'वेलकम टू द जंगल' होणार ब्लॉकबस्टर ? अक्षय कुमार आणि सुनील शेट्टीनं चित्रपटाबद्दल सांगितल्या मजेशीर गोष्टी...

मुंबई - अभिनेता अक्षय कुमार आणि सुनील शेट्टी यांची पडद्यावरील जोडी हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वात गाजलेल्या आणि लोकप्रिय जोड्यांपैकी एक आहे. अक्षयची चपळ बुद्धिमत्ता आणि विनोदबुद्धी तसेच सुनीलचा रांगडेपणा आणि गांभीर्य यांचा सुरेख संगम त्यांच्यातील शाब्दिक चकमकी आणि विनोदी संघर्षात दिसून येतो. या 'प्रेम-द्वेषाच्या' (love-hate) नात्यातून निर्माण होणाऱ्या संघर्षानं भारतीय चित्रपटसृष्टीला 1990 आणि 2000च्या दशकात 'हेरा फेरी', 'फिर हेरा फेरी', 'आवारा पागल दीवाना' यांसारखे अनेक उत्कृष्ट ॲक्शन-कॉमेडी आणि निखळ आनंद देणारे चित्रपट दिले आहेत. जेव्हा हे दोन कलाकार एकत्र येतात, तेव्हा त्यांच्या परस्परविरोधी ऊर्जांमुळे विनोदी आणि नाट्यमय अशा दोन्ही गोष्टींचा उत्तम समतोल साधला जातो. ही लोकप्रिय जोडी आता 'वेलकम' या विनोदी चित्रपट मालिकेतील तिसरा भाग असलेल्या 'वेलकम टू द जंगल' या ॲक्शन-ॲडव्हेंचर चित्रपटातून पुन्हा एकदा प्रेक्षकांच्या भेटीला आली आहे. अहमद खान दिग्दर्शित या भव्य ॲक्शन-कॉमेडी चित्रपटात अक्षय कुमार, सुनील शेट्टी, अर्शद वारसी, रवीना टंडन, आफताब शिवदासानी, जॉनी लिव्हर, जॅकलीन फर्नांडिस आणि दिशा पटानी यांच्यासह 30 हून अधिक कलाकारांची मोठी फौज आहे. हा चित्रपट पारंपरिक 'स्लॅपस्टिक' (अतिशयोक्तीपूर्ण शारीरिक विनोद) शैलीपासून दूर जाऊन, 'डार्क' आणि परिस्थितीवर आधारित विनोदासह (situational humor) अधिक भव्य सिनेमॅटिक अनुभव देण्याचा प्रयत्न करतो.

दरम्यान 17 वर्षांनंतर पुन्हा एकत्र येत असल्यामुळं ही जोडी खूप उत्साहित आहे, यापूर्वी ते 2009मध्ये प्रियदर्शन दिग्दर्शित 'दे दना दन' या चित्रपटात दिसले होते, जो हॉलिवूड चित्रपट 'स्क्रूड' (Screwed) वर काही प्रमाणात आधारित होता.'प्रेम आणि द्वेषाचा संघर्ष... 'वेलकम टू द जंगल'चे सार नेमके हेच आहे,' याबद्दल सुनील शेट्टी म्हणतात. "खरं तर, ही 'द्वेष-प्रेम' (hate-love) अशी कथा आहे, 'प्रेम-द्वेष' अशी नाही, संपूर्ण चित्रपटात आम्ही एकमेकांच्या विरोधात असतो, पण योग्य वेळी आम्ही एकत्र येतो आणि जुन्या काळातील चित्रपटांचे हेच तर सौंदर्य होतं. जर तुम्ही पूर्वीच्या दशकांमधील चित्रपट पाहिले, तर त्यात नेहमीच वाईटावर चांगल्याचा विजय झालेला दिसतो. मी त्यांना 'शत्रू' म्हणणार नाही, पण जेव्हा दोन व्यक्ती ज्यांचे सुरुवातीला कधीच पटले नाही, त्या शेवटी एकत्र येतात, तेव्हा प्रेक्षकांना एक वेगळाच आनंद मिळतो," असे शेट्टी म्हणतात. "सुनील आणि मी अनेक चित्रपट एकत्र केले आहेत. आम्ही अनेक हिट चित्रपट दिले आहेत आणि आणखी एक हिट चित्रपट देण्याचा आमचा प्रयत्न आहे," असे कुमार म्हणतात.

