व्हिटॅमिन बी-12 च्या कमतरतेमुळे होऊ शकतात गंभीर आजार; जाणून घ्या सर्वाधिक धोका कुणाला?

vitamin b12 deficiency cause: व्हिटॅमिन बी 12 हे आपल्या शरीरासाठी एक महत्त्वाचे पोषक घटक आहे. लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीसाठी, डीएनए संश्लेषणासाठी आणि मज्जासंस्थेच्या योग्य कार्यासाठी व्हिटॅमिन बी 12 आवश्यक आहे. या व्हिटॅमिनची कमतरता धोकादायक मानली जाते. कारण त्यामुळे गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. आपल्या शरीराला योग्यरित्या कार्य करण्यासाठी अनेक व्हिटॅमिन आणि खनिजांची आवश्यकता असते. त्यापैकी सर्वात महत्वाचे म्हणजे व्हिटॅमिन बी-12. हे व्हिटॅमिन प्रामुख्याने प्राण्यांच्या उत्पादनांमध्ये आढळते. ज्यामुळे शाकाहारी आणि वीगन लोकांना कमतरतेचा धोका जास्त असतो. परंतु ते फक्त अन्नापुरते मर्यादित नाही. कधीकधी, शरीर बी-12 योग्यरित्या शोषू शकत नाही. खरं तर, शरीरातील व्हिटॅमिन बी-12 चे शोषण ही एक जटिल प्रक्रिया आहे. जी पोटातील आम्ल आणि इंटरिन्सिक फॅक्टर (IF) नावाच्या प्रथिनावर अवलंबून असते. पोटदुखी, आम्लपित्त औषधे, वय किंवा आतड्यांसंबंधी समस्या यामुळे शरीराला अन्नातून बी१२ योग्यरित्या शोषणे कठीण होऊ शकते, ज्यामुळे कमतरता निर्माण होते.

व्हिटॅमिन बी-12 ची कमतरता धोकादायक का आहे?

राष्ट्रीय आरोग्य संस्थांच्या मते, व्हिटॅमिन बी-12 ची कमतरता अनेक महत्वाच्या शारीरिक कार्यांवर परिणाम करते, म्हणून ते धोकादायक मानण्याची अनेक कारणे आहेत. जसे की...

मज्जातंतूंचे नुकसान: मज्जातंतू पेशींभोवती असलेल्या मायलिनच्या निर्मिती आणि देखभालीसाठी व्हिटॅमिन बी१२ आवश्यक आहे. व्हिटॅमिन बी-12 च्या कमतरतेमुळे मायलिनचे नुकसान होते, ज्यामुळे मज्जातंतूंचे नुकसान होते.

लक्षणे: हात आणि पाय सुन्न होणे आणि मुंग्या येणे, अशक्तपणा, स्नायू पेटके येणे, चालण्यास त्रास होणे, संतुलन बिघडणे (अ‍ॅटॅक्सिया) आणि शरीराच्या अवयवांच्या स्थितीचे भान कमी होणे.

धोका: बराच काळ उपचार न केल्यास, हे मज्जातंतू नुकसान कोणत्याही उपचारांनी बरे होऊ शकत नाही.

मेगालोब्लास्टिक अ‍ॅनिमिया: व्हिटॅमिन बी-12 हे लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीसाठी आवश्यक आहे. या कमतरतेमुळे शरीरात मोठ्या, असामान्य आणि कमकुवत लाल रक्तपेशी तयार होऊ शकतात ज्या ऑक्सिजन योग्यरित्या वाहून नेऊ शकत नाहीत.

लक्षणे: अत्यधिक थकवा, अशक्तपणा, श्वास घेण्यास त्रास होणे, चक्कर येणे, त्वचा पिवळी पडणे किंवा कावीळ होणे आणि जलद हृदयाचे ठोके येणे.

धोका: तीव्र अशक्तपणामुळे हृदयावर अधिक ताण येतो. ज्यामुळे हृदयविकाराचा धोका वाढतो.

संज्ञानात्मक आणि मानसिक समस्या: मेंदूच्या आरोग्यासाठी आणि कार्यासाठी व्हिटॅमिन बी-12 आवश्यक आहे. या कमतरतेमुळे न्यूरोट्रांसमीटर उत्पादनात समस्या निर्माण होऊ शकतात.

लक्षणे: स्मरणशक्ती कमी होणे, विचार करण्यात अडचणी येणे, गोंधळ, एकाग्रतेचा अभाव, चिडचिडेपणा, नैराश्य आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये, डिमेंशिया आणि पॅरानोईया देखील होऊ शकतात.

धोका: जर या संज्ञानात्मक कमतरतेवर बराच काळ उपचार केले नाहीत तर ते बरे होऊ शकत नाही.

बद्धकोष्ठता: व्हिटॅमिन बी-12 च्या कमतरतेमुळे पोटाच्या समस्या उद्भवू शकतात, जसे की अतिसार, बद्धकोष्ठता, पोटदुखी, भूक न लागणे, मळमळ आणि उलट्या.

धोका: या समस्यांमुळे इतर समस्या निर्माण होऊ शकतात आणि जीवनाच्या गुणवत्तेवर परिणाम होऊ शकतो.

इतर शारीरिक लक्षणे: जिभेला सूज आणि वेदना (ग्लॉसिटिस), तोंडात अल्सर, केस गळणे, कोरडी त्वचा आणि कमकुवत नखे ही देखील कमतरतेची लक्षणे असू शकतात.

कोणत्या लोकांना सर्वात जास्त धोका आहे?

शाकाहारी लोक: व्हिटॅमिन बी-12 हे प्रामुख्याने मांस, मासे, अंडी आणि दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये आढळते. म्हणूनच, जे लोक हे पदार्थ टाळतात त्यांना व्हिटॅमिन बी १२ च्या कमतरतेचा धोका जास्त असतो.

वृद्धत्व: वय वाढत असताना, शरीराची व्हिटॅमिन बी-12 शोषण्याची क्षमता कमी होते.

पचनाच्या समस्या असलेले लोक: क्रोहन रोग, सेलिआक रोग असलेल्या लोकांना किंवा ज्यांनी गॅस्ट्रिक बायपास शस्त्रक्रिया केली आहे त्यांना शोषणात समस्या येऊ शकतात.

काही औषधे घेणारे लोक: प्रोटॉन पंप इनहिबिटर (अ‍ॅसिडिटीविरोधी औषधे) आणि मेटफॉर्मिन (मधुमेह औषधे) यासारखी काही औषधे व्हिटॅमिन बी १२ च्या शोषणावर परिणाम करू शकतात.

घातक अशक्तपणा: हा एक स्वयंप्रतिकार रोग आहे ज्यामध्ये शरीर अंतर्गत घटक निर्माण करू शकत नाही.

(डिस्क्लेमर: ही सामान्य माहिती केवळ वाचनासाठी दिलेली आहे. ईटीव्ही भारत या माहितीच्या वैज्ञानिक मान्यतेबाबत कोणतीही पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी डॉक्टरांकडून सल्ला घ्यावा.)