ETV Bharat / health-and-lifestyle
गर्भधारणेसाठी योग्य वय काय? कोणत्या वयानंतर गर्भधारणा होणे कठीण? तज्ञांकडून जाणून घ्या
आजकाल, बहुतेक तरुणी करिअरसाठी 30 वर्षांनंतर लग्न करतात. परंतु आई होण्याचे योग्य वय तुम्हाला माहित आहे का? जाणून घ्या...

Published : February 18, 2026 at 2:36 PM IST
RISKS AND AGE OF PREGNANCY: महिलांचे वय वाढत असताना, त्यांची प्रजनन क्षमता हळूहळू कमी होते. ज्यामुळे गर्भधारणा कठीण होते. जास्त वयात आई आणि गर्भधारणेशी संबंधित धोक्यांमध्ये गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते. एका लोकप्रिय पॉडकास्टच्या अलीकडील भागात, स्त्रीरोगतज्ञ डॉ. नंदिता पालशेतकर यांनी गर्भधारणा आणि संबंधित समस्यांबद्दल तसंच आई होण्याच्या सामाजिक दबावांबद्दल त्यांचे विचार मांडले. या लेखात, तिने गर्भधारणेसाठी योग्य वयावर देखील चर्चा केली.

स्त्रीरोगतज्ञांच्या मते, महिलांसाठी गरोदर होण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ म्हणजे सुमारे २८ वर्षे वय, परंतु आजकाल, 30 ते 35 वर्षे वय देखील व्यावहारिक मानले जाते. डॉ. नंदिता म्हणतात की, महिलांसाठी वय खूप महत्वाचे आहे. २८ वर्षांच्या आसपास, अंड्यांची संख्या कमी होऊ लागते आणि अनेक अभ्यासात हे सिद्ध देखील झालं आहे. परंतु, 35 वर्षांच्या वयानंतरही गरोदर होणे शक्य आहे. मात्र, ही प्रक्रिया अधिक कठीण असू शकते.
गर्भधारणेसाठी योग्य वय कोणते आहे?
असंख्य वैज्ञानिक अभ्यासातून असं दिसून आलं आहे की, गरोदर होण्यासाठी स्त्रीसाठी सर्वोत्तम वेळ म्हणजे ती शारीरिक, मानसिक आणि आर्थिकदृष्ट्या आई होण्यासाठी तयार असली पाहिजे. गर्भधारणेसाठी सर्वोत्तम वय 25 ते 35 वर्षे असते. या वयात महिलांची प्रजनन क्षमता सर्वोत्तम असते. 35 वर्षांनंतर, गरोदर होणे कठीण होऊ शकते.
संशोधन काय म्हणते? 2002 च्या एका अभ्यासानुसार, पहिले मूल होण्यासाठी आदर्श वय 30.5 वर्षे होते. यूएस सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शननुसार, पहिले मूल होण्यासाठी आदर्श वय सुमारे 27 वर्षे आहे. दरम्यान, 2016 च्या एका अभ्यासात असं आढळून आलं की, 30 च्या दशकातील महिलांमध्ये प्रजनन क्षमता सर्वोत्तम असते, तर 20 च्या दशकातील महिलांमध्ये प्रजनन क्षमता कमी असते.
वैज्ञानिक संशोधनातून असं दिसून आलं आहे की 20 च्या उत्तरार्धात आणि 30 च्या सुरुवातीच्या काळात गरोदर राहणे शारीरिकदृष्ट्या अधिक फायदेशीर ठरू शकते. अमेरिकन कॉलेज ऑफ ऑब्स्टेट्रिशियन्स अँड गायनॅकॉलॉजिस्टच्या 2008 च्या अभ्यासानुसार, या वयात गरोदर राहिल्याने गर्भधारणेच्या गुंतागुंतीचा धोका कमी होतो. डॉ. नंदिता पोलशेतकर म्हणतात की, आजकाल महिला 30 वर्षांच्या आधी लग्न करत नाहीत, म्हणून 30 ते 35 वर्षांच्या दरम्यान पहिले मूल होणे हा एक चांगला आणि व्यावहारिक कालावधी असू शकतो.
40 किंवा त्याहून अधिक वयाच्या मुलांना जन्म देण्याची शक्यता: काही अभ्यासातून असंही दिसून आलं आहे की, काही प्रकरणांमध्ये मातृत्वाला उशीर करणे फायदेशीर ठरू शकते. २०१२ च्या एका अभ्यासातंअसे आढळून आलं आहे की, ज्या महिलांनी 40 किंवा त्याहून अधिक वयाच्या शेवटी मुलाला जन्म दिला त्यांना गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग होण्याचा धोका कमी होता. वयाव्यतिरिक्त, आई होण्यासाठी इतर अनेक घटक महत्त्वाचे आहेत, जसे की मुलासाठी मानसिक आणि आर्थिकदृष्ट्या तयार असणे. प्रत्येक महिलेसाठी ही वेळ वेगळी असते.
वयाचा परिणाम प्रजनन क्षमतेवर होतो: एक स्त्री तिच्या आयुष्यात अंदाजे 20 लाख अंडी तयार करते आणि वयानुसार ही संख्या कमी होते. 37 वर्षांच्या वयापर्यंत फक्त 25,000 अंडी उरतात आणि 51 वर्षांच्या वयापर्यंत 1,000 उरतात. कालांतराने या अंड्यांची गुणवत्ता देखील खराब होते.