'वेलकम टू द जंगल' (पोस्टर)

केवळ विनोदी चित्रपटांपलीकडे जाऊन, या जोडीची केमिस्ट्री विविध प्रकारच्या चित्रपटांमध्ये (genres) दिसून आली आहे, विशेषतः जिथे ते एकाच नायिकेसाठी एकमेकांचे प्रतिस्पर्धी बनले होते. 'धडकन' (2000)मध्ये त्यांच्यातील तीव्र संघर्ष पाहायला मिळाला, तिथे त्यांची भूमिका अगदी वेगळी होती - शेट्टी यांनी एका वेड्यासारखे प्रेम करणाऱ्या आणि नाकारल्या गेलेल्या प्रियकराची भूमिका साकारली होती, तर कुमार यांनी एका समर्पित आणि शांत पतीची भूमिका केली होती. त्यांच्यातील हा संघर्षच चित्रपटातील भावनिक द्वंद्वाला चालना देतो. 'मोहरा' (1994) या ॲक्शन-थ्रिलर चित्रपटात तणावपूर्ण परिस्थितीत त्यांचे मार्ग एकमेकांना छेदतात, या चित्रपटानं 90 च्या दशकातील एक जबरदस्त ॲक्शन जोडी म्हणून त्यांची ओळख अधिक दृढ केली. तसेच, पडद्यावर त्यांच्यात अनेकदा संघर्ष किंवा तणावपूर्ण संबंध दिसत असले, तरी प्रत्यक्षात मात्र या दोन अभिनेत्यांमध्ये तीन दशकांहून अधिक काळ टिकलेली अत्यंत घट्ट मैत्री आहे. सेटवर कुमार यांची ऊर्जा आणि सर्जनशील दृष्टिकोन यांबद्दल शेट्टी यांनी अनेकदा त्यांचे कौतुक केले आहे.

'वेलकम टू द जंगल' (पोस्टर)

कॉमेडीमध्ये एक नवा मापदंड प्रस्थापित करण्याबद्दल बोलताना, अक्षय कुमारनं म्हटलं, "हे सर्व काही पटकथा, आपल्याला मिळणारे संवाद आणि आपण साकारत असलेल्या पात्रावर अवलंबून असते. 'वेलकम टू द जंगल' हा अनेक चित्रपटांचा पुढचा भाग (franchise) असला, तरी यात ती कथा एका जंगलाच्या पार्श्वभूमीवर अतिशय वेगळ्या पद्धतीनं मांडली आहे. पण हे पात्र साकारणं कठीण होतं असे मी म्हणणार नाही, हा एक सहज आणि हलका-फुलका चित्रपट होता."

'वेलकम टू द जंगल' (पोस्टर)

यावर शेट्टी पुढे म्हणतात, "पटकथा, संवाद आणि पात्र यांच्याव्यतिरिक्त, एखादा विनोदी चित्रपट यशस्वी होण्यासाठी तुमच्या सह-कलाकारांची भूमिकाही महत्त्वाची असते. मी अनेकदा सांगितले आहे की, अक्षय प्रत्येक दृश्याकडे वेगळ्या दृष्टीकोनातून पाहतो, त्याची स्वतःची एक शैली आहे. कधीकधी सह-कलाकारांचे एखाद-दोन संवादही एखाद्या दृश्याची रंगत वाढवू शकतात. 'वेलकम टू द जंगल'मध्ये चित्रपटात एक चित्रपट बनावट असला तरी त्यातील खलनायक खरा आहे. त्यामुळं, जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला समजते की, त्याला खरोखरच वेदनादायी परिस्थितीत टाकले गेले आहे, तेव्हा त्याची प्रतिक्रिया काय असेल, हे यात महत्त्वाचे आहे. चित्रपटातील इतर कलाकारही उत्कृष्ट आहेत, ज्यामुळं चित्रपटाचा दर्जा उंचावतो. या चित्रपटाचं लेखन आणि चित्रीकरण करणे हे एक अत्यंत आव्हानात्मक काम होतं."

