जनरल धीरज सेठ यांनी नवीन लष्करप्रमुख म्हणून स्वीकारला पदभार

नवी दिल्ली: वरिष्ठ लष्करी अधिकारी जनरल धीरज सेठ यांनी मंगळवारी नवीन लष्करप्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला. पश्चिम सीमेवरील लष्कराच्या दोन 'ऑपरेशनल कमांड्स'चे (लष्करी विभागांचे) नेतृत्व करण्याचा मान त्यांच्याकडे आहे. सीमांवरील आव्हानांचा सामना करत असतानाच आत्मनिर्भर आणि भविष्यातील गरजांसाठी सज्ज होण्याच्या दिशेने वाटचाल करणाऱ्या 13 लाख सैनिकांच्या या विशाल लष्कराची धुरा जनरल सेठ यांनी हाती घेतली आहे.

गौरवशाली कारकिर्दीनंतर मंगळवारी निवृत्ती : जनरल सेठ यांनी जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांची जागा घेतली आहे. जनरल द्विवेदी यांनी सशस्त्र दलांमधील 40 वर्षांहून अधिक काळाच्या गौरवशाली कारकिर्दीनंतर मंगळवारी निवृत्ती घेतली. जनरल सेठ हे खडकवासला येथील राष्ट्रीय संरक्षण अकादमीचे (NDA) माजी विद्यार्थी आहेत. डिसेंबर 1986 मध्ये त्यांची 'आर्मर्ड कॉर्प्स'मध्ये (रणगाडा दलात) नियुक्ती झाली होती. 31 वे लष्करप्रमुख (COAS) बनण्यापूर्वी त्यांनी 'व्हाइस चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ' (लष्कराचे उपप्रमुख) म्हणून काम पाहिले होते.

जनरल सेठ यांनी लष्करप्रमुखपदाची जबाबदारी स्वीकारली : जागतिक भू सामरिक (geo-strategic) परिस्थिती वेगाने बदलत असताना जनरल सेठ यांनी लष्करप्रमुखपदाची जबाबदारी स्वीकारली आहे. तंत्रज्ञानातील प्रगती आणि आधुनिक युद्धाचे बदलणारे स्वरूप यामुळे सुरक्षेची आव्हाने अधिक गुंतागुंतीची होत आहेत. संरक्षण मंत्रालयाने यापूर्वी नमूद केले होते की, 'आर्मी कमांडर' या पदावर पदोन्नती मिळाल्यानंतर त्यांनी 'साउथ वेस्टर्न कमांड' (जयपूरस्थित) आणि 'सदर्न कमांड'चे 'जनरल ऑफिसर कमांडिंग इन चीफ' म्हणून काम पाहिले. अशा प्रकारे पश्चिम सीमेवरील दोन ऑपरेशनल कमांड्सचे नेतृत्व करण्याचा दुर्मिळ मान त्यांच्याकडे आहे.

संस्थात्मक क्षेत्रांमध्ये व्यापक अनुभव मिळवला : जवळपास चार दशकांच्या लष्करी कारकिर्दीत त्यांनी ऑपरेशनल (प्रत्यक्ष लष्करी कारवाई), धोरणात्मक, क्षमता विकास आणि संस्थात्मक क्षेत्रांमध्ये व्यापक अनुभव मिळवला आहे. तसेच भारतीय लष्कराची लढाऊ क्षमता आणि दीर्घकालीन परिवर्तनामध्ये त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. लष्कराच्या मुख्यालयातील धोरणात्मक नियोजन आणि क्षमता विकास यांसारख्या महत्त्वपूर्ण विभागांमध्ये महत्त्वाची पदे भूषवताना त्यांनी लष्कराचे आधुनिकीकरण, क्षमता विकासाची रूपरेषा आणि लष्कराच्या रचनेशी संबंधित दीर्घकालीन उपक्रमांना दिशा दिली.

