ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ | ઘા રૂઝાઈ ગયા પણ આઘાત હજુ છે: એર ઇન્ડિયા ફ્લાઇટ 171 દુર્ઘટનાના પરિવારો અને બચી ગયેલા લોકો સાથે મુલાકાત
એર ઇન્ડિયા ફ્લાઇટ 171ના ક્રેશને એક વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયો છે.
By Bilal Bhat
Published : July 1, 2026 at 6:36 PM IST
|Updated : July 1, 2026 at 7:30 PM IST
અમદાવાદમાં શુક્રવારની એક સવારે કૃષ્ણાબેન પોતાના દીકરાને બોલાવે છે. ત્યારે કૂતરાઓનું એક ટોળું તેમને ઘેરી વળે છે, જે દિવસના પહેલા ભોજનની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે.
તેમનો દીકરો નીરવ મોહનભાઈ કૂતરાઓને ખવડાવવા અને તેમની સાથે પ્રેમથી રમવા માટે ઝડપથી પહોંચી જાય છે. કૂતરાઓ પણ એટલા જ આનંદમાં હોય છે. ગયા વર્ષે અમદાવાદની બહાર મેઘાણીનગર વિસ્તારમાં આવેલી બીજે મેડિકલ કોલેજની હોસ્ટેલ બિલ્ડિંગમાં એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ 171 ક્રેશ થયાની ઘટના પછી તેમનો આ સંબંધ વધુ ગાઢ બની ગયો છે.
આ કૂતરાઓની સંભાળ લાંબા સમયથી વિસ્તારના પ્રાણીપ્રેમીઓ દ્વારા રાખવામાં આવતી હતી. આ વિસ્તાર હવે ઉજ્જડ બની ગયો છે. 12 જૂન, 2025ના રોજ બનેલી પ્લેન ક્રેશની ભયાનક દુર્ઘટનાના મૂક સાક્ષી તરીકે ફક્ત ઊંચી અને ખાલી ઇમારતોની હારમાળા ઊભી છે.
પચાસ વર્ષની કૃષ્ણાબેન પણ આ અકસ્માતમાં દાઝી ગયાં હતાં. લંડન જતી આ ફ્લાઇટ ટેકઓફ થયાના થોડા જ સેકન્ડોમાં ક્રેશ થઈ ગઈ હતી. આ દુર્ઘટનામાં વિમાનમાં સવાર તમામ 241 મુસાફરો અને ક્રૂ સભ્યો તેમજ ઘટનાસ્થળની આસપાસ રહેતા 19 લોકોના મોત થયા હતા.
વિમાનમાં 50,000 લિટરથી વધુ જેટ ઇંધણ હોવાને કારણે સમગ્ર હોસ્ટેલ વિસ્તાર આગ અને કાળા ધુમાડામાં લપેટાઈ ગયો હતો. આ ઘટના વિશ્વના સૌથી ભયાનક ઉડ્ડયન અકસ્માતોમાંની એક સાબિત થઈ હતી.
સદનસીબે કૃષ્ણાબેનની ઇજાઓ ખૂબ ગંભીર ન હતી અને તેમને શારીરિક રીતે સ્વસ્થ થવામાં લગભગ બે મહિના લાગ્યા હતા.
ઘા રૂઝાઈ ગયા છે, પરંતુ આઘાત હજુ પણ તાજો છે.
તેઓ દુર્ઘટના સ્થળની નજીક જ એક ટેન્ટમાં રહે છે. ઉપરથી ઉડતું દરેક વિમાન તેમને તે દુ:ખદ દિવસની જીવંત યાદો તાજી કરી દે છે.
હવાઈ દુર્ઘટના અને વિસ્તારના લોકો પર તેની અસર વિશે વાત કરતાં કૃષ્ણાબેને કહ્યું, “જ્યારે પણ હું કોઈ વિમાનને ઉપરથી ઉડતું જોઉં છું ત્યારે મને ડર લાગે છે. અકસ્માત પહેલાં તે આનંદદાયક લાગતું હતું, પરંતુ હવે જ્યારે પણ આપણે કોઈ વિમાનને આપણી ઉપરથી ઉડતું જોઈએ છીએ ત્યારે તે એક દુ:સ્વપ્ન જેવું લાગે છે.”
