જાતિ જનગણનામાં OBC શબ્દ જ ગાયબ! રાહુલ ગાંધી-ખડગેએ PM મોદીને લખ્યો પત્ર
રાહુલ ગાંધી-મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ PM મોદીએ પત્ર લખીને વર્તમાન જાતિ જનગણના પ્રશ્નાવલીને રદ કરવાની માંગ કરી છે.

Published : August 25, 2026 at 4:44 PM IST
નવી દિલ્હી: લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી અને રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ જાતિ જનગણનાના મુદ્દે પોતાની ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એક પત્ર લખ્યો છે. પત્રમાં તેમણે માંગ કરી છે કે સરકાર તેની માટે વર્તમાન સવાલોની યાદીને રદ કરે. બન્ને નેતાઓએ સૂચન આપ્યું છે કે સરકારને એક નવી સવાલો તૈયાર કરવા માટે રાજકીય દળ, જાણકારો અને જનતા સાથે વિચાર-વિમર્શ કરવો જોઇતો હતો.
પાર્ટી કાર્યાલયમાં મંગળવારે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધિત કરતા કોંગ્રેસ મહાસચિવ (સંચાર પ્રભારી) જયરામ રમેશે કહ્યું, "20 ઓગસ્ટના રોજ રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ જાતિ-આધારિત જનગણનાના સંબંધમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને એક પત્ર લખ્યો હતો. જાતિ-આધારિત જનગણનાના મુદ્દા પર કોંગ્રેસ તરફથી વડાપ્રધાનને લખવામાં આવેલો આ ત્રીજો પત્ર છે."
VIDEO | Delhi: During a press conference, Congress leader Jairam Ramesh (@Jairam_Ramesh) says, “Notification on caste census informed 40 questions to be asked and 10th question will be linked to caste; it is a form of self sabotage, will not ensure social justice.”
— Press Trust of India (@PTI_News) August 25, 2026
(Full video… pic.twitter.com/e1BdRITqgF
તેમણે જણાવ્યું કે ખડગેએ પ્રથમ પત્ર 16 એપ્રિલ, 2023ના રોજ અને બીજો પત્ર 5 મે, 2025ના રોજ લખ્યો હતો પરંતુ કોઇ જવાબ મળ્યો નહતો. વડાપ્રધાનને લખવામાં આવેલા પત્રની એક કોપી મંગળવારે પાર્ટી દ્વારા મીડિયા સાથે શેર કરવામાં આવી હતી.
સત્તા પર રહેલા ભાજપનો ઉલ્લેખ કરતા જયરામ રમેશે કહ્યું, "21 સપ્ટેમ્બર, 2021ના રોજ મોદી સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક સોગંદનામુ દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે જો જાતિ જનગણના કરાવે છે તો પહેલા જાતિઓની એક યાદી તૈયાર કરવી પડશે. હવે આ સ્પષ્ટ નથી કે આ જાણકારી વડાપ્રધાન અને ગૃહમંત્રીને છે કે નથી. બિહારમાં જાતિ સર્વેક્ષણ માટે 215 જાતિઓની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી હતી અને આવું જ તેલંગાણાના જાતિ સર્વેક્ષણમાં પણ થયું હતું."
જયરામ રમેશે કહ્યું કે આ સમયે આપણા દેશમાં લગભગ 4,200 જાતિઓ છે અને દરેક રાજ્યની પોતાની જાતિઓની યાદી છે, જેના આધાર પર અનામત આપવામાં આવે છે. કેન્દ્ર સરકારની પણ પોતાની એક યાદી છે, તેમણે કહ્યું કે જો સરકારનો ઇરાદો સ્પષ્ટ છે તો વડાપ્રધાન મોદી બન્ને વિપક્ષના નેતાઓના પત્ર પર ધ્યાન આપશે.
તેમણે કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર રાષ્ટ્રીય સ્તર પર જાતિ સર્વેક્ષણ માટે તેમણે પ્રણાલીને લાગુ કરશે જેને બિહાર અને તેલંગાણામાં અપનાવવામાં આવ્યું હતું. સરકાર પર પ્રહાર કરતા સીનિયર કોંગ્રેસ નેતાએ કહ્યું, "દેશમાં જે રીતે જાતિ જનગણના કરાવવામાં આવી રહી છે, તે જનતા સાથે છેતરપિંડી છે. જનતાને ગુમરાહ કરવાની જગ્યાએ મોદી સરકારે દેશમાં યોગ્ય રીતે જાતિ જનગણના કરાવવી જોઇએ."
તેમણે કહ્યું, "શરૂઆતમાં વડાપ્રધાન મોદી કેટલાક વર્ષો સુધી જાતિ જનગણના કરાવવા માંગતા નહતા પરંતુ જ્યારથી જનગણનાની જાહેરાત થઇ છે, તે સતત યુ ટર્ન લઇ રહ્યા છે, જે રીતે આ જનગણના કરાવવામાં આવી રહી છે, અમે સ્વીકાર નહીં કરીએ કારણ કે આ માત્ર એક દેખાવો છે." વડાપ્રધાનને લખવામાં આવેલા પત્રમાં કરવામાં આવેલી માંગોનો ખુલાસો કરતા રમેશે કહ્યું કે તેમણે માંગ કરી છે કે જે રીતે જાતિ જનગણના કરાવવામાં આવી રહી છે તેને રદ કરવામાં આવે અને બિહાર તથા તેલંગાણામાં અપનાવવામાં આવેલી રીતને રાષ્ટ્રીય સ્તરે લાગુ કરવામાં આવે.
જયરામ રમેશે કહ્યું, "સરકારે જનગણનામાં જાતિની જાણકારી દર્જ કરાવવા માટે એક ઓપન-એન્ડેડ સવાલ પસંદ કર્યો છે જે ગુમરાહ કરનારો છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ દરેક વ્યક્તિ દ્વારા બતાવવામાં આવેલા જાતિના નામને માત્ર તેવી રીતે જ દર્જ કરવામાં આવશે જેવું તેમણે કહ્યું છે. ભારતમાં એક જ જાતિને અલગ અલગ ક્ષેત્રમાં અલગ અલગ નામ, ઉપ-જાતિઓ અને ભાષાના બદલાવોથી ઓળખવામાં આવે છે. જો જનગણનામાં એક જ જાતિના સભ્યોને અલગ અલગ નામ હેઠળ નોંધવામાં આવે છે તો એક જાતિ હજારો નામમાં વહેંચાઇ શકે છે."
તેમણે દલીલ કરી હતી કે જો કોઈ સમુદાયની વાસ્તવિક વસ્તી સચોટ રીતે નોંધવામાં ન આવે, તો તેની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન પણ ખામીયુક્ત રહેશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ પછાત, અત્યંત પછાત અને અન્ય હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયો પર પ્રતિકૂળ અસર કરશે, જે શિક્ષણ, રોજગાર, કલ્યાણ યોજનાઓ અને સામાજિક ન્યાય સંબંધિત નિર્ણયોને અસર કરશે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું, "સૌથી અગત્યનું, ભારતમાં OBC વસ્તી નક્કી કરવી પણ શક્ય બનશે નહીં, કારણ કે વર્તમાન વસ્તી ગણતરી પ્રશ્નાવલીમાં 'પછાત વર્ગ' શબ્દનો ક્યાંય સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી."
આ પણ વાંચો:

