ETV Bharat / health-and-lifestyle
D2 आणि D3 एकत्र घेता?, आधी जाणून घ्या NIN चा इशारा
आयसीएमआर-एनआयएनच्या अभ्यासानुसार, व्हिटॅमिन डी3 हृदय आणि स्नायूंच्या आरोग्यासाठी डी2पेक्षा अधिक प्रभावी असून, दोन्ही एकत्र घेतल्यास डी3ची परिणामकारकता कमी होऊ शकते.
Published : September 2, 2026 at 9:16 PM IST
हैदराबाद : व्हिटॅमिन डी 3 पूरक हृदयाच्या आरोग्यासाठी आणि स्नायूंच्या बळकटीसाठी अधिक चांगलं आहे, तर अधिक सामान्यपणे वापरले जाणारे व्हिटॅमिन डी 2 कमी प्रभावी आहे. आयसीएमआर-एनआयएन (नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूट्रिशन) च्या एका महत्त्वाच्या अभ्यासात असं दिसून आलं आहे की, व्हिटॅमिन डी 2 आणि डी 3 एकमेकांच्या जागी वापरता येतात, असं मानणं चुकीचं आहे.
व्हिटॅमिन डी 2 पेक्षा डी 3 अधिक प्रभावी : हैदराबाद येथील आयसीएमआर-नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूट्रिशन (ICMR-NIN) ने केलेल्या एका अभ्यासात असं आढळून आलं आहे की, हृदय आणि स्नायूंचे आरोग्य सुधारण्यासाठी व्हिटॅमिन डी 2 पेक्षा डी 3 लक्षणीयरीत्या अधिक प्रभावी आहे. या संशोधनात असा इशाराही देण्यात आला आहे की, डी 2 आणि डी 3 एकत्र घेतल्यास डी 3 चे फायदे कमी होऊ शकतात. त्यामुळं उत्तम हृदय आणि स्नायूंच्या आरोग्यासाठी लोकांनी फक्त व्हिटॅमिन डी 3 सप्लिमेंट्स घ्यावेत, अशी शिफारस केली आहे.
डी 2 ऐवजी डी 3 वर लक्ष केंद्रित करा : 'मॉलिक्युलर न्यूट्रिशन अँड फूड रिसर्च'मध्ये प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासानुसार, व्हिटॅमिन डी 3 हृदय आणि स्नायूंच्या आरोग्यासाठी अधिक चांगले आहे आणि शरीरातील व्हिटॅमिन डीची पातळी वाढवण्यासाठी व्हिटॅमिन डी 2 पेक्षा दुप्पट प्रभावी आहे. अनेक लोकांना असं वाटतं की 'सनशाईन व्हिटॅमिन' (सूर्यप्रकाशातून मिळणारे व्हिटॅमिन) चा रोजचा डोस घेणं सोपं आहे आणि कोणतेही व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंट पुरेसे आहे, परंतु जेव्हा हृदयाचे आरोग्य सुधारणे आणि स्नायूंची वाढ यांचा प्रश्न येतो, तेव्हा डी 2 पेक्षा डी 3 वर अधिक लक्ष केंद्रित करण्याचा सल्ला एका नवीन NIN अभ्यासात देण्यात आला आहे.
हा गैरसमज पूर्णपणे खोडून काढण्यात आला : वर्षानुवर्षे असा गैरसमज होता की D2 आणि D3 एकमेकांच्या जागी वापरता येतात. अनेक लोकांचा असा विश्वास होता की, कोणतेही सप्लिमेंट, मग ते सकाळच्या फेरफटकातून मिळो किंवा गोळीतून ते प्रभावी ठरेल. तसेच ICMR-नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूट्रिशन (NIN) च्या एका अलीकडील अभ्यासानं हे स्पष्टपणे दाखवून दिलं आहे की, स्नायू आणि हृदयाच्या आरोग्यासाठी व्हिटॅमिन D3 (कोलेकॅल्सिफेरॉल) हे व्हिटॅमिन D2 (एर्गोकॅल्सिफेरॉल) पेक्षा अधिक प्रभावी आहे. दोन्ही सप्लिमेंट्स एकाच प्रकारे काम करतात हा दीर्घकाळ चालत आलेला गैरसमज आता पूर्णपणे खोटा ठरला आहे.
संशोधनाचे निष्कर्ष : या निष्कर्षांवरून असं दिसून येतं की, विविध आरोग्य मापदंडांवर D3 चे महत्त्वपूर्ण फायदे आहेत. रक्तातील निर्देशक वाढवण्यात वनस्पतीजन्य किंवा बुरशीजन्य D2 पेक्षा दुप्पट प्रभावी असण्याव्यतिरिक्त D3 ने स्नायू आणि हृदयाची रचना तसेच चयापचय सक्रियपणे सुधारण्याची अधिक क्षमता देखील दर्शविली आहे. या अभ्यासातून व्हिटॅमिन डी 2 आणि डी 3 एकमेकांशी कसे संवाद साधतात याबद्दल एक महत्त्वपूर्ण माहिती समोर आली आहे. असं दिसून आलं आहे की, व्हिटॅमिन डी 2 आणि डी 3 एकत्र घेतल्यास डी 3 ची क्षमता आणि परिणामकारकता प्रत्यक्षात कमी होते. सप्लिमेंट्स एकत्र घेतल्यास किंवा वेगवेगळ्या सप्लिमेंट्सचे अंदाधुंद मिश्रण केल्यास केवळ डी 3चे महत्त्वपूर्ण फायदे नाहीसे होऊ शकतात. ज्यांना आपले पोषण सुधारायचे आहे, त्यांच्यासाठी हे निष्कर्ष एक स्पष्ट दिशा देतात. सर्व जीवनसत्त्वे सारखीच असतात असं गृहीत धरण्याऐवजी, सप्लिमेंटचे लेबल तपासून शुद्ध व्हिटॅमिन डी3 निवडल्यास तुमच्या हृदयाच्या आरोग्यात आणि स्नायूंच्या विकासात मोठा फरक पडू शकतो.
एनआयएनच्या संशोधनातील प्रमुख मुद्दे
1) व्हिटॅमिन डी 3ने हृदय आणि स्नायूंची रचना, चयापचय आणि ताकद सुधारण्यात अधिक क्षमता दर्शविली.
2) वनस्पती किंवा बुरशीपासून मिळणाऱ्या व्हिटॅमिन डी 2ने तशीच परिणामकारकता दाखवलेली नाही.
3) व्हिटॅमिन डी 2 आणि डी 3 एकमेकांच्या जागी वापरता येतात, असं मानणं चुकीचं आहे.
4) व्हिटॅमिन डी 2 आणि डी 3 एकत्र घेतल्यानं प्रत्यक्षात डी 3ची परिणामकारकता कमी होते.
5) उत्तम हृदय आरोग्य आणि स्नायूंच्या वाढीसाठी मिश्र पर्यायांऐवजी शुद्ध व्हिटॅमिन डी 3ची निवड करा.
(Disclaimer - येथे दिलेली आरोग्यविषयक माहिती आणि सूचना केवळ शैक्षणिक उद्देशांसाठी आहेत. आम्ही ही माहिती वैज्ञानिक संशोधन, अभ्यास आणि वैद्यकीय व आरोग्य तज्ञांच्या शिफारशींच्या आधारे देत आहोत. या सूचनांचे पालन करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे उत्तम राहील.)
हेही वाचा -
