुद्ध होणे - बेशुद्ध होणे किंवा अचानक चेतना गमावणे हे एक अतिशय गंभीर लक्षण आहे आणि ते फाटलेल्या एन्युरिझमशी संबंधित असू शकते, ज्यामुळे मेंदूचे लक्षणीय नुकसान होऊ शकते.
बोलण्यात किंवा समजण्यात अडचणी - अस्पष्ट बोलणे, गोंधळ किंवा इतरांना समजण्यात अडचण येणे ही स्ट्रोक किंवा फुटलेल्या एन्युरिझमसारख्या न्यूरोलॉजिकल घटनेची लक्षणे असू शकतात.
चालण्यात अडचण किंवा चक्कर येणे - संतुलन, समन्वय किंवा चक्कर येण्याच्या अचानक समस्या हे सूचित करू शकतात की एन्युरिझम हालचालीसाठी जबाबदार असलेल्या मेंदूच्या भागांवर परिणाम करत आहे.
डोळ्याच्या मागे किंवा आजूबाजूला वेदना - न फुटलेला एन्युरिझम, विशेषतः डोळ्याच्या सॉकेटजवळील, जवळच्या नसांवर दाब पडल्याने स्थानिक वेदना होऊ शकते.
व्यक्तिमत्व किंवा वर्तन बदल - जरी कमी सामान्य असले तरी, एन्युरिझम असलेल्या काही लोकांना मूड स्विंग, गोंधळ किंवा वर्तणुकीतील बदल जाणवू शकतात, विशेषतः जर एन्युरिझम वाढत असेल आणि मेंदूच्या कार्यावर परिणाम करत असेल तेव्हा.
लवकर निदान का महत्वाचे आहे- न फुटलेल्या मेंदूच्या एन्युरिझमवर शस्त्रक्रिया किंवा काळजीपूर्वक देखरेखीने उपचार केलं जाऊ शकतं, ज्यामुळे रक्तवाहीनी फुटण्याचा धोका कमी होतो. एकदा एन्युरिझम फुटला की, मृत्यू किंवा कायमचे न्यूरोलॉजिकल नुकसान होण्याचा धोका खूप वाढतो. म्हणून, लवकर निदान आणि त्वरित वैद्यकीय मदत घेणे अत्यंत महत्वाचे आहे.
जर तुम्हाला किंवा तुमच्या ओळखीच्या एखाद्या व्यक्तीला यापैकी कोणतीही लक्षणे जाणवत असतील, विशेषतः अचानक, तीव्र डोकेदुखी आणि इतर न्यूरोलॉजिकल लक्षणे, तर वाट पाहू नका. आपत्कालीन सेवांना कॉल करा किंवा जवळच्या रुग्णालयात जा. वेळ महत्वाची आहे. सीटी स्कॅन, एमआरआय आणि अँजिओग्राम सारख्या आधुनिक इमेजिंग तंत्रांमुळे मेंदूतील एन्युरिझम फुटण्यापूर्वी ते शोधणे शक्य होते. परंतु पहिले पाऊल म्हणजे लक्षणे ओळखणे आणि त्वरित कारवाई करणे.
(डिस्क्लेमर: ही सामान्य माहिती केवळ वाचनासाठी दिलेली आहे. ईटीव्ही भारत या माहितीच्या वैज्ञानिक मान्यतेबाबत कोणतीही पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी डॉक्टरांकडून सल्ला घ्यावा.)

