GROUND REPORT: ઇમરજન્સી ગેટ નહીં, વેન્ટિલેશન નહીં, ફાયર NOC નહીં... દિલ્હીમાં રહેણાંક ઇમારતો કેવી રીતે અસુરક્ષિત હોટેલો બની?

નવી દિલ્હી : માલવિયા નગરના હૌજ રાણી વિસ્તારમાં સ્થિત ફ્લોરિશ સ્ટે હોટલમાં લાગેલી આગે માત્ર 21 લોકોના જીવ જ નથી લીધા, પરંતુ રાજધાનીના રહેણાંક વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર રીતે ધડાધડ ચાલી રહેલી હોટલો અને ગેસ્ટ હાઉસોની ભયંકર હકીકતને પણ ઉજાગર કરી દીધી છે. ETV ભારતની ગ્રાઉન્ડ તપાસમાં જે હકીકત સામે આવી છે, તે અત્યંત ચોંકાવનારી અને ડરાવનારી છે. અહીં સુરક્ષા ધોરણોને બાજુ પર રાખીને દેશ-વિદેશથી આવતા મહેમાનોના જીવન સાથે ખુલ્લેઆમ ખેલ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

જે ફ્લોરિશ સ્ટે હોટલમાં આ દુખદ અકસ્માત થયો, તેનાથી થોડે જ દૂર ‘ફ્લોરિશ ઇન’ ગેસ્ટ હાઉસ પણ સ્થિત છે. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ બંને હોટલોના માલિક એક જ છે. ETV ભારતે જ્યારે ‘ફ્લોરિશ ઇન’ની ઈમારતનું નિરીક્ષણ કર્યું તો ત્યાં પણ બેદરકારીનું એ જ સ્ટ્રક્ચર જોવા મળ્યું, જે દુર્ઘટનાગ્રસ્ત હોટલમાં હતું.

ઈમારતનો નકશો : બેઝમેન્ટમાં કેન્ટીન અને ફર્સ્ટ ફ્લોર પર રિસેપ્શન બનાવવામાં આવ્યું છે. ગ્રાઉન્ડ + 4 માળની અને બેઝમેન્ટવાળી આ ઈમારતમાં કુલ 18 નાનાં-નાનાં રૂમ બનાવવામાં આવ્યા છે.

કોઈ વેન્ટિલેશન નહીં : રૂમોમાં વેન્ટિલેશન (હવા અને પ્રકાશ)ની કોઈ વ્યવસ્થા નથી. આખી હોટલ સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ એસી પર નિર્ભર છે. અહીં સુધી કે બાથરૂમમાં પણ કોઈ એક્ઝોસ્ટ ફેન લગાવવામાં આવ્યો નથી.

ફાયર સેફ્ટીનો અભાવ : 18 રૂમવાળી આ સમગ્ર હોટલમાં રૂમોની અંદર એક પણ ફાયર એક્સટિંગ્વિશર (આગ બુઝાવવાનો ગેસ સિલિન્ડર) હાજર નહોતો. ફક્ત પહેલા માળના રિસેપ્શન પર બે નાના સિલિન્ડર લટકાવીને ઔપચારિકતા પૂરી કરવામાં આવી હતી.

આધુનિક સિસ્ટમો ગાયબ : આખી ઈમારતમાં ક્યાંય પણ ઓટોમેટિક સ્મોક ડિટેક્ટર અથવા વોટર સ્પ્રિંકલર સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી નથી.

કાચની દીવાલો બની કાળ : બહારથી આલીશાન અને સુંદર દેખાડવા માટે આ હોટલોની આખી ઈમારતને આગળથી જાડા કાચથી ઢાંકી દેવામાં આવી છે. ‘ફ્લોરિશ સ્ટે’માં પણ આ જ કાચ કાળ બન્યા. આગ લાગ્યા પછી ધુમાડો બહાર ન નીકળી શક્યો અને શ્વાસ ઘૂંટાઈ જવાથી મોટાભાગના મોત થયા.

