પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે ભારતની અપીલ; સંયમ, સંવાદ અને શાંતિની હિમાયત કરી

નવી દિલ્હી: પશ્ચિમ એશિયામાં વધતો જતો તણાવ અને સંઘર્ષ વિશે ભારતે મંગળવારે પોતાનું નિવેદન આપ્યું છે જેમાં, ભારતે ફક્ત સંયમ રાખવાની અપીલ જ નહીં કરી, પરંતુ તેને વધુ સાવચેતીથી રચાયેલો રાજકીય સંદેશ તરીકે રજૂ કર્યો છે.

28 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલાઓમાં ઈરાનના આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યા થઈ ગઈ ત્યારથી આ પ્રદેશમાં તણાવ વધી રહ્યો છે. ભારત આ વચ્ચે એક મુશ્કેલ સ્થિતિમાં છે. તેને તેના મહત્વના દેશો સાથેના સંબંધો જાળવવા છે, અહીં રહેતા કરોડો ભારતીયોની સુરક્ષા કરવી છે અને તેલ જેવી ઊર્જાના પુરવઠાને સુરક્ષિત રાખવું છે. ભારત કોઈ એક પક્ષની તરફ ન આડગળાઈને, તટસ્થ રહીને આગળ વધવા માંગે છે.

વધતા તણાવ પર ભારતની ઊંડી ચિંતા

વિદેશ મંત્રાલયે જારી કરેલા સાત વાક્યોના નિવેદનમાં પશ્ચિમ એશિયાની હાલની પરિસ્થિતિ વિશે ભારે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ભારતે કહ્યું કે, 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન અને ગલ્ફ વિસ્તારમાં સંઘર્ષ શરૂ થયો ત્યારે જ અમે અમારી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તે સમયે પણ અમે બધા પક્ષોને સંયમ રાખવા, તણાવ વધારવાનું ટાળવા અને નાગરિકોની સુરક્ષાને પહેલ આપવાની વિનંતી કરી હતી. પરંતુ દુર્ભાગ્યે, રમઝાન જેવા પવિત્ર મહિનામાં પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ ગઈ છે. તાજેતરના દિવસોમાં ન માત્ર સંઘર્ષની તીવ્રતા વધી, પરંતુ તેની અસર અન્ય દેશોમાં પણ ફેલાઈ ગઈ છે. લોકોનું રોજિંદા જીવન અટકી ગયું છે, વેપાર ઠપ્પ થયો છે, વિનાશ અને મોતની સંખ્યા વધી ગઈ છે.

આ નિવેદન ભારતની રાજનીતિનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તેમાં તાત્કાલિક સમસ્યાઓને હલ કરવાની વાત છે, પરંતુ તે વૈશ્વિક સ્થિતિને પણ ધ્યાનમાં રાખે છે. આજના વિશ્વમાં દેશો વચ્ચે વધુ ધ્રુવીકરણ થઈ રહ્યું છે, અને ભારત આમાંથી બચીને આગળ વધવા માંગે છે. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, "ગલ્ફ વિસ્તારમાં લગભગ એક કરોડ ભારતીય લોકો રહે છે અને કામ કરે છે. તેમની સુરક્ષા અને સુખાકારી અમારી સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે." આ વાતથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતીયોની સંખ્યા અહીં કેટલી મોટી છે.

UAE, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, ઓમાન, કુવૈત અને બહેરીન જેવા દેશોમાં ભારતીયોની મોટી વસ્તી છે. તમના થકી આવતા પૈસા (રેમિટન્સ) ભારતના અર્થતંત્ર માટે ખૂબ જરૂરી છે. જો તણાવ વધયો તો ભારતને આ લોકોને પાછા લાવવા પડે, જે મોટી મુશ્કેલી છે. ભારતે આ દેશોની સરકારોને કહ્યું છે કે તેઓ આ ભારતીયોનું રક્ષણ કરે.

ડાયસ્પોરા અને ઊર્જા સુરક્ષાનું મહત્વ

ભારતના વેપાર અને ઊર્જાના માર્ગો પણ આ પ્રદેશથી જ પસાર થાય છે. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે, "જો આ માર્ગોમાં વિક્ષેપ આવે તો ભારતના અર્થતંત્રને મોટું નુકસાન થશે. ભારત જેવા દેશમાં જ્યાં લોકો વિશ્વભરમાં કામ કરે છે, ત્યાં વેપારી જહાજો પર હુમલા કરવા અમે વિરોધ કરીએ છીએ. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં આવા હુમલાઓમાં કેટલાક ભારતીયો માર્યા ગયા છે અથવા ગુમ થયા છે." આનો અર્થ એ છે કે ગલ્ફથી તેલ અને ગેસ (LNG) આવે છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જે વિશ્વના 20 ટકા તેલ અને ગેસનો માર્ગ છે.