તેઓ અને તેમનો પુત્ર આ વિસ્તારમાં રખડતા પ્રાણીઓને ખવડાવતા થોડા લોકોમાં સામેલ છે. વિમાન દુર્ઘટનાની અસર માત્ર માનવ જાનહાનિ સુધી મર્યાદિત નહોતી. ઇમારતોની પાછળના જંગલમાંથી ઘણા પક્ષીઓ અને પ્રાણીઓ પણ વિમાન ક્રેશને કારણે લાગેલી આગમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા.
આકાશ પટણીનો પરિવાર જ્યાં રહે છે ત્યાં એક બહુમાળી ઇમારત છે. સીતાબેન પટણી હજુ પણ પોતાના 12 વર્ષના પુત્રને બચાવવાનો પ્રયાસ કરતી વખતે થયેલા આઘાત, શોક અને શારીરિક ઇજાઓમાંથી બહાર આવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
વિમાનનો એક ભાગ આકાશ પર પડ્યો હતો, જેનાથી તે આગમાં લપેટાઈ ગયો અને તેનું મોત નીપજ્યું. સીતાબેનના હાથ પરના ઊંડા ઘા આજે પણ તેમને તે ભયાનક દૃશ્યની યાદ અપાવે છે જે તેમણે પોતાના પુત્રને આગમાંથી બચાવવાનો પ્રયાસ કરતી વખતે જોયું હતું.
તેઓ હજુ પણ પોતાના નુકસાનને સ્વીકારી શક્યાં નથી અને વારંવાર રડી પડે છે. તેમની એકમાત્ર ઇચ્છા છે કે તેઓ પોતાના પુત્રને ફરી એક વાર જોઈ શકે. “મેં મારા દીકરાને આગમાં લપેટાયેલો જોયો હતો. આ એવી વાત છે જે હું ભૂલી શકતી નથી. હું દરેક શ્વાસે તેની યાદ કરું છું અને તેની યાદોમાંથી બહાર નીકળવું મારા માટે ખૂબ મુશ્કેલ છે,” આંખોમાં આંસુઓ છલકાતાં તેમણે કહ્યું.
આકાશના મૃત્યુને એક વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયો છે, છતાં તે તેના પરિવારની યાદોમાં આજે પણ જીવંત છે. તેમના નાનકડા એપાર્ટમેન્ટના એક રૂમમાં તેની ઊંચાઈ જેટલો કટ-આઉટ ફોટો નાના પ્રાર્થના ખૂણામાં ખાસ સ્થાન આપવામાં આવ્યો છે, જ્યાં દરરોજ તેની માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. પરિવારના બાકીના સભ્યો એ જ નાનકડી જગ્યામાં રહે છે.
પોતાના પુત્રના મૃત્યુથી અત્યંત દુઃખી સુરેશભાઈ પટણી પરિવાર પર અચાનક આવેલા આર્થિક બોજને હળવો કરવા માટે તેમની મોટી પુત્રી નીલમ માટે નોકરી શોધી રહ્યા છે.
અત્યાર સુધી પરિવારને 6 લાખ રૂપિયાનું વળતર મળ્યું છે, જેમાંથી 2 લાખ રૂપિયાથી વધુ સીતાબેનની સારવારમાં ખર્ચ થઈ ગયા છે. તેમને હજુ પણ પ્લાસ્ટિક સર્જરીની જરૂર છે, જે પરિવાર પરવડી શકે તેમ નથી.
સુરેશભાઈએ કહ્યું, “ટાટા કંપનીના લોકો આવ્યા, કાગળકામ કર્યું અને અમને થોડા પૈસા આપ્યા જે પૂરતા નહોતા. સરકાર તરફથી કોઈ અમને મળવા આવ્યું નહીં. ફક્ત ટાટા કંપનીના અધિકારીઓ આવ્યા અને અમને 6 લાખ રૂપિયા આપ્યા.” તેમના અવાજમાં ઊંડી ઉદાસી સ્પષ્ટ વર્તાતી હતી.