લિફ્ટ બંધ અને સીડીઓ પર આગ, બહાર નીકળવાનો કોઈ રસ્તો નહીં : મોટા ભાગની હોટલોમાં ઉપરના માળે જવા-આવવા માટે માત્ર એક સાંકડી સીડીઓ અને લિફ્ટની વ્યવસ્થા છે. નિયમો મુજબ આપાતકાલીન સ્થિતિ માટે એક ઇમરજન્સી એક્ઝિટ હોવી અનિવાર્ય છે, જે અહીં ક્યાંય દેખાતી નથી.

આગ લાગવાની સ્થિતિમાં સૌથી પહેલા વીજળી કપાઈ જાય છે અને લિફ્ટ કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે. એવા સમયે માત્ર સીડીઓનો રસ્તો બચી જાય છે. જો આગ અથવા ધુમાડો સીડીઓના ભાગમાં જ ફેલાઈ જાય, જેમ કે ફ્લોરિશ સ્ટે હોટલમાં થયું—તો ઉપરના માળે ફસાયેલા લોકો પાસે જીવ બચાવીને ભાગવાનો કોઈ બીજો રસ્તો રહેતો નથી.

અકસ્માત બાદ હડકંપ, તાત્કાલિક ખાલી કરાયા હોટલ : ફ્લોરિશ સ્ટેમાં થયેલા મોત બાદ સમગ્ર વિસ્તારમાં હોટલ સંચાલકોમાં હડકંપ મચી ગયો છે. પ્રશાસનિક કાર્યવાહી અને સીલિંગના ભયથી આસપાસના ઘણા હોટલોને તાત્કાલિક ખાલી કરાવીને બહારથી તાળા લગાવી દેવામાં આવ્યા છે.

ફ્લોરિશ ઇન હોટલના સફાઈ કર્મચારી અમિતે ETV ભારતને જણાવ્યું કે, હોટલમાં કુલ 18 રૂમ છે. જેમ જ પડોશી હોટલમાં આગ લાગવાની અને મોતોની ખબર આવી, અમારા મેનેજમેન્ટે તરત જ આ હોટલ પણ ખાલી કરાવી દીધી. જે વિદેશી અને દેશી મહેમાનો અહીં રોકાયેલા હતા, તેમને તરત જ પોતાનો સામાન સમેટીને બીજે જવા માટે કહેવામાં આવ્યું.

માલવિયા નગર અને હૌજ રાણીનો આ વિસ્તાર દિલ્હીના જાણીતા મેક્સ હોસ્પિટલના બરાબર સામે છે. આ હોસ્પિટલમાં દેશના ખૂણેખૂણેથી ઉપરાંત ખાડી દેશો, આફ્રિકા અને અન્ય વિદેશી દેશોમાંથી મોટી સંખ્યામાં લોકો સારવાર માટે આવે છે. દર્દીના પરિવારજનો હોસ્પિટલની નજીક સસ્તા રૂમ શોધે છે. આ જ મજબૂરીનો લાભ લઈને સ્થાનિક ભૂ-માફિયા અને હોટલ સંચાલકોએ રહેણાંક મકાનોને નિયમો અવગણીને હોટલોમાં ફેરવી દીધા છે.

ન તો તેમના પાસે નગર નિગમનું માન્ય લાઇસન્સ છે અને ન તો દિલ્હી ફાયર સર્વિસની NOC છે. તેમ છતાં દિલ્હી સરકાર, સ્થાનિક પ્રશાસન અને કાયદા અમલ એજન્સીઓ આંખો મીંચીને બેસી રહી, જેના કારણે અંતે 21 લોકોને પોતાનો જીવ ગુમાવવો પડ્યો.

આ પણ વાંચો...

1. માલવિયા નગર દુર્ઘટના: મૃત્યુઆંક વધીને 21 થયો; મેનેજમેન્ટ સામે ગુનાહિત હત્યાનો કેસ નોંધાયો
2. બિહારમાં ખાનગી હોસ્પિટલના ICU વોર્ડમાં ભીષણ આગ, 3 દર્દીઓના મોત... 20થી વધુ દાઝ્યા