શું તમારા રસોડામાં પણ ખાવાનું તેલ નકલી છે? આ રીતે ઓળખો અસલી અને મિલાવટી તેલમાં ફરક

રાંધવાના તેલના ભાવમાં તાજેતરમાં થયેલા વધારાએ સામાન્ય માણસના ઘરના બજેટ પર સીધી અસર કરી છે. રોજિંદા વપરાશની આ આવશ્યક વસ્તુના ભાવ વધવા પાછળ નિષ્ણાતો ખરાબ પાક ઉત્પાદન, સપ્લાઈમાં ઘટાડો, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધતા ભાવ અને આયાતી તેલ પરના વધેલા કરને કારણ ગણાવે છે. આ વચ્ચે, બજારમાં સામાન્ય કિંમત કરતાં ઘણા ઓછા ભાવે મળતા તેલના ઓફરોએ ગ્રાહકોમાં મિલાવટી કે ઘટિયા ગુણવત્તાવાળા તેલની ચિંતા વધારી દીધી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને અછતને કારણે તેલના ભાવ વધી રહ્યા છે, એવા સંજોગોમાં બજાર ભાવ કરતાં અત્યંત સસ્તું મળતું તેલ મિલાવટી કે ઘટિયા ગુણવત્તાનું હોવાની સંભાવના વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં, અસલી અને નકલી રાંધવાના તેલની ઓળખ કરવી ખૂબ જ જરૂરી બની જાય છે, કારણ કે મિલાવટી તેલના ઉપયોગથી સ્વાસ્થ્યને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ખાવાના તેલમાં મુખ્યત્વે ટ્રાઇગ્લિસરાઈડ્સ હોય છે, જે વનસ્પતિ સ્ત્રોતો (શાકભાજી કે બીજ)માંથી મેળવવામાં આવે છે. આ તેલને ખાવા લાયક અને શુદ્ધ બનાવવા માટે તેને રિફાઈનિંગ પ્રક્રિયા (જેમ કે ડીગમિંગ, ન્યુટ્રલાઈઝેશન, બ્લીચિંગ અને ડિઓડોરાઈઝેશન)માંથી પસાર કરવામાં આવે છે, જેથી તેમાંથી ગંદકી અને દુર્ગંધ દૂર થાય.

આ રીતે પારખો અસલી અને નકલી તેલ

રંગની ચકાસણી કરો:

અસલી રાંધવાના તેલનો રંગ સામાન્ય રીતે પીળાશથી લઈને હળવો પીળો હોય છે. જો તેલનો રંગ આ કરતાં અલગ, ઘેરો કે અસામાન્ય દેખાય, તો તે મિલાવટી હોવાની શક્યતા વધી જાય છે. તેથી, તેલ ખરીદતી વખતે તેના કલર પર ધ્યાન આપો.

ગંધની પરખ:

દરેક શુદ્ધ તેલની પોતાની એક વિશિષ્ટ ગંધ હોય છે, જેમ કે નારિયેળ તેલમાં નારિયેળની ગંધ, અથવા તે સંપૂર્ણપણે ગંધહીન પણ હોઈ શકે છે. જો તેલમાંથી તીવ્ર, કેમિકલ જેવી કે સડેલી-ગંધ આવે, તો તે મિલાવટી અથવા બગડેલું હોવાનો સંકેત છે. ખાસ કરીને, જો તેલમાંથી માછલી જેવી અથવા વાસી ગંધ આવતી હોય, તો તેનો અર્થ એ થાય કે તેલનો વારંવાર ઉપયોગ થયો છે અથવા તે ઓક્સિડાઇઝ થઈને બગડી ગયું છે.

ટેક્સચર અને ઘનતા તપાસો:

અસલી રાંધણ તેલ સામાન્ય રીતે પ્રવાહી અને પાતળું હોય છે. જ્યારે મિલાવટી તેલમાં તેને ઘટ્ટ બનાવવા માટે ચરબી કે લોટ જેવા પદાર્થો ભેળવવામાં આવે છે, જેના કારણે તે અસલી તેલ કરતાં વધુ ચીકણું અને ઘટ્ટ લાગે છે. ઉપયોગમાં લીધેલા જૂના તેલને રિફાઈન કરીને પણ નકલી તેલ બનાવવામાં આવે છે, જે ઘણીવાર ઘટ્ટ હોય છે.

મિલાવટી તેલના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર પરિણામો

નિષ્ણાતોના મતે મિલાવટી કે નકલી રાંધવાના તેલનો ઉપયોગ સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત હાનિકારક છે. જ્યારે આવા તેલમાં રાંધેલો ખોરાક ખાવામાં આવે છે, ત્યારે તે શરીરમાં ફ્રી રેડિકલ્સને ઉત્તેજિત કરે છે. ફ્રી રેડિકલ્સ શરીરના કોષો (cells) અને પેશીઓ (tissues)ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, જે ગંભીર બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે. લાંબા ગાળે આવા તેલના ઉપયોગથી હૃદયરોગ, કેન્સર અને અન્ય ઘણી ગંભીર બીમારીઓ થવાનું જોખમ રહેલું છે.

ગ્રાહકો માટે સૂચના

આથી, બજારમાંથી ખાદ્યતેલ ખરીદતી વખતે હંમેશા સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. હંમેશા પ્રતિષ્ઠિત અને જાણીતી બ્રાન્ડનું તેલ જ ખરીદો. તેલ પર છપાયેલી એમઆરપી (MRP) અને બેચ નંબર તપાસો. બજાર કરતાં અતિશય સસ્તા ભાવે મળતા તેલના ઓફરથી દૂર રહો. ઉપર દર્શાવેલી સરળ રીતે તમે ઘરે જ તેલની શુદ્ધતાની ચકાસણી કરી શકો છો. યાદ રાખો, થોડા પૈસા બચાવવાના ચક્કરમાં આખા પરિવારના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખિલવાડ ન કરો.

(ડિસ્ક્લેમર: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી અને સલાહ ફક્ત સામાન્ય જાણકારી માટે છે. આ નિષ્ણાતો અને અભ્યાસો પર આધારિત છે. કોઈપણ પ્રકારના સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત નિર્ણય લેતા પહેલા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી ઉત્તમ રહેશે.)

આ પણ વાંચો:

Edible Oil Prices In Gujarat: રાજ્યમાં છેલ્લાં 2 વર્ષમાં ખાદ્યતેલના ભાવમાં અસહ્ય વધારો, વિધાનસભામાં કોંગ્રેસે ઉઠાવ્યો પ્રશ્ન

મોંઘવારીનો માર: ખાદ્ય તેલ જનતાનું નીકાળી રહી છે તેલ

એક જ ઝાટકે ખાદ્યતેલ થશે સસ્તું, સરકારનો મોટો નિર્ણય