'वेलकम टू द जंगल' (पोस्टर)

कुमारला वाटते की 'वेलकम टू द जंगल' हा प्रामुख्याने परिस्थितीवर आधारित (situational) विनोदी चित्रपट आहे. "आम्ही मुद्दाम लोकांना हसवण्याचा प्रयत्न करत नाही आहोत. पण हो, विनोदी अभिनय करणे खूप आव्हानात्मक आहे, ही काही सोपी गोष्ट नाही. मी नेहमीच म्हणत आलो आहे की आपल्या चित्रपटसृष्टीत विनोदी अभिनयाला हवा तसा योग्य सन्मान मिळालेला नाही. तरीही, मला सर्व प्रकारच्या शैलींमधील (genres) आणि विविध प्रकारच्या भूमिका साकारायला आवडतात, अशी कोणतीही विशिष्ट भूमिका नाही जी मला करायलाच आवडेल." आपल्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळातील - जे प्रामुख्याने ॲक्शन-प्रधान चित्रपट होते - त्याबद्दल बोलताना कुमार म्हणतो, "जेव्हा मी 30 वर्षांपूर्वी या क्षेत्रात आलो, तेव्हा मी केवळ ॲक्शन चित्रपटच करायचो. माझी ओळख एक 'ॲक्शन स्टार' अशीच बनली होती. त्यानंतर मी वेगवेगळ्या शैलींमधील चित्रपट करण्याचा निर्णय घेतला आणि स्वतःमधील विविध पैलू शोधत गेलो. या प्रवासात मला अनेक लोक भेटले, ज्यांच्यासोबत मी विनोदी, रोमँटिक आणि सामाजिक विषयांवरील चित्रपटांमध्ये काम केले. त्यामुळं मला सर्व प्रकारच्या चित्रपटांत आणि भूमिकांत काम करायला आवडते." कुमार आणि शेट्टी हे दोघेही त्यांच्या जबरदस्त स्टंट्ससाठी आणि 'मोहरा', 'सपूत' व 'आन: मेन ॲट वर्क' यांसारख्या गाजलेल्या ॲक्शन चित्रपटांसाठी ओळखले जातात. त्यामुळं, 'ॲनिमल' आणि 'धुरंधर'चे (Dhurandhar) दोन भाग यांसारख्या अलीकडील काही ब्लॉकबस्टर चित्रपटांमधील हिंसाचाराच्या अतिरेकी पातळीकडे ते कशा प्रकारे पाहतात, असा प्रश्न पडतो. यावर कुमार म्हणतात, "हे चित्रपटावर अवलंबून असते; तुम्ही कदाचित अशा चित्रपटांबद्दल बोलत असाल जिथे तशा प्रकारच्या हिंसाचाराची गरज असते, तर दुसरीकडे 'वेलकम' (Welcome) सारख्या चित्रपटाला त्याची गरज नसते. मला असे चित्रपट करायला आवडतात ज्यात खूप जास्त रक्तपात किंवा क्रूरता नसते. एका विशिष्ट मर्यादेपर्यंत ॲक्शन ठीक असते. 'वेलकम' हा एक कौटुंबिक मनोरंजक चित्रपट आहे... तो मुले आपल्या पालकांसोबत आणि आजी-आजोबांसोबतही पाहू शकतात."

'वेलकम टू द जंगल' (पोस्टर)

शेट्टी यांच्या मते, सर्व काही पटकथेच्या गरजेवर अवलंबून असते. "जर एखादा चित्रपट सत्य घटनेवर आधारित असेल, त्यात वास्तववादी घटना असतील... तर ते सर्व विषयावर अवलंबून असते. काही विषयांमध्ये ॲक्शनची गरज असते, अशा वेळी जर तुम्ही ती क्रूरता प्रामाणिकपणे दाखवली नाही, तर प्रेक्षकांना ते पटत नाही," असे शेट्टी म्हणतात.बॉलिवूडमध्ये सध्या बॉक्स ऑफिसवर सुरू असलेल्या संघर्षाबद्दल बोलताना , जो प्रामुख्याने वाढते बजेट आणि प्रेक्षकांच्या बदलत्या अपेक्षा यांच्यातील तफावतीमुळे निर्माण झाल्या आहे - कुमार यांनी प्रसिद्ध चित्रपट निर्माते यश चोप्रा यांच्यासोबतच्या आपल्या सहवासाची आठवण काढली. कुमार यांच्या मते, चोप्रांचा या मंत्रावर ठाम विश्वास होता – 'जर बजेट योग्य असेल, तर चित्रपट हिट होतो.' "मी त्यांच्यासोबत काही चित्रपट केले आहेत आणि त्यांचे एक ब्रीदवाक्य होते, जो त्यांचा मंत्रच होता..."