'ऑपरेशन सिंदूर' दरम्यान उच्च दर्जाची ऑपरेशनल सज्जता : 1 एप्रिल रोजी 'व्हाइस चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ' म्हणून नियुक्ती होण्यापूर्वी त्यांनी पुणेस्थित 'सदर्न कमांड'चे नेतृत्व केले होते. त्यांच्या नेतृत्वाखाली या विशेष कमांडने गेल्या वर्षी 'ऑपरेशन सिंदूर' दरम्यान उच्च दर्जाची ऑपरेशनल सज्जता राखली होती. चार दशकांच्या कारकीर्दीत त्यांनी विविध भौगोलिक प्रदेशांमध्ये आणि संघर्षमय परिस्थितींमध्ये (ज्यात बंडखोरीविरोधी कारवायांचाही समावेश आहे) व्यापक ऑपरेशनल अनुभव मिळवला आहे. या अधिकाऱ्याने विविध ऑपरेशनल वातावरणात आणि विविध स्तरांवर कमांड पदे (नेतृत्वाची पदे) भूषवली आहेत. त्यांच्या कमांड (नेतृत्व) जबाबदाऱ्यांमध्ये वाळवंटी भागात एका 'आर्मर्ड रेजिमेंट'चे (रणगाडा तुकडी), पश्चिम आघाडीवर एका 'आर्मर्ड ब्रिगेड'चे आणि जम्मू-काश्मीरमध्ये दहशतवादविरोधी दलाचे नेतृत्व करणे यांचा समावेश आहे.

शिक्षणात सातत्याने उत्कृष्ट कामगिरी केली : लेफ्टनंट जनरल म्हणून त्यांनी लष्कराच्या प्रमुख 'स्ट्राइक फॉर्मेशन्स'पैकी (आक्रमक तुकड्या) एक असलेल्या 'सुदर्शन चक्र कोअर'चे नेतृत्व केले. त्यानंतर त्यांनी 'जनरल ऑफिसर कमांडिंग, दिल्ली एरिया' म्हणून काम पाहिले. या काळात त्यांनी महत्त्वपूर्ण राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय लष्करी कार्यक्रम तसेच औपचारिक समारंभांचे कामकाज पाहिले. त्यांनी अनेक महत्त्वपूर्ण 'स्टाफ' आणि धोरणात्मक पदेही भूषवली आहेत, ज्यांचा परिचालन नियोजन (operational planning), सुरक्षा दल व्यवस्थापन आणि क्षमता विकास यांवर मोठा प्रभाव पडला आहे. संरक्षण मंत्रालयाच्या मते, जनरल सेठ यांनी परिचालनविषयक गरजांची सांगड नवीन तंत्रज्ञान आणि भविष्यातील युद्धभूमीच्या आवश्यकतांशी घालण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. एक निष्णात लष्करी अधिकारी म्हणून जनरल सेठ यांनी आपल्या व्यावसायिक लष्करी शिक्षणात सातत्याने उत्कृष्ट कामगिरी केली असून, विविध प्रशिक्षण अभ्यासक्रमांमध्ये सर्वोच्च सन्मान मिळवले आहेत. संरक्षण मंत्रालयाने नमूद केले आहे की, 'हायर कमांड कोर्स' आणि 'नॅशनल डिफेन्स कॉलेज'चा कार्यक्रम पूर्ण करण्याव्यतिरिक्त, जनरल सेठ यांनी पॅरिसमध्ये प्रतिष्ठित 'कमांड अँड स्टाफ कोर्स' देखील पूर्ण केला; ही बाब त्यांच्या व्यापक धोरणात्मक दृष्टिकोनाची आणि समकालीन लष्करी बाबींच्या आकलनाची साक्ष देते.

हेही वाचाः

अरुणाचल प्रदेशात चिनी सैन्यानं घुसखोरी केल्याचं वृत्त खोटं आणि निराधार : भारतीय लष्कर

जंतर-मंतरवर 'कॉकरोच जनता पार्टी'चे आंदोलन सुरूच, सोनम वांगचुक यांच्या रक्तातील साखरेची पातळी घटली