નીલમને આકાશ સાથે વિતાવેલી છેલ્લી ક્ષણો આજે પણ યાદ છે. તે નીલમ માટે તેની માતા માટે બનાવેલું ટિફિન લેવા આવ્યો હતો. તે આઈસ્ક્રીમ ખાઈ રહ્યો હતો અને નીલમે મજાકમાં તેને ખાવા માટે કહ્યું, પરંતુ તેણે મજાકમાં જ ના પાડી હતી. આ યાદ આજે સ્મિત અને ઊંડી પીડા બંને લાવે છે. તે આકાશની ખૂબ નજીક હતી, કારણ કે તેના અન્ય ભાઈ-બહેનોના પોતાના પરિવાર હતા ત્યારે તેઓ સાથે રહેતા હતા.
આકાશ આગના એક ભાગમાં ફસાઈ ગયો હતો. તેની માતા સીતાબેન કમ્પાઉન્ડ પાસે તેના ચાના સ્ટોલ પર હતાં. તેમણે તેમના પુત્રને આગમાં લપેટાયેલો જોયો અને તેઓ પણ ભયંકર રીતે દાઝી ગયાં. 23 દિવસ પછી તેમને તેમના મૃત્યુની જાણ થઈ.
વિજયભાઈ પટણી પણ આ દુર્ઘટનાના આંખે જોનારાઓમાં સામેલ હતા. વિમાન ક્રેશ થયું ત્યારે તેઓ કમ્પાઉન્ડની સામે ચા અને નાસ્તો કરી રહ્યા હતા. ત્યાંથી જ તેમણે આકાશ અને તેમની ઘાયલ માતાને જોયા અને તરત જ તેમના મોબાઇલમાં દ્રશ્ય રેકોર્ડ કરવાનું શરૂ કરી દીધું.
વિજયના કેમેરાએ દુર્ઘટનામાં જીવિત બચી ગયેલા એકમાત્ર વ્યક્તિને આગમાંથી બહાર નીકળતો કેદ કર્યો હતો, જેને પછી તાત્કાલિક હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યો. થોડીવારમાં જ આસપાસની ઇમારતો રાખના ઢગલામાં ફેરવાઈ ગઈ.
વિજય માટે આ કમ્પાઉન્ડ તેમનું કાર્યસ્થળ હતું, જ્યાં તેઓ કાર ધોતા હતા. ઘણા ડોક્ટરો અને તબીબી સ્ટાફ મેડિકલ કોલેજના રહેણાંક ક્વાર્ટર્સમાં રહેતા હતા. દુર્ઘટના પછીની ક્ષણોમાં જ્યારે ઊંચી જ્વાળાઓ ઇમારતોને ઘેરી વળી હતી ત્યારે તેમણે કહ્યું કે તેઓ પોતાનો ફોન કાઢીને જે થઈ રહ્યું છે તે રેકોર્ડ કરવા સિવાય બીજું કંઈ વિચારી શકતા નહોતા.
સમય અને દુર્ઘટના સામેની આ એક મુશ્કેલ દોડ હતી. આગની ઊંચી દિવાલો સામે લડતા પ્રથમ સહાયકો જીવિતોને બચાવવા અને મૃતકોને બહાર કાઢવા વચ્ચે ફસાયેલા હતા.
પરિવારો માટે બીજું એક મુશ્કેલ દુ:સ્વપ્ન શરૂ થયું – ફોરેન્સિક ટીમોએ પીડિતોની ઓળખ કરવા માટે કાટમાળમાંથી અવશેષો એકત્રિત કરવાની મહેનત કરી ત્યારે અઠવાડિયાઓ સુધી રાહ જોવી પડી. ડીએનએ નમૂના લેવાનું કાર્ય મહત્વનું હતું. નમૂનાઓ એકત્રિત કરવામાં દિવસો લાગ્યા અને કેટલાક પરિવારોને મૃતદેહો પરત મળવામાં અઠવાડિયા લાગ્યા.
એક વર્ષ પછી પણ પરિવારો હજુ અકસ્માત પાછળના સત્યની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જવાબો શોધી રહ્યા છે અને તેમના જીવનને બરબાદ કરનાર ભૂલ માટે જવાબદારી માંગી રહ્યા છે.
(કલ્પિન ત્રિવેદી અને મુકેશ ડોડિયાના ઇનપુટ્સ સાથે)