'वेलकम टू द जंगल' (पोस्टर)

कुमार यांचा संसाधनांचा (रिसोर्सेसचा) विवेकी वापर करण्यावर ठाम विश्वास आहे. "कधीकधी दिग्दर्शक आणि लेखक लेखन किंवा दिग्दर्शनात चुका करू शकतात, पण योग्य बजेटमुळे ती परिस्थिती सावरता येते. मी सुद्धा योग्य बजेटमध्ये चित्रपट केले आहेत, जेणेकरून माझ्या निर्मात्याचे नुकसान होऊ नये. हिट आणि फ्लॉप तर होतच असतात," असे कुमार म्हणतात. बॉलिवूडमध्ये त्यांना 'प्रोड्युसर्स ॲक्टर' (निर्मात्याचा अभिनेता) म्हणून ओळखले जाते, कारण ते अत्यंत शिस्तप्रिय आहेत, कार्यक्षमतेनं शूटिंग पूर्ण करतात आणि निर्मिती खर्च वाचवण्यासाठी प्रोजेक्ट वेगानं पूर्ण करतात.

कुमार अनेकदा एका वर्षात एकापेक्षा जास्त चित्रपट पूर्ण करतात आणि निर्मात्यांना गुंतवणुकीवर खात्रीशीर परतावा मिळवून देतात. स्वतः निर्माता असल्यानं, त्यांना चित्रपट निर्मितीतील आर्थिक बाबींची चांगली समज आहे. कारकिर्दीतील चढ-उतार किंवा सलग फ्लॉप चित्रपटांचा काळ असूनही, त्यांची कामाप्रती असलेली निष्ठा आणि मानधनात कपात करण्याची किंवा चित्रपट वेगाने पूर्ण करण्याची तयारी यामुळे फायनान्सर्समध्ये त्यांची मोठी मागणी असते. "सुनील आणि मी एकत्र अनेक चित्रपट केले आहेत. आम्ही अनेक हिट चित्रपट दिले आहेत आणि आता हा चित्रपटही त्या यादीत सामील व्हावा यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत." "आमचे 98-99 टक्के चित्रपट यशस्वी ठरले आहेत," असे कुमार म्हणतात.

'वेलकम टू द जंगल' (पोस्टर)

या विषयावर भाष्य करताना शेट्टी म्हणतात की, चित्रपट निर्मितीचे गणित योग्यरित्या समजून घेऊन मनोरंजक चित्रपट बनवणे अत्यंत आवश्यक आहे. "चित्रपट का बनवला जातो, हे आपल्या सर्वांना माहित आहे. अक्षयचे नाव चालते (त्याच्या नावावर चित्रपट खपतो), यात एक विशिष्ट गणित असते जे लोकांना समजून घेणे गरजेचे आहे. एखादा विशिष्ट नायक चालत असेल, तरच तुम्हाला अशा प्रकारचा चित्रपट मिळतो किंवा साकारता येतो. जेव्हा अनेक कलाकार एकत्र येतात, तेव्हा कदाचित चित्रपटाची पोहोच अधिक व्यापक होते, हेच अशा चित्रपटाचे वैशिष्ट्य आहे. जर मी एखादा चित्रपट केला असता, तर कदाचित त्याचे नाव फक्त 'जंगल' राहिले असते. बजेटच्या (खर्चाच्या) कारणामुळे त्यात 'वेलकम' हा शब्द कदाचित बसला नसता. आजच्या काळातील सर्व नवीन अभिनेते आणि चित्रपट निर्मात्यांनी हे समजून घेतले पाहिजे की, एखादा चित्रपट यशस्वीरीत्या साकारण्यासाठी योग्य भागीदारी असणे गरजेचे आहे.'यशस्वीरीत्या साकारणे' (किंवा 'लँड होणे') म्हणजे केवळ चित्रपट प्रदर्शित होणे नव्हे, तर ज्या निर्मात्यानं यात पैसे गुंतवले आहेत, त्यालाही त्यातून काही परतावा मिळणे होय," असे शेट्टी म्हणतात.

"दर शुक्रवारी आपण काहीतरी निराशाजनक चित्र पाहतो, चित्रपट दिसायला भव्य-दिव्य असावा म्हणून त्यात प्रचंड पैसा ओतला जातो, पण प्रत्यक्षात साध्य काय होतं? तुम्ही तर या उद्योगाचाच बोजवारा उडवला आहे... हा काळ काही चांगला नाही, आपल्याला अशा शुद्ध मनोरंजक चित्रपटांची गरज आहे. मी चित्रपटाच्या यशा-अपयशाबद्दल बोलत नाहीये, तर त्यातील मनोरंजनाच्या अंगाबद्दल बोलत आहे आणि 'वेलकम टू द जंगल'च्या माध्यमातून आम्ही नेमका तोच प्रयत्न केला आहे," असे शेट्टी पुढे म्हणतात. "अभिनेते आणि निर्माते यांची विचारसरणी एक असणे अत्यंत महत्त्वाचे असते, हे पती-पत्नीच्या नात्यासारखे असते, जेणेकरून कामाचा अतिरिक्त ताण येत नाही. या चित्रपटासाठी मी एकही पैसा मानधन म्हणून घेतलेला नाही, मी केवळ एक गुंतवणूकदार म्हणून यात सहभागी झालो आहे," असे कुमार सांगतात.

1992 मधील 'खिलाडी' या ॲक्शन-थ्रिलर चित्रपटानं अक्षय कुमारला हिंदी चित्रपटसृष्टीचा प्रमुख ॲक्शन स्टार म्हणून प्रस्थापित केले. आपल्या मार्शल आर्ट्सच्या पार्श्वभूमीचा पुरेपूर वापर करत आणि स्वतःचे स्टंट्स स्वतः करत, त्यानं 1990 आणि 2000 च्या दशकावर आपली छाप पाडली. तसेच, त्यानं गाजलेली 'खिलाडी' मालिका (फ्रँचायझी) पुढे नेली, जी त्याच्या सुरुवातीच्या काळातील प्रचंड लोकप्रियतेची ओळख बनली. पहिल्या चित्रपटाच्या यशानंतर, कुमारनं 'मैं खिलाडी तू अनाडी', 'सबसे बडा खिलाडी', 'खिलाडियों का खिलाडी', 'इंटरनॅशनल खिलाडी' आणि 'खिलाडी 420' यांसारख्या अनेक यशस्वी चित्रपटांतून 'ॲक्शन स्टार' म्हणून आपली प्रतिमा अधिक दृढ केली. जेव्हा त्याला विचारले गेले, की त्याला ती 'ॲक्शन स्टार'ची प्रतिमा पुन्हा साकारायला आवडेल का, तेव्हा कुमार म्हणाला, "मला आणखी एक 'खिलाडी' चित्रपट करायला आवडेल आणि त्याचे शीर्षक 'आखरी खिलाडी' (अंतिम खिलाडी) असावे. मला ती ॲक्शन स्टारची प्रतिमा पुन्हा जिवंत करायला नक्कीच आवडेल, पण त्यासाठी कोणीतरी त्या चित्रपटात गुंतवणूक करावी लागेल." "आज तुमची नेमकी स्थिती काय आहे, हे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर अक्षयनं संमती दिली नसती, तर 'वेलकम टू द जंगल' हा चित्रपट साकार झाला नसता. आपली बाजारमूल्य (मार्केट व्हॅल्यू) काय आहे आणि निर्मात्याने एखाद्या प्रोजेक्टचे व्यवस्थापन कसे करावे, याची जाणीव असेल तर काहीही बिघडत नाही आणि ॲक्शन चित्रपट यशस्वीरीत्या बनू शकतात, थोडक्यात, यात 'आकडेमोड' (गणित) महत्त्वाची असते. मग ते शाहरुख खान असो, सलमान खान, अक्षय किंवा अजय (देवगण)... हे कलाकार चित्रपटांशी जोडले जातात, पण शेवटी ते आपले मानधन घेतात. जर त्यांनी सुरुवातीपासूनच चित्रपटाच्या आर्थिक गणितांचा विचार केला नाही, तर असे चित्रपट बनूच शकणार नाहीत. त्यामुळं, हे असे कलाकार आहेत जे या आर्थिक गणितांमध्ये सहभागी होतात आणि म्हणूनच चित्रपट प्रदर्शित होऊ शकतात," असे शेट्टी म्हणतात.

