'વેલી ઓફ ફ્લાવર્સ' મુલાકાતીઓ માટે ખુલી, જાણો ફુલોની ઘાટીમાં ફરવા જતા પહેલા કઈ-કઈ બાબતોની જાણકારી હોવી જોઈએ?
ઉત્તરાખંડના ચમોલી જિલ્લામાં આવેલી આ ફૂલોની ખીણને વર્લ્ડ હેરિટેજનો દરજ્જો મળેલો છે.
Published : June 4, 2026 at 12:16 PM IST
દુનિયાભરમાં પ્રસિદ્ધ ફૂલોની ખીણ 1 જૂનથી પ્રવાસીઓ માટે ખુલી ગઈ છે. ઉત્તરાખંડના ચમોલી જિલ્લામાં આવેલી આ ફૂલોની ઘાટીને વર્લ્ડ હેરિટેજનો દરજ્જો મળેલો છે. દર વર્ષે દેશ-વિદેશથી મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓ તેની સુંદરતા જોવા આવે છે. આ ખીણમાં 600થી વધુ પ્રકારના ફૂલો ખીલે છે. ખાસ વાત એ છે કે તેમાંના કેટલાક ફૂલો એવી જાતિના છે જે માત્ર અહીં જ જોવા મળે છે.
ફૂલોની ખીણ સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 12,500 ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલી છે. અહીં એક ખાસિયત એ છે કે દરેક 15 દિવસે અલગ અલગ પ્રકારના ફૂલો ખીલે છે, જેના કારણે ખીણના રંગો પણ બદલાતા રહે છે. આ ખીણ નંદા દેવી નેશનલ પાર્કના વિસ્તારમાં આવે છે. 17 જુલાઈ 2005ના રોજ UNESCO દ્વારા તેને વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર કરવામાં આવી હતી. ગઢવાલ હિમાલયના ચમોલી જિલ્લામાં આવેલી આ ઋતુ આધારિત સ્વર્ગસમાન જગ્યા 31 ઑક્ટોબર 2026 સુધી ખુલ્લી રહેશે.
ફૂલોની ખીણનો સૌથી સુંદર નજારો ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર મહિનામાં જોવા મળે છે. આ ખીણ લગભગ 87 ચોરસ કિમી વિસ્તારમાં ફેલાયેલી છે. અહીં પ્રવાસીઓને વિવિધ ફૂલો અને છોડ સાથે અનેક જંગલી જીવજંતુઓ પણ જોવા મળે છે. જુલાઈ અને ઑગસ્ટમાં અહીં સૌથી વધુ પ્રકારના ફૂલો ખીલે છે, તેથી આ બે મહિનામાં સૌથી વધુ પ્રવાસીઓ આવે છે.
વેલી ઓફ ફ્લાવરની શોધ બ્રિટિશ પર્વતારોહક ફ્રેંક એસ. સ્માઈથ અને તેમના સાથી આર.એલ. હોલ્ડ્સવર્થ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. 1931માં એક અભિયાન દરમિયાન તેઓએ આ ખીણ પહેલીવાર જોઈ હતી. તેઓ તેની સુંદરતાથી એટલા મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા કે તેમણે ત્યાં લાંબો સમય વિતાવ્યો. 1937માં સ્માઈથે “The Valley of Flowers” નામનું પુસ્તક લખ્યું. આ ખીણનું ધાર્મિક મહત્વ પણ છે. માન્યતા છે કે જ્યારે લક્ષ્મણજી બેભાન થયા હતા ત્યારે હનુમાનજી સંજીવની જડીબૂટી શોધવા અહીં આવ્યા હતા.
વેલી ઓફ ફ્લાવર કેવી રીતે પહોંચવું?
જો તમે અહીં જવું ઇચ્છો છો તો પહેલા જાણવું જરૂરી છે કે અહીં પહોંચવા માટે ટ્રેકિંગ કરવું પડે છે. કોઈ વાહન સીધું ત્યાં સુધી નથી જતું. નજીકનું એરપોર્ટ દેહરાદૂનનું જોલી ગ્રાન્ટ એરપોર્ટ છે. ત્યાંથી ટેક્સી દ્વારા ચમોલી જિલ્લાના ગોવિંદઘાટ પહોંચી શકાય છે, જે એરપોર્ટથી લગભગ 300 કિમી દૂર છે. આખો રસ્તો પહાડી છે. ગોવિંદઘાટથી ઘાંઘરિયા સુધી પગપાળા જવું પડે છે. ત્યાંથી ફૂલોની ખીણ તરફનો માર્ગ શરૂ થાય છે. કુલ લગભગ 19 કિમી ટ્રેકિંગ કરવું પડે છે.
નજીકનું રેલવે સ્ટેશન ઋષિકેશ છે. ત્યાંથી બસ અથવા ટેક્સી દ્વારા ગોવિંદઘાટ પહોંચી શકાય છે, જે ઋષિકેશથી લગભગ 270 કિમી દૂર છે. દિલ્હીથી ચમોલી માટે સીધી બસ સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે.
પ્રવાસ કરતા પહેલા મહત્વની બાબતો
- પરમિટ: આ સુરક્ષિત નેશનલ પાર્ક હોવાથી અંદર પ્રવેશ માટે એન્ટ્રી પરમિટ લેવી જરૂરી છે.
- સમય: માત્ર દિવસના નિશ્ચિત સમય દરમિયાન જ પ્રવેશ મળે છે અને એ જ દિવસે પાછા ફરવું ફરજિયાત છે.
- રાત રોકાણ નથી: ખીણની અંદર રાત રોકાવાની કે કેમ્પિંગ કરવાની મંજૂરી નથી.
ચોમાસા માટે સાવચેતી
- વરસાદી મોસમમાં રસ્તાઓ ખૂબ લપસણા હોય છે, તેથી ટ્રેકિંગ પોલ અને વોટરપ્રૂફ બૂટ જરૂરી છે.
- મોબાઇલ નેટવર્ક કવરેજની દ્રષ્ટિએ વધારે અપેક્ષા રાખશો નહીં, કારણ કે રૂટ પર મોબાઇલ કનેક્ટિવિટી ખૂબ ઓછી છે અથવા અસ્તિત્વમાં નથી, તેથી પર્વતોમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓ માટે માનસિક રીતે તૈયાર રહો.
- વધારાના દિવસ હોય તો નજીકનું હેમકુંડ સાહિબ પણ જોઈ શકાય છે, જે ઘાંઘરિયા નજીકનું પવિત્ર સીખ તીર્થસ્થળ છે. કેટલાક પ્રવાસીઓ બદ્રીનાથ અને માના ગામ પણ જાય છે. લગભગ 3,600 મીટર ઊંચાઈ પર આવેલી આ ફૂલોની ખીણ એક સ્વપ્ન જેવી જગ્યા છે.
આ પણ વાંચો...
