ઘુસણખોરોને પકડી-પકડીને બહાર કાઢવાની તૈયારી, મોદી સરકારે બનાવી હાઇ-લેવલ કમિટી

નવી દિલ્હી: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે (MHA) મંગળવારે દેશભરમાં થઈ રહેલા વસ્તી વિષયક ફેરફારોનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કરવા માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરી. આ અભ્યાસમાં ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓના કારણે વસ્તીમાં થતા ફેરફારોને પણ સામેલ કરવામાં આવશે. સરકારે આ પગલા શાસન વ્યવસ્થા, સાર્વજનિક સેવાઓ, સરહદ સુરક્ષા અને સામાજિક માળખા પર થતી અસર અંગે વધતી ચિંતાઓ વચ્ચે આ પગલું ભર્યું છે.

'વસ્તી વિષયક ફેરફારો પર ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ' નામની આ સમિતિની અધ્યક્ષતા નિવૃત્ત સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ પ્રકાશ પ્રભાકર નાઓલેકર કરશે. સમિતિના અન્ય ચાર સભ્યોમાં વસ્તી ગણતરી કમિશનર, ભૂતપૂર્વ IAS અધિકારી દુર્ગા શંકર મિશ્રા, ભૂતપૂર્વ IPS અધિકારી બાલાજી શ્રીવાસ્તવ અને અર્થશાસ્ત્રી શમિકા રવિનો સમાવેશ થાય છે. ગૃહ મંત્રાલયમાં સંયુક્ત સચિવ (વિદેશી-I) આ સમિતિના સભ્ય સચિવ તરીકે સેવા આપશે.

સમિતિને એક વર્ષની અંદર તેનો અંતિમ અહેવાલ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. MHA ના એક જાહેરનામામાં જણાવાયું છે કે સમિતિનું મુખ્ય મથક નવી દિલ્હીમાં સ્થિત હશે, અને મંત્રાલય તેના કાર્ય માટે જરૂરી તમામ વહીવટી, લોજિસ્ટિકલ અને સચિવાલય સહાય પૂરી પાડશે.

આ સંદર્ભમાં, ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા જાહેરનામામાં જણાવાયું છે કે, સમિતિને દેશભરમાં થઈ રહેલા વસ્તી વિષયક ફેરફારોના "પ્રકૃતિ, કારણો અને પરિણામો" ની તપાસ કરવાનું અને આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે નીતિગત, વહીવટી અને કાનૂની પગલાં લેવાની ભલામણ કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.

જાહેરનામા અનુસાર, સરકારે અવલોકન કર્યું છે કે, અમુક પ્રદેશોમાં, આ વસ્તી વિષયક ફેરફારો "સામાન્ય પ્રજનન ક્ષમતા અથવા મૃત્યુદરના વલણો"ના કારણે નથી. તેના બદલે, તે "ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર (ઘૂસણખોરી), વસ્તીની અનિયંત્રિત હિલચાલ અને વહીવટી આળસ" જેવા "બાહ્ય, અસામાન્ય પરિબળો" ને કારણે ઉભરી રહ્યા છે.

મંત્રાલયે નોંધ્યું છે કે, આવા ફેરફારો શરૂઆતમાં સરહદી જિલ્લાઓ સુધી મર્યાદિત હતા, પરંતુ હવે તે શહેરી કેન્દ્રો, ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રો, આદિવાસી વિસ્તારો અને અન્ય સામાજિક અને આર્થિક રીતે સંવેદનશીલ પ્રદેશોમાં ફેલાઈ ગયા છે. સરકારે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, આ વસ્તી વિષયક ફેરફારો જાહેર સેવાઓ, સ્થાનિક શાસન, સંસાધન ફાળવણી અને સામાજિક સંવાદિતાની પહોંચને અસર કરી રહ્યા છે.

સમિતિને મંત્રાલયો, વિભાગો, રાજ્ય સરકારો, જાહેર અધિકારીઓ અને વ્યક્તિઓ પાસેથી માહિતી અને રેકોર્ડ મેળવવા માટે વ્યાપક સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. પોતાના કામ દરમિયાન પેટા-સમિતિઓ પણ બની શકે છે અને સુરક્ષા એજન્સીઓ, સ્થાનિક સરકારો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સામાજિક સંગઠનો સાથે પરામર્શ પણ કરી શકે છે.

સમિતિને સોંપાયેલ નિયમોમાં વસ્તી વિષયક ફેરફારોના કારણોનો અભ્યાસ કરવાનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે પ્રજનન દરમાં તફાવત, સરહદ પારની હિલચાલ, ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર, આર્થિક સ્થળાંતર અને સામાજિક-પર્યાવરણીય પરિબળો. સમિતિ ધાર્મિક અને સામાજિક સમુદાયોમાં વસ્તી રચનામાં માળખાકીય ફેરફારોની પણ તપાસ કરશે, ખાસ કરીને એવા પ્રદેશોમાં જ્યાં વસ્તી વિષયક વલણો વ્યાપક રાષ્ટ્રીય પેટર્નથી નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે.

સમિતિના પ્રાથમિક આદેશોમાંનો એક દેશમાં રહેતા ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સની કાનૂની, ન્યાયી અને સમયબદ્ધ ઓળખ, અટકાયત અને દેશનિકાલ માટે "સુઆયોજિત અને સ્થાયી કાર્યકારી પ્રણાલી" ની ભલામણ કરવાનો છે. પેનલને સરહદ વ્યવસ્થાપનને મજબૂત કરવા માટે સંસ્થાગત તંત્ર, વસ્તી સ્થિરીકરણના માટેના પગલાં અને વસ્તી વિષયક વલણોના લાંબા ગાળાની દેખરેખ માટે ઓળખ પ્રણાલીઓનો પ્રસ્તાવ મૂકવાનું પણ કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.

વધુમાં, સમિતિ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન અને વસ્તી વિષયક અસંતુલન સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે સંકલન વધારવા માટે એક વ્યાપક નીતિ માળખાનો પ્રસ્તાવ મૂકશે. એવી ધારણા છે કે સમિતિની ભલામણો સરહદ સુરક્ષા, સ્થળાંતર વ્યવસ્થાપન, ઓળખ ચકાસણી પ્રણાલીઓ અને વસ્તી ડેટા દેખરેખ સંબંધિત ભવિષ્યની નીતિઓને પ્રભાવિત કરી શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ગયા વર્ષે સ્વતંત્રતા દિવસના સંબોધનમાં, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતના વસ્તી વિષયક સંતુલન બગાડવા માટે ઘૂસણખોરો દ્વારા ઘડવામાં આવતા "સુવ્યવસ્થિત કાવતરાં" સામે ચેતવણી આપી હતી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, આવી પ્રવૃત્તિઓ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરો છે અને દેશના યુવાનોની આજીવિકાને નબળી પાડે છે.

આ પણ વાંચો: