सोमनाथ स्वाभिमान पर्व : 1000 वर्षांची अढळ श्रद्धा; पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचा विशेष लेख

नवी दिल्ली : बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या गुजरातमधील सोमनाथ मंदिरावर झालेल्या हल्ल्याला 1000 वर्षे पूर्ण झाली. यानिमित्त पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोमवारी एक विशेष लेख लिहिला आहे. या लेखात, पंतप्रधान मोदींनी मंदिराच्या विध्वंस आणि पुनर्बांधणीसंदर्भात भाष्य केलं आहे. ते म्हणाले की "सोमनाथ" हा शब्द ऐकताच हृदय आणि मनात अभिमानाची भावना निर्माण होते. दरम्यान, ताज्या माहितीनुसार, नरेंद्र मोदी 11 जानेवारीला सोमनाथ स्वाभिमान पर्वात सहभागी होण्यासाठी सोमनाथ मंदिराला भेट देतील. या पर्वात 8 ते 11 जानेवारी दरम्यान विविध आध्यात्मिक आणि सामाजिक उपक्रमांचं आयोजन केलं जाईल.

सोमनाथ हे पवित्र मंदिर पहिल्यांदा 1000 वर्षांपूर्वी, इ.स. 1026 मध्ये नष्ट करण्यात आलं होतं. यावरून असं दिसून येतं की, शतकानुशतकं सतत हल्ले होऊनही, हे मंदिर अतुलनीय वैभवानं उभं आहे, अशी नरेंद्र मोदींनी लेखाद्वारे आठवण करून दिली. तसंच पंतप्रधान मोदींनी भारताच्या संस्कृतीच्या चिरस्थायी भावनेवर भर दिला आणि सोमनाथ मंदिराच्या वारशाबद्दल बोलताना म्हटलं की, पहिल्या हल्ल्यानंतर 1000 वर्षांनी, सोमनाथची कहाणी विनाशानं नव्हे तर भारतमातेच्या लाखो मुलांच्या अटल धैर्यानं चिन्हांकित आहे. आपल्या संस्कृतीच्या दृढ आत्म्याचे सोमनाथपेक्षा चांगलं उदाहरण असू शकत नाही, जे प्रतिकूल परिस्थिती आणि संघर्षाला न जुमानता उभं आहे.

लेखाद्वारे, पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी सोमनाथ : द श्राइन इटरनल या पुस्तकाचा संदर्भ दिला, ज्यामध्ये के.एम. मुन्शी लिहितात की, महमूद गझनवीनं 18 ऑक्टोबर 1025 रोजी सोमनाथकडे आपला मोर्चा वळवला होता आणि जवळपास 80 दिवसांनी 6 जानेवारी 1026 रोजी तटबंदी असलेल्या मंदिरावर हल्ला केला. याचबरोबर, 13 नोव्हेंबर 1947 रोजी मंदिराच्या पुनर्बांधणीत सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी महत्त्वाची आणि ऐतिहासिक भूमिका बजावली. तसंच के. एम. मुन्शी पटेल यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहिले, हेही नरेंद्र मोदींनी याद्वारे निदर्शनास आणून दिलं.

नरेंद्र मोदी म्हणाले की, सोमनाथ मंदिर 1951 मध्ये जीर्णोद्धारासाठी तयार होते; परंतु, पंतप्रधान नेहरूंनी मंदिराच्या जीर्णोद्धार कार्यक्रमात राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांच्या सहभागाला विरोध केला. पुढं ते म्हणाले की, अखेर 11 मे 1951 रोजी सोमनाथमधील एका भव्य मंदिराचे दरवाजे भाविकांसाठी उघडले गेले आणि डॉ. राजेंद्र प्रसाद उपस्थित होते. हा ऐतिहासिक दिवस पाहण्यासाठी महान सरदार साहेब हयात नव्हते, परंतु देशानं त्यांच्या स्वप्नाची पूर्तता पाहिली. तत्कालीन पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू या घडामोडींबद्दल फारसे खूश नव्हते. त्यांना राष्ट्रपती आणि मंत्र्यांना या विशेष प्रसंगात सहभागी करून घ्यायचे नव्हते. या घटनेनं भारताची प्रतिमा कलंकित झाली, परंतु डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी चिकाटीनं काम केलं आणि बाकी सर्व इतिहास आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले की, आपल्या देशातही हीच भावना दिसून येते, ज्यामुळं शतकानुशतकं आक्रमणं आणि वसाहतवादी लूटमारीवर मात केली आहे आणि जगातील सर्वात यशस्वी राष्ट्रांपैकी एक आहे. आपली मूल्यव्यवस्था आणि आपल्या लोकांच्या दृढनिश्चयानं आज भारताला जागतिक लक्ष केंद्रीत केलं आहे. जग भारताकडे आशेनं आणि आशावादानं पाहत आहे. त्यांना आपल्या नाविन्यपूर्ण तरुणांमध्ये गुंतवणूक करायची आहे. मुन्शींनी त्याकाळी सांगितल्यानुसार, मंदिराचं रक्षण करताना जवळपास 50000 रक्षकांना आपले प्राण गमवावे लागले. त्यानंतर महमूदनं मंदिर लुटलं आणि गर्भगृहाची विटंबना केली.

13 व्या ते 18 व्या शतकादरम्यान सोमनाथ मंदिर वारंवार हल्ले करण्यात आले आणि ते पुन्हा बांधण्यात आले. 1299 मध्ये अलाउद्दीन खिलजीचा सेनापती, 1394 मध्ये मुझफ्फर खान आणि 1459 मध्ये महमूद बेगडा यांनी मंदिरावर हल्ला केला. याशिवाय, 1669 मध्ये औरंगजेबानं ते पाडण्याचा आदेश देईपर्यंत ते हिंदू मंदिरच राहिले. 1702 मध्ये पुन्हा मंदिरावर हल्ला करण्यात आला आणि 1706 मध्ये मंदिराचे मशिदीत रूपांतर करण्यात आले. यानंतर राणी अहिल्याबाई होळकर यांनी मंदिराचे पावित्र्य ओळखून 1783 मध्ये जवळच एक नवीन मंदिर बांधलं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी आपल्या लेखात 1890 च्या दशकात स्वामी विवेकानंदांच्या सोमनाथ भेटीचा उल्लेख केला आणि सोमनाथसारख्या मंदिरांचं वर्णन ज्ञानाचं जिवंत स्रोत म्हणून केलं, जे पुस्तकांपेक्षा भारताच्या इतिहासात सखोल अंतर्दृष्टी प्रदान करतात. तसंच त्यांनी सोमनाथ शक्तीचं प्रतीक असल्याचं अधोरेखित केलं आहे.

पंतप्रधान मोदींनी लिहिलं आहे की, पूर्वीचे आक्रमणकर्ते आता फक्त वाऱ्यातील धूळ आहेत, त्यांची नावं विनाशाचे समानार्थी आहेत. ते इतिहासाच्या पानांमध्ये तळटीप आहेत, तर सोमनाथ अजूनही चमकत आहे, क्षितिजाच्या पलीकडे पसरलेला आहे, जो आपल्याला 1026 च्या हल्ल्यातही अढळ राहिलेल्या शाश्वत आत्म्याची आठवण करून देतो. सोमनाथ हे आशेचं गाणं आहे, जे आपल्याला सांगते की, द्वेष आणि धर्मांधतेमध्ये क्षणभर नष्ट करण्याची शक्ती असू शकते, परंतु चांगुलपणाच्या शक्तीवरील श्रद्धा आणि अढळ विश्वास कायमचे निर्माण करण्याची शक्ती आहे. हजार वर्षांपूर्वी हल्ला झालेल्या आणि त्यानंतर वारंवार हल्ला झालेल्या सोमनाथ मंदिराचे जर पुन्हा पुन्हा उभारी येऊ शकली, तर भारताला हजार वर्षांपूर्वी हल्ल्यांपूर्वी दाखवलेले वैभव नक्कीच परत मिळू शकेल, यावरही नरेंद्र मोदींनी भर दिला. 'श्री सोमनाथ महादेवाच्या आशीर्वादानं, आपण विकसित भारताच्या उभारणीच्या नवीन संकल्पानं पुढं जात आहोत, जिथं संस्कृतीचं ज्ञान आपल्याला संपूर्ण जगाच्या कल्याणासाठी काम करण्यास मार्गदर्शन करते, असंही नरेंद्र मोदींनी आपल्या लेखात नमूद केलं आहे.

हेही वाचा :

1. पंतप्रधान मोदी भला माणूस, पण रशियाकडून तेल खरेदी सुरूच ठेवल्यास भारतावर आयात शुल्क वाढवणार, ट्रम्प यांचा भारताला इशारा
2. उमर खालिदसह शरजील इमाम यांना दिलासा देण्यास सर्वोच्च न्यायालयाचा नकार; पाच जणांना दिला जामीन