केवळ स्वयंपाकासाठीच नाही, आरोग्यासाठी देखील फायदेशीर आहे चिंच? आयुर्वेदिक डॉक्टरांनी सांगितले फायदे

health benefits of tamarind: चिंचेचा वापर शतकानुशतके भारतीय पाककृतींमध्ये केला जात आहे. सांबार, डाळ, चटणी किंवा भाज्यांमध्ये वापरली जाणारी चिंच केवळ अन्नात आंबट चव प्रदान करत नाही तर पचनास देखील मदत करते. आयुर्वेदात चिंचेला नैसर्गिक औषध मानलं जाते. आयुर्वेदिक तज्ञ डॉ. दीक्षा भावसार सावलिया यांच्या मते, योग्य प्रमाणात आणि योग्य पद्धतीने सेवन केल्याने चिंच पचनसंस्था मजबूत करण्यास मदत करते. तसंच शरीरात साचलेले विषारी पदार्थ बाहेर काढून टाकण्यास देखील मदत करते. चिंचेचे आंबट आणि किंचित थंड गुणधर्म गॅस, बद्धकोष्ठता आणि पोटफुगीसारख्या समस्यांपासून मुक्त होण्यास मदत करतात.

• पचन सुधारते: चिंच पाचन एन्झाईम उत्तेजित करते. यामुळे अन्न सहजपणे पचवण्यास मदत होते. परिणामी बद्धकोष्ठतेची समस्या दूर होते. खाल्ल्यानंतर पोटात जडपणा जाणवत असेल तर थोडीशी चिंच खाणं फायदेशीर आहे. त्यातील नैसर्गिक आम्ल, जसे की टार्टरिक आम्ल, आतड्यांची हालचाल सुरळीत करण्यास देखील मदत करते.
• बॅक्टेरियाविरोधी गुणधर्म: चिंचेमध्ये नैसर्गिकरित्या जैविक गुणधर्म असतात जे बुरशीविरोधी, विषाणूविरोधी आणि जीवाणूविरोधी फायदे प्रदान करतात. आफ्रिकन जर्नल ऑफ मायक्रोबायोलॉजी रिसर्चमध्ये 2010 मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासानुसार, चिंचेमध्ये लक्षणीय अँटीमायक्रोबियल गुणधर्म असलेले पदार्थ असतात जे विविध आजारांशी लढण्यास मदत करतात. ते बॅक्टेरिया, विषाणू आणि बुरशीजन्य संसर्गाविरुद्ध देखील कार्य करते.
• वायू आणि आम्लता कमी होते: चिंच आंबट असली तरी, कमी प्रमाणात सेवन केल्यास ती गॅस, पोटफुगी आणि आम्लता कमी करू शकते. त्याचे थंड आणि पचन गुणधर्म पोटाला शांत करतात.

चंच खाल्ल्याने पोटाचे आजार सुधारतात (Getty Images)

• पित्त आणि कफ संतुलित करते: डॉ. दीक्षा यांच्या मते, योग्य प्रमाणात चिंच खाल्ल्याने पित्त आणि कफ दोष संतुलित होतात. म्हणूनच ते सांबार, डाळ किंवा चटणीमध्ये मिसळले जाते.
• शरीरातील अशुद्धता काढून टाकते: आयुर्वेदात, शरीरात साचलेल्या अशुद्धतेला अमा म्हणतात. चिंचेच्या सेवनाने हा अमा काढून टाकण्यास मदत होते आणि यकृत स्वच्छ करण्यास मदत होते. यामुळे शरीर हलके वाटते.
• त्वचा आणि चयापचयासाठी चांगले: चिंचेतील अँटीऑक्सिडंट्स त्वचा निरोगी ठेवतात आणि शरीराची चयापचय प्रक्रिया मजबूत करतात. यामुळे पोषक तत्वे प्रभावीपणे शोषली जातात.

चिंच खाल्ल्याने हृदयाचे आरोग्य सुधारते (Getty Images)

• हृदयाचे आरोग्य: संशोधनातून असं दिसून आले आहे की चिंचेचे सेवन केल्याने हृदयाचे आरोग्य अनेक प्रकारे सुधारू शकते. अँटिऑक्सिडंट्स, विशेषतः पॉलीफेनॉल्सने समृद्ध, चिंच हृदयासाठी निरोगी अन्न आहे. चिंचेतील संयुगे ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी करण्यास मदत करतात, जो हृदयरोगाचा एक प्रमुख घटक आहे. चिंचेतील फ्लेव्होनॉइड्स कोलेस्टेरॉलची पातळी नियंत्रित करण्यास मदत करतात. 2013 च्या एका अभ्यासात असं आढळून आलं की, चिंचेच्या रसामुळे प्राण्यांमध्ये वाईट (LDL) कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी होते आणि चांगले (HDL) कोलेस्ट्रॉल वाढते. चिंचेतील उच्च पोटॅशियम सामग्री सोडियमच्या परिणामांना प्रतिकार करून निरोगी रक्तदाब देखील राखते.

चिंचेचे सेवन कोणी करावे?

• ज्यांची पचनक्रिया मंदावलेली असेल
• ज्यांना बद्धकोष्ठता, पोटफुगी किंवा आम्लपित्त यांचा त्रास आहे
• ज्यांना सौम्य आणि सुरक्षित डिटॉक्सिफिकेशन हवे आहे
• ज्यांना पित्ताशी संबंधित त्वचेच्या समस्या आहेत (माफक प्रमाणात)

चिंच कोणी टाळावी?

• ज्यांना वात प्रवृत्ती आहे
• ज्यांना गॅस किंवा सांधेदुखीचा त्रास आहे
• ज्यांना तीव्र आम्लपित्त, अल्सर किंवा सैल मल आहे
• गर्भधारणेदरम्यान जास्त प्रमाणात सेवन करणे टाळा
• ज्यांचे दात संवेदनशील आहेत त्यांनी कमी प्रमाणात सेवन करावे

(डिस्क्लेमर: ही सामान्य माहिती केवळ वाचनासाठी दिलेली आहे. ईटीव्ही भारत या माहितीच्या वैज्ञानिक मान्यतेबाबत कोणतीही पुष्टी करत नाही. अधिक माहितीसाठी डॉक्टरांकडून सल्ला घ्यावा.)