ભારત દરરોજ અહીંથી 2.6 મિલિયન બેરલ તેલ આયાત કરે છે. જો આ રોકાયું તો તેલના ભાવ આકાશ સર્જાવા, અને ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ મહંગું થઈ જશે. વેપારી જહાજો પર હુમલા થવાથી ભારતના વેપારને પણ નુકસાન થાય છે. ભારત આનો વિરોધ કરીને ન માત્ર જહાજરાણીના નિયમોનું રક્ષણ કરે છે, પરંતુ પોતાના હિતોનું પણ બચાવે છે. આ વાતથી ભારતને વિશ્વના દક્ષિણ દેશોમાં નેતા તરીકેની તક મળે છે.

સંવાદથી જ શાંતિ: ભારતની વ્યૂહાત્મક ચાલ

આ પરિસ્થિતિમાં ભારતે સંવાદ અને રાજનીતિની વાત કરી છે. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે, "અમે સંઘર્ષના વહેલા અંતની તરફેણમાં છીએ. અત્યાર સુધી ઘણા લોકો મરી ગયા છે અને અમે તેના પર શોક વ્યક્ત કરીએ છીએ." આ ભારતની જૂની નીતિ છે, જેમાં તે કોઈ એક પક્ષને ટેકો ન આપે.

અમેરિકા ભારતનો મોટો મિત્ર છે ખાસ કરીને ભારત-પ્રશાંત સમુદ્રમાં. ઇઝરાયલથી ભારતને હથિયારો અને ગુપ્તચર માહિતી મળે છે. જ્યારે ઈરાનથી ચાબહાર બંદર તેલ અને મધ્ય એશિયા સુધીનો માર્ગ મળે છે. કોઈ પક્ષની ટીકા ન કરીને ભારતે તમામ સાથે સારા સંબંધો જાળવી રાખ્યા છે. આનાથી ભવિષ્યમાં કોઈ નુકસાન ન થાય.

નિવેદનમાં નાગરિકોની સુરક્ષા, વિનાશ અને જહાજો પર હુમલાઓનો વારંવાર ઉલ્લેખ છે. આ ભારતને માનવતાવાદી દેશ તરીકે દર્શાવે છે. રમઝાનનો ઉલ્લેખ કરીને તે ધાર્મિક લાગણીઓનું પણ ધ્યાન રાખે છે. ભારતના દૂતાવાસો અને કોન્સ્યુલેટ અહીંના ભારતીયો સાથે જોડાયેલા છે. તેઓ સમુદાયોને મદદ કરે છે, સલાહ આપે છે અને જરૂર પડે તો રાહત આપે છે. "અમે અસરગ્રસ્ત દેશોની સરકારો અને અન્ય મિત્રો સાથે વાતચીત કરીએ છીએ.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને વિદેશમંત્રી એસ જયશંકરે પણ અન્ય નેતાઓ સાથે ચર્ચા કરી છે અને સરકાર આ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખશે અને જરૂરી પગલાં લેશે તેમ નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે.

આજના વિશ્વમાં શક્તિઓ વચ્ચે સ્પર્ધા છે જેમાં એક તરફ અમેરિકાના જૂથ છે તો બીજી તરફ ચીન-ઈરાન-રશિયા, અને વચ્ચે મધ્યમ દેશો. ભારત આમાંથી બચીને સૌ સાથે વાત કરે છે. જો તે અમેરિકા-ઇઝરાયલને સમર્થન આપે તો ઈરાન સાથે સંબંધ ખરાબ થાય. આ રીતે ભારત એક 'સેતુ' બને છે જે વિરોધી જૂથો વચ્ચે જોડે છે. લાંબા ગાળે આનાથી ભારતની રાજનીતિ મજબૂત થાય છે અને વિશ્વમાં તેનું માન વધે છે.

આ નિવેદન ભારતની વ્યૂહરચનાનું એક સુંદર નમૂનો છે, જેમાં તે પોતાના હિતોને સુરક્ષિત રાખે છે અને વિશ્વ શાંતિ માટે પણ પ્રયાસ કરે છે.

આ પણ વાંચો:

1. લાઈવ ઈરાનના નવા સુપ્રીમ નેતાને પણ પતાવી દઈશું, ઇઝરાયલે આપી ખુલ્લી ધમકી, ઈરાનના વિદેશ પ્રધાને કહ્યું ટ્રમ્પે કૂટનીતિક દગો કર્યો છે
2. ઈરાનના ડ્રોન હુમલામાં 4 અમેરિકી સૈનિકના મોત, પેન્ટાગોને યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા ચાર સૈનિકોના ફોટા કર્યા જાહેર
3. ઈરાન વાતચીત માટે તૈયાર પણ ટ્રમ્પ બોલ્યા, 'બહુ મોડું કરી દીધું છે'