मंगळ ग्रहावर प्राचीन जीवनाचे संकेत: पर्सिव्हरन्स रोव्हरनं लावला शोध
नासाच्या पर्सिव्हरन्स रोव्हरला मंगळाच्या जेजेरो क्रेटरमध्ये प्राचीन जीवनाचे संकेत मिळाली आहे. Sapphire Canyon नमुन्यात व्हायव्हियनाइट आणि ग्रेगाइट खनिजे आढळली आहेत.
Published : September 13, 2025 at 9:52 AM IST
हैदराबाद : नासाच्या पर्सिव्हरन्स रोव्हरनं मंगळ ग्रहाच्या जेजेरो क्रेटरमधील प्राचीन तलावाच्या खोऱ्यात अभ्यासादरम्यान प्राचीन जीवनाचे संकेत शोधले आहेत. 2021 पासून या क्रेटरचा अभ्यास करणाऱ्या रोव्हरला 'Sapphire Canyon' नावाच्या नमुन्यात लोखंडयुक्त खनिजे (व्हायव्हियनाइट आणि ग्रेगाइट) आढळली आहेत, जी पृथ्वीवर सूक्ष्मजीव क्रियेशी संबंधित असतात. सप्टेंबर 2025 मध्ये नासाच्या पत्रकार परिषदेत सादर केलेल्या अभ्यासानुसार, हे 'लेपर्ड स्पॉट्स' संभाव्य जैवचिन्हे (बायोसिग्नेचर्स) असू शकतात, पण वैज्ञानिक जोर देतात की अभिजनन प्रक्रिया (नॉन-बायोलॉजिकल प्रोसेसेस) देखील याची कारणीभूत असू शकतात. हा शोध मंगळाच्या प्राचीन इतिहासातील रहस्यमय जीवनाच्या शक्यतांना नवं वळण देतोय.
मंगळाच्या खडकातील संकेत
नवीन अभ्यासानुसार, जेजेरो क्रेटरच्या 'ब्राइट अँगेल' निर्मितीमधील 'चेयावा फॉल्स' नावाच्या मुख्य नमुनेतून हे संकेत मिळाले. रोव्हरच्या प्रतिमांमध्ये लाल मडस्टोनमध्ये मिमी आकाराच्या 'लेपर्ड स्पॉट्स' दिसतात. उच्च-रिझोल्यूशन विश्लेषणात प्रत्येक स्पॉटमध्ये व्हायव्हियनाइट (लोखंड फॉस्फेट) आणि ग्रेगाइट (लोखंड सल्फाइड) भरपूर आढळलंय. पृथ्वीवर, व्हायव्हियनाइट सडलेल्या सेंद्रिय पदार्थाभोवती तयार होतं, तर काही सूक्ष्मजीव ग्रेगाइट निर्माण करतात. हे खनिजे सेंद्रिय कार्बन रेडॉक्स रसायनशास्त्रामुळं तयार होतात, जे पृथ्वीवर सूक्ष्मजीवांद्वारे बनवलं जातं. मात्र, वैज्ञानिक सावध करतात की अशी खनिज जोडी जीवनाशिवाय सामान्य भू-रासायनिक प्रक्रियांमुळंही तयार होऊ शकतं. हा नमुना 2024 मध्ये जेजेरो क्रेटरच्या नरेटवा व्हॅलिस नदीखोऱ्यातून गोळा करण्यात आला, जेथे 3.2 ते 3.8 अब्ज वर्षांपूर्वी पाण्याची उपस्थिती होती.
मंगळावरील प्राचीन तलावाचं वातावरण पूर्वीपेक्षा अधिक अनुकूल (हॉस्पिटेबल) होतं, असं वैज्ञीनाकांना वाटतं. हा शोध तुलनेने तरुण सेडिमेंटरी खडकांमध्ये आढळला, ज्यामुळे जेजेरोवर राहण्यायोग्य परिस्थिती उशिरापर्यंत टिकली असण्याची शक्यता दिसते. तरीही, कोणत्याही जैवचिन्हाची पुष्टी करण्यासाठी आणखी पुरावा आवश्यक आहे. पर्सिव्हरन्सनं Sapphire Canyon कोर नमुना आधीच गोळा केला आहे; संशोधक जोर देतात की फक्त पृथ्वीवरील तपशीलवार प्रयोगशाळा विश्लेषणानं त्याची उत्पत्ती निश्चित होईल. नासाच्या मार्स सॅम्पल रिटर्न मोहिमा अशा नमुने पृथ्वीवर आणण्यासाठी तयारी करत आहेत. सध्या, पुरावा अत्यंत प्राथमिक आहे.हा शोध मंगळाच्या अभ्यासाला नवे गती देणार आहे. ब्राइट अँगेल परिसरातील चेयावा फॉल्स खडक वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.
हे वाचलंत का :