शेवटी, तरुण कलाकारांमध्ये 'मल्टी-स्टारर' (अनेक बडे कलाकार असलेल्या) चित्रपटांमध्ये काम करण्याबाबत एक प्रकारची अनिच्छा दिसून येते, सलमान खान, अजय देवगण आणि संजय दत्त यांसारख्या अनेक दिग्गज कलाकारांनी याकडे लक्ष वेधले आहे. नवीन पिढीतील कलाकार सहसा 'दोन नायकांच्या' (टू-हिरो) चित्रपटांमध्ये काम करण्यास नकार देतात, असे त्यांनी अनेकदा म्हटले आहे. अनेक तरुण कलाकारांना वैयक्तिकरित्या चित्रपटांच्या कथा (स्क्रिप्ट्स) सुचवूनही, त्यांना या चित्रपटांसाठी राजी करण्यात दिग्दर्शकांना कसरत करावी लागते, कारण हे कलाकार पडद्यावर इतर कलाकारांसोबत स्क्रीन शेअर करण्यास तयार नसतात. अपयशाची भीती या असुरक्षिततेस कारणीभूत ठरते, असे अनेकांना वाटत असले तरी, देवगणसारख्या काही कलाकारांनी अशा चित्रपटांना नकार देणाऱ्यांवर कडक टीका केली आहे, त्यांच्या मते, असे वर्तन हे असुरक्षितता आणि कमकुवत कामगिरीचे लक्षण आहे. शेट्टी आणि दत्त यांनीही या विषयावर उघडपणे भाष्य केले आहे. त्यांच्या मते, जुन्या काळातील दिग्गज कलाकार ज्या सहजतेनं एकमेकांसोबत काम करायचे, तसा आत्मविश्वास आजच्या कलाकारांमध्ये दिसून येत नाही. तसेच, असुरक्षित कलाकार स्वतःचे स्क्रीन टाइम किंवा महत्त्व टिकवून ठेवण्यासाठी सह-कलाकारांचे दृश्य (सीन्स) कमी करण्याचा प्रयत्न करतात, असेही दिग्दर्शक आणि चित्रपटसृष्टीतील जाणकार सांगतात.

"हा काही असुरक्षिततेचा प्रश्न नाही. प्रत्येकाची स्वतःची विचारसरणी असते. कदाचित तरुण कलाकारांना असे वाटत असेल की 'मल्टी-स्टारर' चित्रपटांमध्ये काम न करणे त्यांच्या करिअरसाठी योग्य आहे, तर आम्हाला मात्र वेगळे वाटते. शिवाय, यशाचे असे कोणतेही निश्चित सूत्र (फॉर्म्युला) नसते, असे नाही की केवळ एखाद्या कलाकाराचा 'सोलो' (एकट्याचा) चित्रपटच चालेल किंवा फक्त 'मल्टी-स्टारर' चित्रपटच यशस्वी होतील," असे कुमार म्हणतात. मात्र, शेट्टी ठामपणे सांगतात की, "सुरक्षितता ही 'मल्टी-स्टार कास्ट' असलेल्या चित्रपटांमध्येच असते. आजकाल 'सोलो' चित्रपटांची काय अवस्था झाली आहे, ते पहा... चित्रपटसृष्टीला वाचवण्यासाठी 'मल्टी-स्टार कास्ट' हाच एकमेव उपाय आहे."